Khác với pin, hệ thống này không tích điện dưới dạng hóa học, mà tích nhiệt: sử dụng điện mặt trời hoặc nhiệt từ ánh nắng để đun chảy muối nitrate ở nhiệt độ 250–550°C, giữ trong bồn cách nhiệt và chuyển đổi thành điện khi cần qua turbine hơi nước. Đây là công nghệ đã được Tây Ban Nha, Mỹ và Trung Quốc triển khai từ hơn 10 năm trước, nhưng gần đây được tái quan tâm nhờ chi phí giảm mạnh, không phụ thuộc nguyên liệu chiến lược.

Ưu điểm lớn của muối nóng là dung lượng lưu trữ lớn, thời gian giữ nhiệt dài (tới 10–14 giờ), và hoàn toàn không dùng đất hiếm hay lithium. Đặc biệt, muối có thể tái sử dụng nhiều năm, không gây cháy nổ và dễ xử lý khi hết vòng đời. Hệ thống này phù hợp cho các vùng nắng nhiều như Ninh Thuận, Bình Thuận, Tây Nguyên – nơi điện mặt trời dư thừa vào trưa, nhưng thiếu ổn định vào sáng – chiều – tối.

Trong điều kiện Việt Nam chưa phát triển được công nghệ pin nội địa, việc thử nghiệm lưu trữ nhiệt quy mô nhỏ bằng muối nóng có thể là bước đi thực tế để giảm phụ thuộc nhập khẩu và bảo đảm cân bằng phụ tải. Một số viện nghiên cứu trong nước đã tiếp cận công nghệ muối nóng cấp thấp cho ngành công nghiệp sấy nông sản và chế biến thủy sản – có thể nâng cấp để phục vụ cho lưu trữ điện quy mô cộng đồng hoặc hợp tác xã năng lượng.

Thách thức là hiện Việt Nam chưa có cơ chế công nhận lưu trữ nhiệt là một dạng “nguồn phụ trợ” được trả công như pin. Việc sớm bổ sung công nghệ này vào chiến lược lưu trữ năng lượng quốc gia sẽ giúp hệ thống điện mặt trời không bị “ngắt mạch” vì thiếu nơi hấp thụ, đồng thời mở ra hướng chủ động công nghệ năng lượng tái tạo không cần lệ thuộc nước ngoài.

Tương lai của năng lượng sạch không chỉ nằm ở phát, mà ở lưu – một cách an toàn, bền vững và tự chủ.