Công bố Đề án 'Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050'

Phát biểu khai mạc Hội nghị, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Hoàng Trung cho biết, sản xuất trồng trọt giảm phát thải của chúng ta hiện đang đối mặt với nhiều điểm nghẽn cần được tháo gỡ đồng bộ. Trước hết, các sáng kiến, giải pháp sản xuất giảm phát thải còn rời rạc, thiếu cơ chế khuyến khích mạnh mẽ để huy động người dân, hợp tác xã và doanh nghiệp tham gia. Hệ thống tiêu chuẩn kỹ thuật, quy trình canh tác và quy trình MRV cho các cây trồng ngoài lúa còn hạn chế, chưa đáp ứng yêu cầu minh bạch và tương thích quốc tế, gây khó khăn cho việc tham gia thị trường tín chỉ các-bon. Bên cạnh đó, năng lực kỹ thuật, tổ chức sản xuất và nhận thức tại cơ sở vẫn còn chênh lệch, chưa đủ điều kiện nhân rộng mô hình gắn với chuỗi giá trị. Những thách thức này đòi hỏi một tư duy mới, cách tiếp cận tích hợp và sự phối hợp thực chất giữa các cấp, các ngành và các đối tác trong và ngoài nước.

Theo đó, sau một thời gian nghiên cứu, xây dựng và xin ý kiến tham vấn rộng rãi nhiều lần, Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025–2035, tầm nhìn đến 2050” đã chính thức được ban hành theo Quyết định số 4042/QĐ-BNNMT ngày 29/9/2025. Đây là một bước đi chiến lược, thể hiện tư duy đổi mới và quyết tâm của ngành Nông nghiệp và Môi trường Việt Nam trong thời kỳ chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế sâu rộng. 

Mục tiêu chung của Đề án là triển khai đồng bộ các giải pháp nhằm thúc đẩy chuyển đổi hệ thống sản xuất trồng trọt theo hướng phát thải thấp, thích ứng với biến đổi khí hậu, nâng cao thu nhập, cải thiện sinh kế cho người dân và phát triển bền vững. Qua đó giúp nâng cao năng lực cạnh tranh ngành hàng trồng trọt, bảo đảm an ninh lương thực quốc gia, từng bước hình thành nền nông nghiệp sinh thái, hiện đại, có khả năng chống chịu tốt trước tác động của biến đổi khí hậu, góp phần thực hiện các cam kết Việt Nam trong NDC.

Đề án cũng đặt ra 7 mục tiêu cụ thể, là: phấn đấu đến năm 2035, lĩnh vực trồng trọt sẽ góp phần giảm ít nhất 15% tổng lượng phát thải khí nhà kính (CO2tđ) so với năm cơ sở 2020; xây dựng và phát triển nhãn hiệu “Phát thải thấp” cho các sản phẩm của ngành hàng trồng trọt; mỗi tỉnh tổ chức triển khai ít nhất 1 mô hình sản xuất giảm phát thải có khả năng nhân rộng và thí điểm ít nhất 15 mô hình canh tác có khả năng phát triển tín chỉ carbon đáp ứng được yêu cầu của các tổ chức quốc tế; xây dựng và ban hành ít nhất 5 gói kỹ thuật sản xuất giảm phát thải áp dụng cho 5 cây trồng chủ lực; hình thành cơ sở dữ liệu phát thải trong trồng trọt kết nối đồng bộ với Hệ thống đăng ký quốc gia; tổ chức đào tạo, tập huấn về kỹ thuật, chính sách, nhận thức chung và công cụ đo phát thải cho tối thiểu 3.000 cán bộ kỹ thuật cơ sở, khuyến nông, nông dân, doanh nghiệp trên toàn quốc; xây dựng ít nhất 5 bộ tài liệu truyền thông, phổ biến kiến thức, thúc đẩy chuyển đổi hành vi sản xuất của nông dân theo hướng giảm phát thải. 

Theo đó, Đề án cũng đưa ra 6 nhiệm vụ chính bao gồm: chuyển đổi cơ cấu cây trồng linh hoạt phù hợp với đặc điểm vùng sinh thái và trình độ canh tác của vùng; phát triển và áp dụng các gói kỹ thuật trong sản xuất trồng trọt giảm phát thải; triển khai mô hình sản xuất trồng trọt giảm phát thải quy mô vùng và chuỗi giá trị; thiết lập và vận hành hệ thống đo lường - báo cáo - thẩm định (MRV) và cơ sở dữ liệu phát thải khí nhà kính; nâng cao năng lực và chuyển đổi nhận thức; kết nối thị trường cho các sản phẩm phát thải thấp.

7 giải pháp cụ thể

Để triển khai các nội dung nhằm đạt được mục tiêu của Đề án, 7 nhóm giải pháp sẽ dự kiến được thực hiện gồm: Tăng cường năng lực quản lý Nhà nước về giảm phát thải trong trồng trọt; giải pháp về khoa học, công nghệ và chuyển giao kỹ thuật; giải pháp về tổ chức sản xuất và chuỗi giá trị; giải pháp về xây dựng hệ thống dữ liệu và quản lý phát thải; giải pháp về nguồn lực tài chính và thị trường; giải pháp về đào tạo, truyền thông và nâng cao nhận thức và giải pháp về hợp tác quốc tế và hội nhập.

Tác động kinh tế, môi trường và xã hội của Đề án được đánh giá rõ rệt. Cụ thể, áp dụng các kỹ thuật như tưới ngập khô xen kẽ (AWD), quản lý phân bón hợp lý, sử dụng vật tư có nguồn gốc sinh học giúp giảm chi phí đầu vào 5 - 15% so với canh tác thông thường (đặc biệt rõ trong cây lúa, mía, cà phê). 

Việc sản xuất nông sản theo hướng giảm phát thải, có truy xuất nguồn gốc carbon, chứng nhận môi trường sẽ giúp tiếp cận các thị trường có giá trị cao như: EU, Nhật Bản, Bắc Mỹ... với giá bán tăng từ 10 - 25% so với sản phẩm thông thường. Ngoài ra còn góp phần đáng kể trong việc giảm phát thải khí nhà kính, ước tính, nếu triển khai hiệu quả các giải pháp tổng thể từ Đề án có thể giúp giảm được 8 - 11 triệu tấn CO₂ tương đương/năm, đóng góp cho NDC. Đồng thời giúp cải thiện độ phì đất, hạn chế suy thoái tài nguyên, giảm ô nhiễm môi trường do đốt phế phụ phẩm; tăng thu nhập và ổn định sinh kế cho nông dân, tạo việc làm cho phụ nữ và người trẻ, góp phần giữ chân lao động nông thôn.

Đề án khẳng định việc xây dựng và triển khai chương trình giảm phát thải trong trồng trọt là yêu cầu khách quan, cấp thiết, phù hợp với chủ trương của Đảng, chính sách pháp luật của Nhà nước và xu thế phát triển nông nghiệp toàn cầu. Đây là nhiệm vụ trọng tâm, lâu dài cần được tổ chức thực hiện bài bản, đồng bộ, có lộ trình cụ thể.

Hơn hết, Đề án còn là lời khẳng định rằng nông nghiệp Việt Nam không chỉ là trụ đỡ kinh tế mà còn là ngành tiên phong trong bảo vệ môi trường và hướng đến nền sản xuất xanh. Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng hành của nông dân, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế, Đề án sẽ mở ra con đường mới cho ngành trồng trọt - một nền nông nghiệp phát thải thấp, hiện đại và có khả năng hội nhập sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu, góp phần quan trọng để hiện thực hóa mục tiêu phát thải ròng bằng “0” vào năm 2050.

Phát biểu kết luận, Thứ trưởng Hoàng Trung khẳng định các ý kiến phát biểu và thảo luận tại Hội nghị đã mang đến những góc nhìn đa chiều, toàn diện và sâu sắc về về tầm nhìn chiến lược cũng như các giải pháp kỹ thuật, nhiệm vụ trọng tâm trong quá trình chuyển đổi hệ thống sản xuất trồng trọt theo hướng giảm phát thải. Những trao đổi thẳng thắn, trách nhiệm của các đại biểu đã thể hiện sự quan tâm sâu sắc, tinh thần đồng hành và quyết tâm cao của đơn vị, địa phương, các cơ quan nghiên cứu, doanh nghiệp, hiệp hội ngành hàng và các tổ chức quốc tế trong việc cùng chung tay triển khai hiệu quả Đề án và hoàn thiện Kế hoạch hành động thực hiện sản xuất trồng trọt phát thải thấp trong thời gian tới.

Đề án “Sản xuất giảm phát thải lĩnh vực trồng trọt giai đoạn 2025-2035, tầm nhìn đến 2050  không chỉ là một chương trình của Bộ, mà là một phong trào hành động quốc gia, là lời cam kết của nông nghiệp Việt Nam trước thế giới về trách nhiệm trước biến đổi khí hậu, về con đường phát triển xanh, bền vững.

Thành công của Đề án phụ thuộc vào sự đồng hành của các cấp, các ngành, các địa phương, các doanh nghiệp, các nhà khoa học và các đối tác quốc tế.Mỗi đơn vị, mỗi địa phương, mỗi con người trong chuỗi giá trị nông nghiệp Việt Nam đều có thể đóng góp vào hành trình này – từ thay đổi cách sản xuất trên thửa ruộng, trong nhà máy, đến thay đổi tư duy trong hoạch định chính sách và thị trường.

Vị lãnh đạo Bộ nhấn mạnh: "Tôi tin tưởng rằng, với tinh thần đoàn kết, quyết tâm và đổi mới, cùng với sự chỉ đạo sát sao của Bộ, sự hợp tác chặt chẽ của các địa phương và sự hỗ trợ của các tổ chức quốc tế, Đề án này sẽ không chỉ giảm phát thải, mà còn tạo ra một nền sản xuất nông nghiệp thông minh, hiệu quả, bền vững và có trách nhiệm với hành tinh".

PV