Bài viết sẽ giải mã cơ sở nền tảng, nhìn lại thành quả then chốt về quản lý nhà nước, hoạt động thúc đẩy tạo ra, khuyến khích, nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ và phát triển nguồn nhân lực Sở hữu trí tuệ của thành phố trong giai đoạn vừa qua.

 Sáng chế từ "trứng nước" đến sản phẩm công nghệ cao

Thành quả của Chương trình phát triển tài sản trí tuệ đến năm 2030 (giai đoạn 2021 – 2025) tại Đà Nẵng không còn nằm trên giấy mà đang trực tiếp phục vụ cuộc sống. Công ty Cổ phần Bê tông nhẹ Đà Nẵng (Dalco) là một ví dụ điển hình. Nhờ “đòn bẩy” mạnh mẽ từ chính sách hỗ trợ thiết thực của Sở Khoa học và Công nghệ (KH&CN) TP Đà Nẵng, Dalco chuyển mình từ một đơn vị vật liệu xây dựng truyền thống trở thành Doanh nghiệp Khoa học Công nghệ tiên phong.

Ông Mai Triệu Quang – Tổng Giám đốc Dalco – chia sẻ, đổi mới sáng tạo là chìa khóa giải quyết các thách thức đô thị. Bằng sự kiên trì nghiên cứu, Dalco hiện sở hữu các giải pháp công nghệ đã được Cục Sở hữu trí tuệ cấp văn bằng bảo hộ và ứng dụng rộng rãi.

Giải pháp hữu ích nổi bật là về hạ tầng xanh và bền vững với "Phương pháp sản xuất bó vỉa và gạch lát vỉa hè có lớp mặt làm bằng bê tông màu tính năng cao" (Bằng độc quyền GPHI số 2839). Sản phẩm sử dụng bê tông tính năng cao (HPC) với cường độ nén lên tới 70\ Mpa, giải quyết triệt để bài toán độ bền, chống mài mòn và thẩm mỹ, đồng thời tiết kiệm chi phí 25-50%.

Về an toàn đô thị và chống lãng phí Dalco đã phát triển sáng chế “Tấm chắn rác” và phương pháp sản xuất (Bằng độc quyền GPHI số 3443 và 3444). Sản phẩm sử dụng bê tông dẻo tính năng cao vừa chịu tải trọng lớn (250 kN) vừa loại bỏ hoàn toàn nguy cơ bị mất cắp cống gang/thép.

Những sáng chế này hiện diện tại nhiều công trình trọng điểm như Sân bay Quốc tế Đà Nẵng, Cầu hữu nghị Việt - Nhật (Mikazuki) và được chuyển giao công nghệ thành công đến nhiều tỉnh thành.

Quan trọng hơn, sự đồng hành của Sở KH&CN đã trở thành “bà đỡ” cho những ý tưởng ban đầu đến khi trở thành tài sản trí tuệ và sản phẩm thương mại.

Từ cơ chế hướng dẫn, động viên, hỗ trợ kinh phí ban đầu “ngay lập tức” đã tạo động lực tinh thần cho nhà sáng chế yên tâm đầu tư. Đến việc xúc tiến thương mại hóa chuyển giao công nghệ “Không chỉ giúp làm ra sản phẩm , sở còn giúp bán sản phẩm thông qua các chương trình kết nối cung cầu, techmart”, ông Quang chia sẻ.

Công nghệ của Dalco được chuyển giao và áp dụng trên quy mô toàn quốc, mang lại doanh thu và uy tín lớn

 Ông Quang khẳng định, việc được công nhận là Doanh nghiệp Khoa học Công nghệ chính là “tấm giấy thông hành” uy tín nhất, giúp Dalco tự tin tham gia các dự án lớn, tiếp cận các nguồn lực ưu đãi và mở rộng thương mại hóa.

Những con số tích cực là cơ sở để đặt hi vọng lớn

Niềm tin vào mục tiêu dẫn đầu năm 2030 của Đà Nẵng được củng cố bởi những con số tích cực về quản lý, đầu tư và kết quả nghiên cứu. Hiện tại, thành phố có 25 thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực SHTT, bao gồm cả các thủ tục do Bộ KH&CN phân cấp. Các thủ tục này luôn hướng đến tiêu chí đơn giản hóa, hiện đại hóa, công khai, minh bạch trình tự, thủ tục hành chính về sở hữu trí tuệ.

Từ năm 2021 đến nay, Đà Nẵng đã thực hiện 196 nhiệm vụ Khoa học và Công nghệ các cấp, với tổng kinh phí đầu tư lên tới 283 tỷ đồng. Các kết quả nghiên cứu đã được ứng dụng trực tiếp, công bố trên các tạp chí khoa học uy tín, và đạt nhiều giải thưởng lớn.

Chương trình phát triển tài sản trí tuệ cũng là bệ phóng hiệu quả cho hệ sinh thái khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, với 39 nhiệm vụ hỗ trợ, 32 lượt doanh nghiệp và 10 chương trình ươm tạo được đầu tư 11,398 tỷ đồng. Sở KH&CN cũng tích cực khen thưởng tác giả sáng chế, giải pháp hữu ích được cấp văn bằng bảo hộ và các công trình đạt giải thưởng KH&CN.

Đáng chú ý, việc hỗ trợ doanh nghiệp hình thành sản phẩm KH&CN từ tài sản trí tuệ được đẩy mạnh. Trong số 27 Doanh nghiệp KH&CN được cấp Giấy chứng nhận, có 15/27 doanh nghiệp có sản phẩm được hình thành từ sáng chế, giải pháp hữu ích hoặc chương trình máy tính. Tiêu biểu có thể kể đến “Thiết bị nuôi trùng quế đa tầng” của Công ty TNHH Sustech hay “Ứng dụng khám xe thông minh Micas” của Công ty TNHH Micas.

Về bảo hộ, địa phương đã hỗ trợ đăng ký, quản lý và phát triển 154 nhãn hiệu cộng đồng (nhãn hiệu tập thể, chứng nhận), trong đó có 4 chỉ dẫn địa lý. Tổng cộng, Đà Nẵng đã có 6.722 văn bằng bảo hộ được cấp, bao gồm 6.441 nhãn hiệu, 93 sáng chế/giải pháp hữu ích và 188 kiểu dáng công nghiệp.

Nền tảng nhân lực và văn hóa sở hữu trí tuệ mở rộng

Để hướng tới nhóm dẫn đầu, Đà Nẵng đã và đang tăng cường nguồn nhân lực cho hoạt động SHTT. Ngoài các cơ quan chuyên môn như Sở KH&CN, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Sở Nông nghiệp và Môi trường, thành phố còn có Văn phòng đại diện Cục Sở hữu trí tuệ và Cục Bản quyền tác giả. Lực lượng cán bộ từ cấp thành phố đến xã, phường thường xuyên được đào tạo chuyên môn sâu.

Tính đến 30/6, Đà Nẵng có 8 tổ chức đủ điều kiện hành nghề dịch vụ đại diện về sở hữu công nghiệp, cơ bản đáp ứng nhu cầu địa phương. Cùng với hơn 40.960 doanh nghiệp đang hoạt động và 65 tổ chức KH&CN, thành phố còn sở hữu nguồn nhân lực dồi dào từ 55 trường đại học, cao đẳng và trung cấp, đóng vai trò quan trọng trong việc thúc đẩy nghiên cứu và sáng tạo tài sản trí tuệ.

Quan trọng hơn cả, hoạt động tuyên truyền SHTT được triển khai mạnh mẽ, góp phần hình thành văn hóa SHTT trong xã hội, nâng cao nhận thức cộng đồng về tầm quan trọng của việc tạo ra, xác lập và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ.

Đà Nẵng cũng không ngừng mở rộng hợp tác quốc tế, kết nối doanh nghiệp trong và ngoài nước thông qua các chương trình hợp tác với Nhật Bản, Hàn Quốc, Hoa Kỳ, Quỹ Châu Á – Thái Bình Dương, Thụy Sĩ, Úc, Canada. Hệ sinh thái khởi nghiệp của thành phố ngày càng được quốc tế công nhận, góp phần xây dựng Đà Nẵng trở thành điểm sáng về đổi mới sáng tạo.

Bà Nguyễn Thị Thúy, Phụ trách Văn phòng Đại diện Cục Sở hữu trí tuệ tại TP Đà Nẵng nhận định: “Giai đoạn 2026 -2030 đòi hỏi hệ thống sở hữu trí tuệ phải chuyển từ "bảo hộ" sang "phát triển và khai thác", hướng đến gia tăng tài sản trí tuệ có giá trị thương mại, đồng thời nâng cao hiệu quả thực thi, chống xâm phạm”. Đây chính là định hướng chiến lược mà Đà Nẵng vạch ra theo đuổi để thực hiện mục tiêu dẫn đầu.

Bảo Hòa