Hà Nội, vùng đất của 1.500 lễ hội, đang đứng trước bài toán bảo tồn di sản trong dòng chảy chuyển đổi số. Năm nay, Lễ hội Cổ Loa đã tạo nên một dấu ấn đặc biệt khi lần đầu tiên vận hành thí điểm mô hình "Không gian Di tích - Lễ hội truyền thống số". Tại đây, ranh giới giữa quá khứ và hiện tại dường như xóa nhòa thông qua những trải nghiệm đa giác quan.

Thay vì chỉ quan sát bằng mắt thường, du khách giờ đây có thể đeo kính VR để thực hiện chuyến du hành ngược thời gian, khám phá câu chuyện xây thành, truyền thuyết nỏ thần hay chiêm ngưỡng các cổ vật được phục dựng 3D sắc nét. Sự kết hợp giữa thực tế ảo tăng cường (AR) và trình chiếu hologram không chỉ thu hút giới trẻ như em Đinh Khánh Vy (Đống Đa) hào hứng chia sẻ về việc "đi trong di tích như thật", mà còn giúp các giá trị lịch sử khô khan trở nên sống động, dễ tiếp nhận hơn bao giờ hết.

Nếu công nghệ tại Cổ Loa thiên về trải nghiệm, thì tại Khu danh thắng Hương Sơn (Chùa Hương), dấu ấn số hóa lại nằm ở sự minh bạch và trật tự. Hình ảnh dòng suối Yến dài 4km được giám sát chặt chẽ bởi hệ thống flycam đã trở thành minh chứng cho sự chuyên nghiệp trong khâu quản lý năm 2026.

Nhờ những chiếc "mắt thần" trên không, các vấn đề nhức nhối nhiều năm như đò thiếu áo phao, chở quá tải hay tình trạng chèo kéo khách đã được kiểm soát triệt để. Đáng chú ý, toàn bộ hơn 3.600 phương tiện vận chuyển đường thủy tại đây đều được gắn mã QR. 

Bên cạnh đó, tại các "điểm nóng" như động Hương Tích hay ga cáp treo, hệ thống camera AI hiện đại đã được triển khai đồng bộ, giúp điều tiết luồng khách và đảm bảo an ninh, mang lại một mùa lễ hội văn minh, an toàn.

Nhìn lại hành trình số hóa những năm qua, có thể thấy một sự chuyển dịch quan trọng trong tư duy ứng dụng công nghệ. Sau giai đoạn bùng nổ của các màn diễn thực cảnh sử dụng 3D mapping hay laser hoành tráng – vốn đôi khi làm lu mờ phần "lễ" thiêng liêng – mùa lễ hội 2026 đã cho thấy sự tiết chế và chiều sâu hơn.

Công nghệ giờ đây không còn được đặt ở vị trí "trung tâm sân khấu" để phô diễn sự hào nhoáng, mà rút về phía sau để hỗ trợ quản trị và lan tỏa thông tin. Việc ứng dụng công nghệ thực chất – từ quản lý vận tải, tuyên truyền đến tương tác 3D – đang giúp các lễ hội của Hà Nội không bị biến thành những sự kiện giải trí thuần túy. Thay vào đó, chúng trở thành cầu nối đưa di sản đến gần hơn với công chúng, đảm bảo rằng linh hồn của lễ hội và ký ức cộng đồng vẫn luôn được gìn giữ vẹn nguyên giữa dòng chảy của thời đại số.

Hà Châu