Theo Trung tâm Bảo vệ quyền tác giả âm nhạc Việt Nam (VCPMC), hiện nay trên thị trường đang diễn ra tình trạng một số công ty, cá nhân kinh doanh nhạc tìm cách liên hệ, đặt vấn đề ứng trước hoặc trả trước cho tác giả một khoản tiền để tác giả hủy hợp đồng ủy quyền với VCPMC, đồng thời ký hợp đồng chuyển nhượng bán đứt hoặc hợp đồng độc quyền hoặc hợp đồng chuyển quyền sử dụng cho phép công ty, cá nhân đó sử dụng tác phẩm âm nhạc để kinh doanh trên tất cả các lĩnh vực.

Theo đó, VCPMC nhận thấy nếu tình trạng trên cứ tiếp tục diễn ra, thành viên sẽ bị mất quyền tác giả đối với tác phẩm của mình hoặc mất quyền kiểm soát đồng thời khó kiểm soát quyền tác giả mà pháp luật đang bảo hộ cho các tác giả, chủ sở hữu quyền tác giả.

Cụ thể, nếu ký hợp đồng chuyển nhượng bán đứt, tác giả sẽ nhận về một khoản tiền nhất định nhưng tác giả sẽ không còn là chủ sở hữu quyền tác giả và bị mất vĩnh viễn các quyền tài sản quy định tại Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ. Trong khi đó, thời hạn tác phẩm được bảo hộ là suốt cuộc đời tác giả và có giá trị thừa kế cho gia đình thêm 50 năm nữa theo quy định tại điểm b khoản 2 Điều 27 Luật sở hữu trí tuệ.

Theo VCPMC, thời gian qua đã có không ít trường hợp làm tác phẩm phái sinh hoặc "cover" nhưng xuyên tạc, đánh mất tinh thần, giá trị nguyên bản, giá trị nghệ thuật và thông điệp của tác phẩm gốc, có thể gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả theo quy định quyền nhân thân tại khoản 4 Điều 19 Luật sở hữu trí tuệ.

Theo khoản 4 Điều 19 Luật Sở hữu trí tuệ quy định: Bảo vệ sự toàn vẹn của tác phẩm, không cho người khác sửa chữa, cắt xén hoặc xuyên tạc tác phẩm dưới bất kỳ hình thức nào gây phương hại đến danh dự và uy tín của tác giả.

Trường hợp sử dụng quyền làm tác phẩm phái sinh thì ngoài việc phải được sự cho phép của chủ sở hữu quyền tác giả, còn phải được sự đồng ý bằng văn bản của tác giả theo khoản 2 Điều 20 Luật Sở hữu trí tuệ.

Hiện nay, với xu thế số hóa và công nghệ 4.0, tác phẩm của thành viên được phổ biến, sử dụng rộng rãi trên toàn thế giới thông qua mạng internet, nền tảng mạng xã hội YouTube, Facebook, TikTok,.. nguồn lợi thành viên thu về qua các năm cộng lại sẽ lớn hơn rất nhiều so với số tiền thành viên nhận được nếu "bán đứt".

Theo VCPMC, nếu ký hợp đồng độc quyền, chuyển quyền sử dụng nhưng thành viên không giới hạn về phạm vi và thời gian sử dụng thì sau này tuy hết thời hạn độc quyền và/hoặc sử dụng nhưng quyền tác giả đối với tác phẩm được sử dụng trong bản ghi vĩnh viễn thuộc về bên độc quyền hoặc bên nhận chuyển quyền.

Do đó, tác giả không thể kiểm soát và không nhận được tiền nhuận bút trong trường hợp họ hợp tác kinh doanh với các tổ chức, cá nhân khác; thậm chí tác giả còn bị "đánh gậy" trên nền tảng YouTube nếu thành viên phát hành bản ghi có giai điệu trùng lặp với bản ghi của bên độc quyền hoặc nhận chuyển quyền đã phát hành trước đó. Ngoài ra, nếu tác giả chuyển quyền trùng lặp cho bên khác thì có thể dẫn đến trách nhiệm bồi thường khi có tranh chấp xảy ra.

Vì vậy, VCPMC thông tin đến các tác giả là thành viên của VCPMC cân nhắc, thận trọng trước khi đưa ra bất cứ quyết định nào liên quan đến tác phẩm của mình.

Võ Liên