Chip bảo mật 'Make in Việt Nam' chính thức lộ diện
Ngày 3/11/2026, chip bảo mật VGC v1.0 và Nền tảng bán dẫn bảo mật do Việt Nam nghiên cứu, phát triển chính thức được công bố. Đây là kết quả của 24 tháng nghiên cứu với sự tham gia của hơn 40 kỹ sư, chuyên gia, thể hiện bước tiến mới trong phát triển công nghệ lõi, góp phần nâng cao năng lực tự chủ về bảo mật và bán dẫn của Việt Nam.
Ban Cơ yếu Chính phủ và Tập đoàn Viettel đã phối hợp phát triển nền tảng bán dẫn bảo mật, với sản phẩm đầu tiên là chip VGC v1.0. Ảnh: Cơ yếu Việt Nam
Đưa thuật toán mật mã quốc gia vào phần cứng
Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, thực hiện định hướng tại Nghị quyết số 57-NQ/TW của Bộ Chính trị về phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, Ban Cơ yếu Chính phủ đã phối hợp với Tập đoàn Công nghệ - Viễn thông Quân đội (Viettel) nghiên cứu, chế tạo chip bảo mật VGC v1.0.
Sau hơn 80 năm xây dựng và phát triển, ngành Cơ yếu Việt Nam từng bước làm chủ các thuật toán mật mã trên nền tảng phần mềm, phục vụ nhiệm vụ bảo vệ bí mật của Đảng, Nhà nước và Quân đội. Trong bối cảnh chuyển đổi số diễn ra mạnh mẽ, yêu cầu bảo vệ dữ liệu ngày càng cao, việc đưa thuật toán mật mã trực tiếp vào phần cứng xử lý trở thành hướng phát triển quan trọng.
Thay vì chỉ thực hiện các thuật toán mật mã trên phần mềm và sử dụng các dòng chip có sẵn, VGC v1.0 được phát triển theo hướng tích hợp khối xử lý mật mã chuyên dụng ngay trên vi mạch. Cách tiếp cận này giúp nâng cao hiệu năng bảo vệ thông tin, đồng thời mở ra khả năng chủ động hơn trong thiết kế các sản phẩm bảo mật phục vụ những lĩnh vực trọng yếu.
Chip VGC v1.0 có kích thước đóng gói 10 × 10 mm, được chế tạo trên tiến trình CMOS 28 nm, sử dụng kiến trúc tập lệnh mở RISC-V. Đây là kiến trúc cho phép đội ngũ kỹ sư chủ động thiết kế bộ xử lý, kiểm chứng và điều chỉnh các thành phần của chip, tạo cơ sở cho việc phát triển các thế hệ vi mạch tiếp theo.
Điểm nổi bật của sản phẩm là thuật toán mã khối MKV do Ban Cơ yếu Chính phủ nghiên cứu, phát triển được hiện thực hóa thành khối xử lý mật mã chuyên dụng trên chip. Thuật toán này đã được công bố thành Tiêu chuẩn quốc gia TCVN 14263:2024.
Theo kết quả đo kiểm của Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel, tốc độ mã hóa, giải mã của VGC v1.0 nhanh gấp khoảng 10 lần so với giải pháp thuần phần mềm khi thực hiện cùng tác vụ. Kết quả này cho thấy lợi thế về hiệu năng của việc tích hợp thuật toán mật mã trực tiếp vào phần cứng.
Trong quá trình phát triển, việc bảo vệ bản thiết kế vi mạch trước khi chuyển tới nhà máy chế tạo cũng được chú trọng, nhằm hạn chế nguy cơ lộ lọt thông tin và dịch ngược thiết kế.
Về phân công nhiệm vụ, Ban Cơ yếu Chính phủ đảm nhiệm việc xác định yêu cầu bảo mật, xây dựng thuật toán và tiêu chí đánh giá. Trung tâm Bán dẫn Viettel (Viettel Semi) là đơn vị chủ trì phía Viettel, phụ trách thiết kế vi mạch và hiện thực hóa bản thiết kế thành chip.
Trong quý I/2026, lô chip VGC v1.0 đầu tiên đã vượt qua các hạng mục đo kiểm kỹ thuật và được cấp giấy chứng nhận với phạm vi sử dụng trong kinh tế, xã hội theo yêu cầu của Ban Cơ yếu Chính phủ.
Chip bảo mật chuyên dụng VGC v1.0 là dấu ấn quan trọng trong lịch sử phát triển của ngành công nghệ bán dẫn Việt Nam. Ảnh: Cơ yếu Việt Nam
Hình thành nền tảng bán dẫn bảo mật có tính kế thừa
Không chỉ là một sản phẩm vi mạch riêng lẻ, VGC v1.0 còn đánh dấu bước đầu hình thành nền tảng bán dẫn bảo mật do đội ngũ Việt Nam làm chủ thiết kế và quy trình kiểm chứng.
Theo định hướng phát triển, nền tảng này cho phép các thế hệ chip tiếp theo kế thừa những thành phần đã được nghiên cứu, xây dựng và kiểm chứng, thay vì phải bắt đầu lại từ đầu. Qua đó, góp phần rút ngắn thời gian nghiên cứu, phát triển và nâng cao hiệu quả thiết kế vi mạch.
Tại Việt Nam, VGC v1.0 bước đầu được ứng dụng trong USB lưu trữ an toàn dành cho các cơ quan Đảng, Nhà nước và Quốc phòng. Các hướng phát triển tiếp theo gồm tích hợp chip vào USB Token phục vụ chữ ký số và chip định danh hướng tới hệ thống chứng thực chữ ký số quốc gia.
Với hơn 2 triệu chứng thư số đang lưu hành, lĩnh vực chữ ký số được đánh giá có tiềm năng ứng dụng đáng chú ý đối với các giải pháp chip bảo mật. Xa hơn, năng lực thiết kế tích lũy từ dự án có thể được mở rộng sang các dòng chip lưỡng dụng, phục vụ bảo vệ hạ tầng trọng yếu như điện, nước, dầu khí và viễn thông.
Trên thế giới, nhiều tập đoàn công nghệ đã phát triển các giải pháp bảo mật phần cứng như Titan M trên một số thiết bị Pixel của Google hay Secure Enclave trên các nền tảng của Apple. Những giải pháp này hướng tới tăng cường bảo vệ dữ liệu và khóa mật mã ở cấp độ phần cứng.
VGC v1.0 cũng được phát triển theo định hướng tích hợp bảo mật ở cấp độ phần cứng, song có kiến trúc, chức năng và phạm vi ứng dụng riêng, gắn với yêu cầu sử dụng thuật toán mật mã do Việt Nam phát triển.
Đáng chú ý, việc chế tạo thành công chip chưa đồng nghĩa với việc mọi thiết bị ứng dụng chip này mặc nhiên đáp ứng các cấp độ bảo mật. Những sản phẩm cụ thể, đặc biệt là thiết bị hướng tới bảo vệ bí mật nhà nước, vẫn phải được hoàn thiện, thử nghiệm và kiểm định nghiêm ngặt theo quy trình, tiêu chuẩn của ngành Cơ yếu. Độ tin cậy của sản phẩm cần được bảo chứng bằng kết quả kiểm định thực tế.
Trong chuỗi cung ứng bán dẫn toàn cầu, các công đoạn từ công cụ thiết kế điện tử (EDA), chế tạo wafer, vật liệu đến đóng gói, kiểm thử được phân công trên phạm vi quốc tế. Vì vậy, việc phát triển VGC v1.0 không đồng nghĩa Việt Nam đã làm chủ toàn bộ chuỗi sản xuất chip bán dẫn.
Thay vào đó, thành tựu của dự án nằm ở việc từng bước làm chủ những lớp công nghệ cốt lõi có ý nghĩa trực tiếp đối với an ninh quốc gia, gồm thuật toán mật mã, kiến trúc bảo mật, thiết kế vi mạch, kiểm chứng và phát triển sản phẩm đầu cuối.
Mở rộng năng lực thiết kế chip bảo mật Việt Nam
Trên nền tảng bán dẫn bảo mật chung, Ban Cơ yếu Chính phủ và Viettel sẽ tiếp tục phát triển theo những hướng chuyên môn riêng, đồng thời kết nối kết quả nghiên cứu để tạo ra các sản phẩm mới.
Ban Cơ yếu Chính phủ tập trung nghiên cứu các thuật toán mật mã thế hệ mới, đáp ứng yêu cầu bảo vệ thông tin trong tương lai. Các hướng nghiên cứu gồm mật mã hậu lượng tử nhằm tăng khả năng chống chịu trước nguy cơ từ máy tính lượng tử; mật mã hạng nhẹ dành cho thiết bị Internet vạn vật (IoT) có tài nguyên hạn chế; và thuật toán mã hóa có xác thực tốc độ cao phục vụ đường truyền dữ liệu lớn.
Trong khi đó, Viettel tập trung phát triển các lõi xử lý RISC-V hiệu năng cao, kiến trúc đa lõi và hoàn thiện quy trình thiết kế, kiểm chứng vi mạch. Năng lực này là cơ sở để nghiên cứu các dòng chip phục vụ trí tuệ nhân tạo (AI), viễn thông 6G, camera thông minh, IoT, thiết bị bay không người lái (UAV) và robot.
Hai hướng nghiên cứu có thể hội tụ trên cùng một nền tảng. Các thuật toán mật mã mới sau khi được kiểm chứng trên hệ thống mô phỏng sẽ được hiện thực hóa thành những khối xử lý chuyên dụng, tích hợp vào kiến trúc đa lõi do Viettel thiết kế.
Theo định hướng này, các dòng chip AI, camera, IoT, UAV và robot trong tương lai có thể được tích hợp sẵn khối mật mã do Việt Nam phát triển. Khi đó, bảo mật có thể trở thành một thành phần được tính toán ngay từ khâu thiết kế thiết bị, thay vì chỉ được bổ sung sau khi sản phẩm hoàn thiện.
Cùng với định hướng xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn công nghệ cao tại Hòa Lạc, việc phát triển nền tảng bán dẫn bảo mật được kỳ vọng góp phần mở rộng năng lực tham gia của Việt Nam trong chuỗi giá trị bán dẫn, từ thiết kế đến các công đoạn sản xuất, đóng gói và kiểm thử.
Theo Ban Cơ yếu Chính phủ, VGC v1.0 là dấu mốc quan trọng nhưng mới chỉ là bước khởi đầu. Một sản phẩm chip đơn lẻ chưa thể khẳng định toàn bộ năng lực công nghệ của quốc gia. Giá trị lâu dài của dự án nằm ở việc tiếp tục bồi đắp nền tảng công nghệ, tích lũy tri thức, kinh nghiệm và phát triển đội ngũ kỹ sư để tạo ra những dòng chip bảo mật có năng lực ngày càng cao.
Việc tăng cường phối hợp giữa Ban Cơ yếu Chính phủ, Viettel, các viện nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ trong nước sẽ góp phần kết nối năng lực mật mã với công nghệ thiết kế, chế tạo vi mạch, từng bước hình thành nền tảng bán dẫn bảo mật trong nước.
Từ làm chủ thuật toán mật mã đến thiết kế chip chuyên dụng, VGC v1.0 cho thấy khả năng kết nối trí tuệ Việt Nam với công nghệ thiết kế vi mạch hiện đại để phát triển các giải pháp bảo mật của riêng mình. Đây không chỉ là bước tiến về năng lực thiết kế vi mạch mà còn góp phần nâng cao năng lực tự chủ công nghệ, bảo vệ dữ liệu và củng cố chủ quyền số quốc gia.
TIN LIÊN QUAN
-
iSchoolBus ghi dấu ấn tại Tuổi Trẻ Startup Award 2026 với giải pháp xe đưa đón học sinh
-
Ra mắt Bản đồ số Văn hóa Việt Nam, kết nối di sản trên không gian số
-
Kiểm toán tài sản trí tuệ: Giải pháp giúp doanh nghiệp nhận diện rủi ro và khai mở giá trị
-
Hà Nội đặt hàng thực hiện 02 nhiệm vụ khoa học và công nghệ Thành phố theo phương thức tuyển chọn