Trong bối cảnh chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo đang là xu thế toàn cầu, thị trường công nghệ đang nổi lên như một động lực quan trọng thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, đặc biệt tại các quốc gia phát triển.

Theo Tổ chức Sở hữu trí tuệ thế giới và Ngân hàng Thế giới, những nền kinh tế có thị trường công nghệ phát triển hiệu quả thường ghi nhận mức đầu tư nghiên cứu - phát triển (R&D) và thương mại hóa sáng chế cao gấp 3-5 lần so với các quốc gia chưa có thị trường công nghệ chuyên nghiệp.

Tại các quốc gia thuộc Tổ chức Hợp tác và Phát triển Kinh tế (OECD), thị trường công nghệ đã đóng vai trò quan trọng trong việc nâng cao năng suất và năng lực cạnh tranh quốc gia, là cầu nối giữa nghiên cứu và ứng dụng, thúc đẩy thương mại hóa tài sản trí tuệ và chuyển giao tri thức.

Từ những năm 1990, mô hình sàn giao dịch công nghệ đã hình thành và phát triển mạnh mẽ tại Mỹ, châu Âu và Trung Quốc, không chỉ là nền tảng kết nối mà còn là thiết chế tích hợp dịch vụ đánh giá, định giá, tư vấn pháp lý, tài chính, tiêu chuẩn chất lượng và sở hữu trí tuệ.

Việt Nam đã hội tụ các tiền đề để phát triển giao dịch công nghệ: Từ chủ trương về đột phá phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia (Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 193-NQ/TW), đến hạ tầng số ngày càng hoàn thiện, nhu cầu cấp thiết của doanh nghiệp trong nâng cao năng suất, đổi mới công nghệ, thoát khỏi “bẫy giá trị gia tăng thấp”.

Sàn giao dịch do Bộ Khoa học và Công nghệ được xây dựng và phát triển theo mô hình hợp tác công - tư, trong đó Nhà nước đầu tư hạ tầng, nền tảng trực tuyến, cơ sở dữ liệu khoa học công nghệ, đồng thời ban hành chính sách hỗ trợ doanh nghiệp mua bán công nghệ, đảm bảo tính minh bạch và an toàn trong giao dịch.

Trong giai đoạn đầu, sàn cung cấp thông tin về 600 công nghệ chào bán dưới dạng thiết bị, máy móc, 50 nhu cầu tìm mua công nghệ và 150 chuyên gia tư vấn, môi giới. Các tổ chức, doanh nghiệp và cá nhân có thể trưng bày và giới thiệu công nghệ qua các gian hàng trực tuyến.

Ở giai đoạn tiếp theo, sàn sẽ bổ sung các chức năng như tương tác cung - cầu công nghệ trực tuyến, thống kê giá trị giao dịch, tư vấn tài chính, sở hữu trí tuệ và chuyển giao công nghệ. Đồng thời, sàn sẽ dần được hoàn thiện và kết nối đến các cơ sở dữ liệu KH&CN, đổi mới sáng tạo; kết hợp sàn trực tuyến và trực tiếp.

Dự kiến, vào tháng 11/2025, sàn sẽ đi vào vận hành chính thức.

Chia sẻ về định hướng phát triển Sàn giao dịch KH&CN trong thời gian tới, ông Trần Đắc Hiến, Cục trưởng Cục Thông tin, Thống kê cho biết: Để phát triển bền vững, Sàn giao dịch KH&CN cần tiếp tục hoàn thiện thể chế và chính sách, với hành lang pháp lý đầy đủ; Sàn sẽ phát triển và hoạt động theo mô hình kết hợp giữa trực tuyến và trực tiếp nhằm nâng cao hiệu quả giao dịch công nghệ và thúc đẩy đổi mới sáng tạo; Sàn sẽ tổ chức các bộ phận để hỗ trợ các bên trong quá trình giao dịch công nghệ (bộ phận tư vấn và hỗ trợ doanh nghiệp, bộ phận sự kiện và triển lãm, bộ phận giao dịch trực tuyến). Trong đó, đội ngũ chuyên gia tư vấn và môi giới công nghệ tại Sàn có vai trò quan trọng và không thể thiếu. Các chuyên gia tư vấn sẽ hỗ trợ doanh nghiệp phân tích nhu cầu, đánh giá công nghệ phù hợp và đưa ra các khuyến nghị cụ thể. Còn chuyên gia môi giới sẽ giúp kết nối trực tiếp các bên, hỗ trợ đàm phán, ký kết hợp đồng và đảm bảo quá trình chuyển giao diễn ra suôn sẻ, đúng luật. Nhờ sự hỗ trợ này, giúp doanh nghiệp tiết kiệm thời gian, chi phí và giảm thiểu rủi ro trong quá trình đổi mới công nghệ.

Cùng với đó, việc vận hành và quản lý Sàn sẽ do doanh nghiệp thực hiện hoặc tổ chức được thành lập theo mô hình doanh nghiệp, tự chủ về tài chính, và có thể thu hút đầu tư từ nhiều nguồn khác nhau. Việc hoạt động theo mô hình doanh nghiệp giúp Sàn có khả năng linh hoạt phản ứng nhanh nhạy với những biến động của thị trường, thúc đẩy đổi mới và cạnh tranh hiệu quả hơn.

Sự ra đời của Sàn giao dịch KH&CN tại Việt Nam sẽ trở thành động lực tăng trưởng mới, góp phần quan trọng trong hiện đại hóa thể chế KH&CN và chuyển dịch mô hình phát triển kinh tế theo chiều sâu.

Sàn giao dịch công nghệ không chỉ là công cụ kỹ thuật, mà còn là thiết chế hạ tầng cốt lõi thúc đẩy đổi mới sáng tạo và phát triển kinh tế tri thức. Sự ra đời của Sàn giao dịch KH&CN Việt Nam với vai trò là “cánh tay nối dài” giữa nghiên cứu, sản xuất và thị trường.

Theo Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Hoàng Minh, nhiều doanh nghiệp hiện chưa xác định được nhu cầu công nghệ của mình, hoặc chưa biết tìm công nghệ ở đâu và sử dụng ra sao. Việc hình thành các đầu mối như sàn giao dịch giúp giải quyết bài toán cung cầu công nghệ, thúc đẩy ứng dụng vào sản xuất kinh doanh.

TH