Từ yêu cầu phát triển nguồn nhân lực khoa học và công nghệ chất lượng cao một trong những nhiệm vụ trọng tâm được xác định trong các chủ trương lớn của Đảng, đặc biệt là tại Nghị quyết số 57-NQ/TW và Nghị quyết số 71-NQ/TW, Bộ Khoa học và Công nghệ đã ban hành Quyết định số 2103/QĐ-BKHCN phê duyệt "Chương trình hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc giai đoạn 2026-2030" (Vietnam Research Excellence Fellowship - VREF).

Chương trình VREF được kỳ vọng tạo bước chuyển mạnh mẽ thông qua cách tiếp cận mới: Đầu tư có trọng điểm, gắn với kết quả đầu ra và sản phẩm cụ thể.

Một trong những điểm nhấn quan trọng của Chương trình VREF là quan điểm triển khai: Xác định nghiên cứu sinh là lực lượng nghiên cứu nòng cốt, trực tiếp thực hiện và tạo ra các kết quả khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo; việc hỗ trợ nghiên cứu sinh xuất sắc là đầu tư chiến lược nhằm phát triển đội ngũ nhà khoa học và chuyên gia công nghệ có năng lực dẫn dắt sự phát triển của quốc gia.

Chương trình VREF dự kiến hằng năm tuyển chọn, hỗ trợ kinh phí nghiên cứu cho khoảng 100 nghiên cứu sinh xuất sắc, trong đó ưu tiên phân bổ nguồn lực cho nhóm trực tiếp tham gia các nhiệm vụ nghiên cứu làm chủ, tạo ra công nghệ lõi, phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược; phần còn lại dành cho nhóm thực hiện các nhiệm vụ nghiên cứu đột phá thuộc những lĩnh vực khoa học khác.

Bên cạnh đó, nhằm hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh mang tầm quốc tế và kiến tạo môi trường nghiên cứu tiên tiến, ngày 25/5, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân đã ký Quyết định số 2555/QĐ-BKHCN phê duyệt Chương trình nghiên cứu cơ bản xuất sắc trong lĩnh vực khoa học tự nhiên giai đoạn 2026-2035 (PEBR).

Chương trình đề cập đến việc hình thành các nhóm nghiên cứu mạnh trong lĩnh vực khoa học tự nhiên có năng lực dẫn dắt các hướng nghiên cứu tiên tiến và tạo ra các kết quả khoa học có ảnh hưởng quốc tế; nâng cao chất lượng và mức độ ảnh hưởng khoa học của nghiên cứu cơ bản Việt Nam; từng bước nâng cao vị thế khoa học của Việt Nam trong một số lĩnh vực trọng điểm.

Cùng với đó, Chương trình hướng tới phát triển đội ngũ nhà khoa học trình độ cao, đặc biệt là lực lượng nhà khoa học trẻ có tiềm năng dẫn dắt; tăng cường thu hút chuyên gia quốc tế và chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài tham gia triển khai Chương trình PEBR.

Về phát triển nhân lực khoa học, đến năm 2030 Chương trình dự kiến hỗ trợ, bồi dưỡng, kết nối trong hệ sinh sinh thái nghiên cứu của PEBR ít nhất 500 tiến sỹ, nghiên cứu sinh, sau tiến sỹ và nhà khoa học trẻ; trong đó có ít nhất 100 nhà khoa học trẻ có khả năng dẫn dắt nhóm nghiên cứu độc lập mang tầm quốc tế.

Đến năm 2035, Chương trình hỗ trợ ít nhất 1.000 nhà khoa học, trong đó có ít nhất 200 người có khả năng dẫn dắt nhóm nghiên cứu độc lập.Quỹ Phát triển khoa học và công nghệ Quốc gia (NAFOSTED) được giao nhiệm vụ chủ trì tổ chức triển khai các chương trình trên.

Quỳnh Trang