Mới đây, chính quyền Trump đã đe dọa thu hồi quyền sở hữu hàng loạt bằng sáng chế trị giá hàng trăm triệu USD của trường, cáo buộc Harvard không tuân thủ các quy định liên bang.

Theo bức thư do Bộ trưởng Thương mại Howard Lutnick gửi đến Hiệu trưởng Đại học Harvard Alan Garber, Bộ Thương mại Mỹ đã khởi động quy trình can thiệp theo Đạo luật Bayh-Dole. Đạo luật này cho phép chính phủ liên bang có quyền tiếp quản hoặc cấp phép sử dụng các bằng sáng chế nếu phát hiện cơ sở nghiên cứu không tuân thủ các điều khoản đã cam kết.

Trong thư, chính quyền Trump cáo buộc Đại học Harvard đã "không thực hiện đầy đủ nghĩa vụ đối với người nộp thuế Mỹ", vi phạm các yêu cầu pháp lý và hợp đồng liên quan đến các chương trình nghiên cứu được tài trợ bằng ngân sách liên bang. Bộ trưởng Lutnick đã yêu cầu Hiệu trưởng Garber cung cấp danh sách đầy đủ các bằng sáng chế có nguồn gốc từ các khoản tài trợ này trước ngày 5/9, kèm theo bằng chứng chứng minh trường đã tuân thủ đầy đủ các quy định để giữ quyền sở hữu.

Động thái này được người phát ngôn của Đại học Harvard gọi là "nỗ lực trả đũa tiếp theo của Nhà Trắng" đối với trường vì đã bảo vệ quyền và tự do của mình. Trước đó, vào tháng 4, Đại học Harvard đã khởi kiện chính quyền Trump sau khi một loạt các khoản tài trợ nghiên cứu trị giá hàng tỷ USD bị đóng băng hoặc tước bỏ.

Trên website của mình, Harvard công bố đang sở hữu hơn 5.800 bằng sáng chế, và đã được cấp thêm 159 bằng sáng chế tính đến hết tháng 6 vừa qua. Việc chính quyền liên bang đe dọa thu hồi quyền sở hữu những bằng sáng chế này được xem là một đòn giáng mạnh, không chỉ về mặt tài chính mà còn ảnh hưởng đến uy tín khoa học và quyền tự chủ của trường.

Diễn biến căng thẳng này không chỉ giới hạn ở bằng sáng chế. Luật sư đại diện của chính quyền liên bang đã nộp kiến nghị lên tòa án ở Boston, yêu cầu bác đơn kiện của Đại học Harvard liên quan đến lệnh cấm dự kiến đối với sinh viên quốc tế. Phía luật sư cho rằng Tổng thống có đầy đủ thẩm quyền để ban hành các quy định hạn chế người nước ngoài nhập cảnh.

Trong một diễn biến khác, căng thẳng cũng bùng phát với hệ thống Đại học California khi Tổng thống Trump yêu cầu cơ sở này nộp phạt 1 tỷ USD liên quan đến cách thức Đại học California ở Los Angeles xử lý các cuộc biểu tình của sinh viên phản đối cuộc xung đột tại Gaza.

Những động thái liên tiếp này cho thấy một sự đối đầu sâu sắc giữa chính quyền liên bang và các tổ chức giáo dục hàng đầu của Mỹ, đặt ra nhiều câu hỏi về quyền tự chủ học thuật và sự can thiệp của chính trị vào lĩnh vực giáo dục và nghiên cứu khoa học.

Minh Anh