Chiến dịch làm sạch ngành phim ngắn trực tuyến

Cục Quản lý Phát thanh và Truyền hình Quốc gia Trung Quốc (NRTA) vừa phát động chiến dịch đặc biệt kéo dài hai tháng nhằm chấn chỉnh hoạt động sản xuất và phát hành phim ngắn trực tuyến, một lĩnh vực đang phát triển bùng nổ tại nước này.

Theo thông báo của NRTA, chiến dịch tập trung xử lý các nội dung bị cho là lệch chuẩn hoặc gây tác động tiêu cực tới xã hội, bao gồm nội dung có hại cho trẻ em, khiêu dâm trá hình, tôn sùng tiền bạc và lối sống xa hoa, quan niệm lệch lạc về hôn nhân gia đình, tư tưởng phong kiến lạc hậu, các tình tiết bạo lực, trả thù, cùng những tiêu đề giật gân, phản cảm nhằm câu kéo người xem.

Cơ quan quản lý yêu cầu các cơ quan phát thanh truyền hình cấp địa phương tăng cường thanh tra, kiểm tra đột xuất, đồng thời yêu cầu các nền tảng trực tuyến và đơn vị sản xuất chủ động rà soát, gỡ bỏ hoặc chỉnh sửa các nội dung vi phạm.

Song song với việc xử lý sai phạm, NRTA khuyến khích phát triển các tác phẩm chất lượng cao, lan tỏa giá trị tích cực, phản ánh đời sống đương đại, quảng bá bản sắc văn hóa và kể những câu chuyện về Trung Quốc tới công chúng quốc tế.

Sau khi chiến dịch kết thúc, cơ quan này cho biết sẽ duy trì cơ chế giám sát thường xuyên và tiếp tục hoàn thiện các quy định quản lý đối với lĩnh vực nghe nhìn trực tuyến.

Mở rộng kiểm soát bản quyền trong thời đại AI

Không chỉ tập trung vào nội dung,cơ quan chức năng Trung Quốc cũng đồng thời phát động chiến dịch chống vi phạm bản quyền trực tuyến quy mô toàn quốc mang tên “Sword Net 2026”, kéo dài từ tháng 6 đến tháng 11 năm nay. Chiến dịch do Cơ quan Bản quyền Quốc gia Trung Quốc phối hợp với Bộ Công nghiệp và Công nghệ thông tin, Bộ Công an và Cục Quản lý Không gian mạng Trung Quốc triển khai.

Theo kế hoạch đề ra, các cơ quan chức năng nước này sẽ tập trung xử lý tình trạng sao chép, chỉnh sửa, phát tán trái phép phim ảnh, chương trình truyền hình, sách điện tử, sản phẩm văn hóa sáng tạo và các hành vi xâm phạm bản quyền liên quan đến AI.

Đây là lần đầu tiên AI trở thành một trong những trọng tâm quản lý của chiến dịch. Giới chức Trung Quốc cho biết sẽ tăng cường giám sát việc sử dụng dữ liệu huấn luyện cho các mô hình AI lớn, điều tra các hành vi sao chép, chuyển thể hoặc phát tán tác phẩm có bản quyền bằng công nghệ AI, cũng như xử lý các nội dung deepfake, “remix” trái phép và các hình thức đạo nhái tinh vi.

Trong lĩnh vực phim ảnh và truyền hình, chiến dịch sẽ nhắm tới các nền tảng lưu trữ đám mây, công cụ tìm kiếm, trình duyệt và các dịch vụ hỗ trợ truy cập nguồn phim lậu. Hoạt động cắt ghép, chỉnh sửa, đăng tải và phát tán trái phép các tác phẩm điện ảnh cũng nằm trong diện kiểm soát.

Phim ngắn AI bùng nổ với quy mô công nghiệp

Động thái siết chặt quản lý diễn ra trong bối cảnh ngành phim ngắn AI tại Trung Quốc đang tăng trưởng với tốc độ đáng kinh ngạc. Theo điều tra được công bố bởi MIT Technology Review hồi tháng 5/2026, riêng trong tháng 1 năm nay, thị trường Trung Quốc ghi nhận trung bình khoảng 470 tựa phim ngắn được sản xuất bằng AI mỗi ngày. Đến tháng 3, khoảng 50.000 tập phim AI đã được phát hành trên nền tảng Douyin chỉ trong một tháng.

Sự bùng nổ này được thúc đẩy bởi thế hệ mô hình video AI mới như Seedance 2.0 của ByteDance và Kling 3.0 của Kuaishou. Các công cụ này có khả năng tạo ra những phân cảnh hoàn chỉnh với âm thanh đồng bộ chỉ trong khoảng một phút, đồng thời duy trì tính nhất quán về hình ảnh và nhân vật ở mức cao hơn đáng kể so với các thế hệ trước. Nhờ đó, thời gian sản xuất một bộ phim ngắn được rút ngắn từ 3 đến 4 tháng xuống còn chưa đầy một tháng. Chi phí sản xuất cũng giảm mạnh, từ khoảng 200.000 USD xuống còn 7.000 - 14.000 USD cho mỗi dự án.

Theo dữ liệu được trích dẫn trong báo cáo, Trung Quốc hiện có khoảng 660 triệu khán giả phim ngắn trực tuyến. Quy mô thị trường phim ngắn toàn cầu đạt khoảng 11 tỷ USD trong năm 2025 và được dự báo tăng lên 14 tỷ USD vào cuối năm 2026.

Lo ngại gia tăng về quyền hình ảnh và việc làm sáng tạo

Bên cạnh những lợi ích về chi phí và năng suất, làn sóng phim ngắn AI cũng làm dấy lên nhiều tranh cãi liên quan đến bản quyền và quyền hình ảnh cá nhân.

Một trường hợp được truyền thông Trung Quốc ghi nhận là một bộ phim cổ trang dài 72 tập trên nền tảng Hongguo đã sử dụng gương mặt của hai nữ blogger thời trang để xây dựng nhân vật mà không xin phép. Một trong các nhân vật bị mô tả là tham lam và lăng nhăng, trong khi nhân vật còn lại mang hình tượng bạo lực và tàn nhẫn. Sau khi vụ việc bị phát hiện, nền tảng đã gỡ bỏ tác phẩm và xử phạt đơn vị sản xuất.

Sự phát triển của AI cũng đang tác động trực tiếp đến lực lượng lao động sáng tạo. Nhiều nền tảng phim ngắn đã chuyển hoàn toàn sang sản xuất bằng AI, cắt giảm đáng kể nhu cầu đối với đội ngũ quay phim, dựng phim và thậm chí cả biên kịch.

Trước những lo ngại ngày càng gia tăng, Trung Quốc đã ban hành nhiều quy định mới. Hiệp hội Phát thanh Truyền hình Trung Quốc gần đây tuyên bố cấm sử dụng trái phép hình ảnh và giọng nói của diễn viên. Đồng thời, các tác phẩm hoạt hình được tạo bằng AI phải hoàn tất thủ tục đăng ký trước khi phát hành.

Việc đồng thời siết chặt nội dung, tăng cường bảo vệ bản quyền và kiểm soát AI cho thấy Trung Quốc đang nỗ lực xây dựng khuôn khổ quản lý đối với một ngành công nghiệp mới phát triển với tốc độ vượt xa các mô hình sản xuất nội dung truyền thống.

Thái An