Tòa án Sở hữu Trí tuệ Bắc Kinh thông báo đưa vụ tranh chấp hành chính giữa Louis Vuitton và Cục Sở hữu Trí tuệ Quốc gia Trung Quốc ra xét xử công khai. Nguồn cơn vụ kiện bắt đầu từ việc một thương nhân ngành may mặc tên Hoàng Mẫn Diệu tại Tiêu Sơn, Quảng Đông đăng ký thành công một nhãn hiệu thương mại. Cho rằng nhãn hiệu này xâm phạm quyền lợi hợp pháp của mình, nhà mốt nước Pháp đã nộp đơn đề nghị hủy bỏ. Tuy nhiên, Cục Sở hữu Trí tuệ Quốc gia Trung Quốc sau đó ban hành phán quyết không ủng hộ yêu cầu của hãng thời trang Pháp, dẫn đến việc doanh nghiệp này quyết định khởi kiện cơ quan quản lý nhà nước ra tòa.

Động thái pháp lý nhắm vào cơ quan quản lý chỉ là một phần trong chiến lược bảo hộ thương hiệu toàn diện của hãng tại Trung Quốc đại lục. Các số liệu thống kê ghi nhận trong vòng năm năm qua, số lượng vụ kiện liên quan đến vi phạm nhãn hiệu do doanh nghiệp này khởi xướng tại thị trường Trung Quốc đã lên tới con số 1.691 vụ. Chỉ tính riêng trong nửa đầu năm nay, bộ phận pháp lý của nhà mốt Pháp đã nộp thêm 56 đơn khởi kiện mới hướng vào các đơn vị kinh doanh nội địa.

Trong số các vụ tranh chấp gần đây, tòa án Tô Châu đã ra phán quyết sơ thẩm vụ kiện giữa hãng thời trang Pháp và thương hiệu trà sữa nội địa Molly Tea.

Theo phán quyết, logo hoa bốn cánh mà thương hiệu trà sữa Molly Tea sử dụng trên biển hiệu, bao bì và các ấn phẩm truyền thông đã xâm phạm nghiêm trọng 7 nhãn hiệu đã được bảo hộ độc quyền của Louis Vuitton, bao gồm cả họa tiết thuộc bộ monogram kinh điển. Tòa án tuyên phạt Molly Tea phải bồi thường tổng cộng 10,3 triệu nhân dân tệ (tương đương khoảng 37 tỷ đồng), đồng thời buộc gỡ bỏ toàn bộ thiết kế vi phạm và đăng thông báo xin lỗi công khai trên các nền tảng mạng xã hội lớn. Nhà sáng lập Molly Tea sau đó xác nhận doanh nghiệp sẽ tiến hành kháng cáo theo đúng thời hạn luật định.

Hồ sơ vụ việc cho thấy cơ quan quản lý sở hữu trí tuệ Trung Quốc từng nhiều lần từ chối đơn đăng ký nhãn hiệu hình hoa bốn cánh của Molly Tea do trùng lặp với các nhãn hiệu đã được bảo hộ của hãng thời trang Pháp. Dù vậy, thương hiệu trà sữa thành lập năm 2021 tại Thâm Quyến vẫn tiếp tục sử dụng thiết kế này trên quy mô hệ thống hàng nghìn cửa hàng trong giai đoạn mở rộng thị trường nhanh chóng, dẫn đến việc bị khởi kiện ra tòa.

Chiến dịch vây quét pháp lý không chỉ nhắm vào các doanh nghiệp lớn mà còn mở rộng tới các hộ kinh doanh bình dân. Một chủ nhà hàng theo phong cách hoài cổ tại Nam Kinh cho biết từng bị hãng thời trang này yêu cầu đòi bồi thường 1,2 triệu nhân dân tệ do sử dụng hình vẽ trang trí quầy bar và hộp bánh có hoa văn tương tự logo của hãng. Dù tòa án sau đó chỉ tuyên phạt mức bồi thường 110.000 nhân dân tệ, cơ sở kinh doanh này đã phải đóng cửa vì tình trạng thua lỗ trước đó. Đáng chú ý, một quán bún tiết vịt nằm kế bên cũng bị liệt vào danh sách bị cáo do cơ sở này cho nhà hàng nói trên mượn mã QR thanh toán, khiến hệ thống quét của ban pháp lý ghi nhận nhầm đối tượng.

Chuỗi vụ kiện liên tục của nhà mốt Pháp đã gây ra làn sóng tranh luận mạnh mẽ trên các nền tảng mạng xã hội Trung Quốc. Nhiều ý kiến từ giới nghiên cứu đã dẫn chứng các sử liệu cổ để chứng minh sự tương đồng lớn giữa họa tiết hoa bốn cánh của hãng thời trang phương Tây với hoa văn "Bảo Tướng Hoa" có lịch sử hơn 1.300 năm.

Bằng chứng tiêu biểu được đưa ra là các chi tiết chạm khắc trên cây đàn tỳ bà ngũ huyền bằng gỗ tử đàn từ thời nhà Đường hiện đang được lưu giữ tại kho báu Chính Thương Viện ở Nara, Nhật Bản. Mặt sau của nhạc cụ cổ này sở hữu các họa tiết hoa bốn cánh đối xứng xen kẽ các ô trám có cấu trúc tương đồng với hoa văn trong bộ monogram của nhà mốt Pháp. Theo các nhà nghiên cứu, hoa bảo tướng là họa tiết cát tường phổ biến thời Tùy Đường, xuất hiện rộng rãi trên bích họa, gốm sứ và kiến trúc cổ đại, vốn được coi là di sản văn hóa chung của cộng đồng.

Giới luật sư chuyên ngành sở hữu trí tuệ tại Trung Quốc nhận định rằng, về mặt luật pháp, phán quyết của tòa án hoàn toàn dựa trên nguyên tắc ưu tiên người đăng ký trước và bảo hộ nhãn hiệu đã được công nhận rộng rãi. Dù vậy, vụ tranh chấp đã khơi mào một cuộc tranh luận sâu sắc về ranh giới giữa việc bảo hộ tài sản trí tuệ thương mại và việc tư hữu hóa các yếu tố mỹ học truyền thống có nguồn gốc từ di sản văn hóa dân tộc.

Cùng thời điểm này tại Hàn Quốc, Tòa án Tối cao quốc gia này vừa đưa ra phán quyết lật ngược phán quyết sơ thẩm và phúc thẩm trong vụ kiện kéo dài bốn năm giữa hãng thời trang Pháp và ông Lee Kyung Han, chủ một tiệm sửa chữa đồ hiệu tại Gangnam, Seoul. Giai đoạn từ năm 2017 đến năm 2021, ông Lee thực hiện việc tái chế các chiếc túi cũ do khách hàng mang đến thành những chiếc ví hoặc túi nhỏ theo nhu cầu cá nhân. Tòa án Tối cao Hàn Quốc tuyên bố hành vi chỉnh sửa sản phẩm dựa trên tài sản của chính khách hàng phục vụ mục đích sử dụng cá nhân hoàn toàn không vi phạm Luật Nhãn hiệu.

Hương Mi