Tinh hoa trong từng tách trà 

Không đơn thuần là một thức uống tao nhã, chè sen Tây Hồ còn là kết tinh của sự tinh tế, kiên nhẫn và lòng yêu nghề của những nghệ nhân gắn bó với nghề truyền thống trăm năm tuổi.

Chè sen Tây Hồ khác biệt bởi sự kết hợp hoàn hảo giữa những loại trà khô thượng hạng và sen Bách Diệp Tây Hồ trăm cánh, xếp lớp, khi nở có thể đạt được kích thước bằng hai bàn tay người lớn. Nhờ có thổ những đặc biệt, những khu đầm tại Hồ Tây đã nuôi dưỡng lên những bông sen Bách Diệp thơm ngát góp phần tạo nên hương vị độc đáo của chè sen được sản xuất bằng đôi bàn tay của những nghệ nhân nơi đây.

Để có được một ấm trà sen truyền thống đúng chuẩn, người nghệ nhân phải trải qua hàng chục công đoạn tỉ mỉ. Từ việc chọn những búp sen vừa hé vào lúc sáng sớm, đến khi thủ công tách gạo sen, rồi ủ trà với sen trong suốt nhiều đêm, thay sen liên tục để trà thấm đẫm hương sen mà không át mất vị trà.

Theo nghệ nhân Lưu Thị Hiền, chủ thương hiệu chè sen Hiền Xiêm, để có được mẻ chè sen Tây Hồ chuẩn vị, những bông sen Bách Diệp phải được hái từ khi lá còn đọng sương để đảm bảo mùi hương thơm đượm nhất.

Hoa sen sau khi được thu hoạch cần được xếp gọn ở nơi khô ráo để tránh gạo sen bị dính nước dẫn đến hư hỏng và làm ảnh hưởng tới hương vị sen khi ướp chè. Phần gạo sen cũng cần được thu hoạch sớm sau khi hái lên để đảm bảo độ tươi và mùi hương.

Để đảm bảo chè khô được đượm hương sen, trong quá trình ướp mỗi lớp chè sẽ được phủ lên một lớp gạo sen. Trung bình, để ướp được 1kg trà sen phải cần đến 1.500 đến hơn 2.000 bông hoa sen.

Để có được ấm chè sen Tây Hồ thơm ngon, đậm vị, người nghệ nhân sẽ cần tới 21 ngày với 7 lần vào hương gạo sen và 7 lần sấy để có được những mẻ chè sen tuyệt hảo.

Những nghệ nhân âm thầm giữ gìn nghề truyền thống giữa phố thị hối hả

Nghề làm chè sen không chỉ là sản xuất trà, mà còn là việc giữ cho di sản Thủ đô tiếp tục sống mãi với thời đại. Đây cũng là cách người Hà Nội gìn giữ và thể hiện gu thưởng trà thanh cao – một nét văn hóa tao nhã có từ thời vua chúa.

Từ lâu, chè sen đã xuất hiện trong các nghi lễ cung đình, là món quà quý dâng lên vua chúa hay tiếp đãi khách quý. Đến nay, trong nhiều gia đình Hà Nội, chè sen vẫn là thức quà không thể thiếu trong những dịp trọng đại như lễ, Tết hay mừng thọ.

Đặc biệt, làng nghề Quảng An – nơi gắn bó mật thiết với nghề làm chè sen, đang từng bước khẳng định tên tuổi trong bản đồ di sản phi vật thể của Hà Nội. 

Vào tháng 8/2924, Nghề làm trà sen ở Quảng An - Tây Hồ (Hà Nội) đã được Vộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch quyết định đưa vào danh sách Di sản phi vật thể quốc gia. Việc có tên trong danh sách này là cú hích lớn góp phần bảo vệ, gìn giữ tri thức làm trà sen của người Tây Hồ.

Tại quận Tây Hồ (cũ) có trên 200 hộ gia đình sản xuất trà sen truyền thống, có 40 sản phẩm OCOP đạt 3 sao, trong đó có 1 sản phẩm 4 sao là sen trà Hiền Xiêm. Địa phương vẫn tiếp tục phát triển sản phẩm OCOP đáp ứng yêu cầu phát triển kinh tế và du lịch làng nghề trên địa bàn đồng thời, giữ gìn, lan tỏa thương hiệu sản phẩm.

 Đánh thức tiềm năng du lịch làng nghề 

Ngày nay, chè sen Tây Hồ không chỉ xuất hiện trong những dịp lễ tết, trà đạo hay cúng tiến vua chúa như xưa, mà còn được đóng gói, giới thiệu đến bạn bè quốc tế như một món quà văn hóa của Hà Nội ngàn năm văn hiến. Nhiều du khách khi đến Hà Nội đều mong muốn được tận tay pha một ấm trà sen, lắng nghe câu chuyện nghề từ chính người làm trà, để hiểu thêm về một nếp sống thanh tao của người Hà Nội xưa.

Nắm bắt thị hiếu đó, những năm vừa qua, làng nghề làm chè sen Tây Hồ đã tham gia vào các tour trải nghiệm ướp trà sen để chia sẻ văn hóa làm trà và giúp khách du lịch tìm hiểu quy trình làm chè, lắng nghe những câu chuyện đầy cảm hứng của người nghệ nhân, và tận tay pha một ấm trà sen chuẩn vị Hà thành.

Cùng với sự phát triển của mạng xã hội và các kênh quảng bá văn hóa, các thế hệ trẻ và những người nghệ nhân ướp trà sen tại Tây Hồ đang ngày càng 'hăng say' lan tỏa tình yêu trà sen Tây Hồ tới cộng đồng và du khách. 

Với những tấm lòng nhiệt huyết và quyết tâm làm sống dậy những văn hóa truyền thống quý giá, nghề làm chè sen Tây Hồ hiện đang trở thành một điểm nhấn độc đáo trong hành trình khám phá di sản Hà Nội, góp phần nâng cao giá trị kinh tế – văn hóa và xây dựng thương hiệu thành phố văn hóa trong trong mắt bạn bè quốc tế.

Giữa thế giới hiện đại nhiều biến động, chè sen Tây Hồ vẫn lặng lẽ tỏa hương – như chính con người Hà Nội: thanh tao, nhẫn nại và sâu lắng. Việc gìn giữ và quảng bá nghề làm chè sen không chỉ là bảo tồn một nghề cổ, mà còn là giữ lại cho Thủ đô một nét đẹp văn hóa rất riêng – thứ hương vị khiến người ta dù chỉ một lần thưởng thức, cũng sẽ nhớ mãi không quên.

Thái An