Các phương pháp chẩn đoán bệnh Alzheimer hiện tại rất tốn kém và xâm phạm về mặt y tế, thường liên quan đến quét não hoặc chọc dò tủy sống.

Nhằm giúp người bệnh giảm bớt sự đau đớn và hạn chế chi phí khám bệnh, một nhóm các nhà khoa học do TS Hà Thị Thanh Hương, Trưởng bộ môn Kỹ thuật Mô và Y học Tái tạo, Khoa Kỹ thuật Y sinh, trường Đại học Quốc tế, Đại học Quốc gia TP HCM, dẫn đầu hiện đang nghiên cứu, phát triển một loại kit test Alzheimer sử dụng dấu ấn sinh học có trong huyết tương là protein p-tau 217.

Theo TS Hà Thị Thanh Hương, bộ kit này sẽ dựa trên dấu ấn sinh học là protein p-tau 217 - chỉ dấu không chỉ có giá trị chẩn đoán sớm mà có thể tiên lượng tiến triển của bệnh Alzheimer. "Dựa trên hàm lượng protein p-tau 217 có thể biết được bệnh nhân trong những năm tới bệnh tiến triển nhanh hay chậm", TS Hương cho biết.

Để hiện thực hóa việc tạo ra kit test Alzheimer, nhóm nghiên cứu hiện đang tập trung phát triển một cảm biến miễn dịch tiêu hóa. Trên cảm biến này có gắn các vật liệu nano tại các điểm cựu và thử nghiệm với nồng độ khác nhau để xác định độ nhạy, độ đặc hiệu, sau đó mới tiến tới bước thử nghiệm lâm sàng.

Nhóm nghiên cứu kỳ vọng việc tạo ta kit test này sẽ tạo ra phương pháp phát hiện bệnh thoái hóa thần kinh Alzheimer tại chỗ mà không cần phải sử dụng những thiết bị chẩn đoán từ bệnh viện. Từ đó, việc thực hiện chẩn đoán sớm căn bệnh nan y này có thể được thực hiện bởi các bác sĩ ở trung tâm y tế quận, huyện mà không cần tới sự tham gia của các thiết bị máy móc chụp chiếu hiện đại như phương pháp truyền thống hiện nay.

Trước đó, vào ngày 22/12/2022, Nhật Bản đã phê duyệt bộ xét nghiệm máu có khả năng chẩn đoán căn bệnh Alzheimer do Tập đoàn Sysmex phát triển.

Bộ xét nghiệm máu phát hiện bệnh Alzheimer của Sysmex được phát triển dựa trên việc xác định sự mức độ tích tụ amyloid beta trong não người bệnh. Amyloid beta được biết đến là một loại protein bất thường gây tắc nghẽn các tế bào thần kinh trong não và là dấu hiệu của bệnh Alzheimer.

Theo Sysmex, có thể công cụ phát hiện Alzheimer do tập đoàn phát triển sẽ được chấp thuận ở Hoa Kỳ vào đầu năm tới. 

Hiện tại, Quest Diagnostics, Quanterix Corp và C2N Diagnostics cũng đã phát triển các sản phẩm chẩn đoán từ máu nhưng vẫn chưa nhận được sự chấp thuận của Cục Quản lý Thực phẩm và Dược phẩm Hoa Kỳ (FDA). 

Theo ResearchAndMarkets, thị trường chẩn đoán và điều trị bệnh Alzheimer, dạng sa sút trí tuệ phổ biến nhất, dự kiến sẽ đạt 9,6 tỉ USD vào năm 2027. Tổ chức Bệnh Alzheimer Quốc tế ước tính chứng mất trí nhớ có thể ảnh hưởng đến hơn 80 triệu người trên toàn cầu vào năm 2030 và hơn 150 triệu người vào năm 2050.

Khánh An