Như lời Thầy Phan Văn Trường nói: "Trở về để được tắm gội tâm hồn mình", để được thở và sống trong bầu không khí không phán xét, chỉ có tình yêu thương và sự chân thật. Mình viết những dòng này với lòng biết ơn vô hạn gửi tới Thầy và đại gia đình Cấy Nền. Những ngày qua đã tưới tẩm cho mình nhiều cảm hứng để sống Thật hơn, yêu đời hơn, và khao khát cống hiến nhiều hơn cho đất nước.

Vì Thầy dặn: "Muốn trả nợ Thầy thì hãy lan tỏa giá trị", nên mình xin gói ghém lại một số bài học quý giá và tâm đắc nhất (trong số rất nhiều bài học), mong chia sẻ lại với cả nhà như một món quà tinh thần.

Bài học về sự chân thật: "Tháo mặt nạ, sống đời hồn nhiên"

Điều chạm đến mình đầu tiên không phải là những chiến lược vĩ mô, mà là lời kêu gọi của Thầy: "Tháo hết mặt nạ ra cho thầy! Có bao nhiêu tháo hết ra".

Chúng ta thường mệt mỏi vì phải diễn những vai mà xã hội hay chính mình áp đặt. Nhưng Thầy chỉ ra rằng, chìa khóa của thành công và sức hấp dẫn nằm ở sự Hồn nhiên và Chân thật. Hãy trân trọng cái tên cha sinh mẹ đẻ của mình, dám là chính mình.

Thầy bảo: "Nếu mình cứ cố giống tất cả mọi người thì mình chẳng còn chút hấp dẫn nào cả". Chính sự độc bản mới tạo nên giá trị.

Và một chân lý giản đơn mà sâu sắc mình khắc cốt ghi tâm: "Người ta thích đi tới những người mà yêu mình". Khi mình sống với trái tim rộng mở, hồn nhiên yêu thương, mình sẽ tự nhiên có sức hút. Bán hàng hay thuyết phục lúc ấy không cần chiêu trò, bởi sự chân thành là vũ khí mạnh nhất.

Bài học về tư duy: Đừng làm 'Con dã tràng xe cát'

Bạn có bao giờ cảm thấy mình làm việc quần quật nhưng kết quả chẳng đi đến đâu? Bài học của thầy Trường về "con dã tràng" chính là lời giải đáp cho sự bế tắc đó. Việc chuyển đổi từ lối mòn sang tư duy hệ thống không chỉ là một sự cải tiến, mà là một cuộc cách mạng trong nhận thức, quyết định sự phát triển bền vững hay vòng lặp vô nghĩa.

Thầy đã dùng câu chuyện ngụ ngôn về con dã tràng như một lời cảnh tỉnh sâu sắc: Con dã tràng mải miết xe cát bên bờ biển. Hỏi nó tại sao lại xe cát, nó không biết. Sóng vào cuốn trôi hết, nó lại làm lại. Hỏi tại sao lại làm lại, nó cũng không biết. Hỏi làm như thế nào, nó bảo "làm giống bố tao". Hỏi làm để làm gì, cho ai, tạo ra giá trị gì, nó đều không biết. Và khi được hỏi tại sao lại cứ tiếp tục, nó trả lời: "Từ một triệu năm nay có hàng tỷ con dã tràng làm cái này rồi. Chẳng lẽ ta sai sao?"

Hình ảnh con dã tràng là hiện thân của việc làm theo thói quen mà không hề có sự phản tư. Để thoát khỏi vòng lặp đó, "Tư duy hệ thống" chính là giải pháp. Nó buộc chúng ta phải luôn tự hỏi ba câu hỏi cốt lõi trước khi hành động: Tại sao mình làm việc này? (Đâu là nguyên nhân, động lực?); Mình làm để làm gì, tạo ra giá trị nào? (Đâu là mục tiêu, kết quả?); Mình làm cho ai? (Ai là người hưởng lợi từ giá trị đó?).

Thế nhưng, con đường đến với tư duy hệ thống lại bị chặn bởi bốn kẻ thù lớn mà thầy đã chỉ ra: 

Truyền thống: Đây chính là tư duy "bố tao làm thế" của con dã tràng, làm một việc chỉ vì nó luôn được làm như vậy.

Định kiến: Những quan niệm có sẵn ngăn cản chúng ta nhìn nhận vấn đề một cách khách quan.3. Lẽ đời thường: Khi một điều sai trái trở nên quá phổ biến, nó được chấp nhận như một điều bình thường. Thầy ví dụ: hàng trăm người đi ngược chiều trên đường thì không bị phạt vì nó là "lẽ đời thường", trong khi một người quên bật xi-nhan thì lại bị thổi còi.

Big Data (Sự chuyên chế của số đông): Đây là lời tự vệ cuối cùng của dã tràng: "Hàng tỷ con đã làm thế này, chẳng lẽ ta sai sao?". Đôi khi, chính dữ liệu số đông lại củng cố cho một truyền thống sai lầm.

Vượt qua những rào cản này, tư duy hệ thống sẽ mở ra những con đường mới. Thầy lấy ví dụ về nông sản Việt Nam. Chúng ta thường bán hàng theo "thị trường của người mua" – tức là cố gắng làm sản phẩm của mình giống hệt người khác, rồi cạnh tranh khốc liệt về giá.

Ngược lại, tư duy hệ thống hướng chúng ta đến "thị trường của người bán". Thay vì sợ hãi sự khác biệt, hãy tôn vinh nó. Như một chai rượu vang, mỗi năm một vị khác nhau. Hãy nói với khách hàng: "Bạn ơi, năm nay rượu có mùi sầu riêng, nhưng sang năm không có nữa đâu. Em chỉ có 5000 chai thôi. Có mua thì mua đi." Đó chính là cách biến sự độc đáo thành giá trị, thoát khỏi vòng xoáy của con dã tràng.

Khi đã có tư duy đúng, con đường đã tỏ, thì chính yếu tố con người sẽ là nhân tố quyết định sự thành bại trên hành trình đó.

Bài học về lãnh đạo: Con người đi trước, công việc theo sau

Trong thời đại số, bài học về "Quản trị bằng tình thương" lại càng thấm thía. Luận điểm cốt lõi của thầy Trường là: "Con người là tiên quyết".

Trong bất kỳ cuộc thương thuyết hay giao dịch nào, không phải sản phẩm, mà chính là mối quan hệ giữa người với người mới là yếu tố quyết định. Một cuộc mua bán có thể thành công ngay cả khi sản phẩm không hoàn toàn khớp với nhu cầu ban đầu, chỉ vì người bán và người mua đã tìm thấy sự tin tưởng và kết nối.

Triết lý này được thầy Trần Văn Ơn (PGS TS tại Đại học Dược và có nhiều năm lãnh đạo điều hành doanh nghiệp) bổ sung bằng một mô hình thực tiễn, chắt lọc từ trí tuệ cổ nhân: "Tu thân - Tề gia - Trị quốc - Bình thiên hạ". Người lãnh đạo trước hết phải rèn luyện bản thân ("tu thân"), phải có cái tâm trong sáng và sự chân thành. Thầy Ơn chia sẻ, suốt 6 năm làm giám đốc, thầy chưa từng dám mắng một nhân viên nào, bởi thầy hiểu rằng sự tôn trọng và yêu thương mới là động lực lớn nhất.

Tầm quan trọng của sự "đồng hành" cũng được làm nổi bật qua câu chuyện của thầy Ơn với SapaNapro hay chị Từ Tuyết Nhung với những người nông dân. Sự đồng hành không chỉ là góp vốn hay chỉ dạy, mà là sự hiện diện, là cùng sẻ chia, cùng lăn lộn. Chính sự sát cánh ấy tạo ra một sức mạnh cộng hưởng to lớn hơn bất kỳ sự hỗ trợ vật chất nào. Nó biến những người xa lạ thành đồng đội, cùng nhau vượt qua khó khăn và tạo nên thành quả chung.

Những câu chuyện về trách nhiệm và sự tử tế

Bài học ở Cấy Nền không nằm trên giấy, nó nằm ở những con người thật việc thật:

Là chị Phạm Thị Lý (Chủ tịch Hội đồng Quản trị Liên hiệp HTX Nông nghiệp Hữu cơ – và Dược liệu Việt Nam) và chị Từ Tuyết Nhung (cựu Chủ tịch PGS Việt Nam trực thuộc Hiệp hội Nông nghiệp Hữu cơ Việt Nam) - Những người đã từ bỏ hào quang phố thị hay công nghệ để về với ruộng đồng, kiên định với "Nông nghiệp có trách nhiệm", bảo vệ từng tấc đất, nguồn nước vì sức khỏe người tiêu dùng.

Là chị Thành Thực (doanh nhân 30 năm gắn bó với nông nghiệp) với lời cảnh báo đanh thép về sự Tuân thủ Pháp luật: 99,9% người làm ăn đôi khi vô tình vi phạm vì thiếu hiểu biết. Làm lớn, làm bền thì thượng tôn pháp luật là điều kiện sống còn.

Là cô Võ Hòa Bình (GĐ Trung tâm Nghiên cứu Phát triển Tiềm năng con người )với góc nhìn về Hệ sinh thái tự nhiên: Đó là "tài sản vô giá" và nguồn năng lượng sống mà không tiền bạc nào tái tạo được. Trách nhiệm của chúng ta là bảo vệ món quà thiêng liêng đó.

Lời kết: Lan tỏa để 'trả nợ' ân tình

Khép lại 3 ngày, hành trang mình mang về không chỉ là kiến thức, mà là một nguồn năng lượng an lành. Mình hiểu rằng:

Sống chân thật: Hãy tháo bỏ mặt nạ, sống hồn nhiên để tạo ra sức hấp dẫn từ chính sự khác biệt của con người mình.

Tư duy hệ thống: Đừng làm "con dã tràng", hãy luôn hỏi "Tại sao - Để làm gì - Cho ai?" để thoát khỏi vòng lặp và tạo ra giá trị đích thực.

Lãnh đạo bằng tình yêu thương: Đặt con người lên trước công việc, bởi sự đồng hành và thấu hiểu là nền tảng của mọi thành công.

Hành động với trách nhiệm: Hãy có trách nhiệm với đất đai, với cộng đồng, với pháp luật và với chính bản thân trong từng việc mình làm.

Xin được chia sẻ những dòng này để cùng các bạn, chúng ta bắt đầu "cấy nền" cho chính mình. Mong cho ai đọc được cũng cảm nhận được chút "hương lúa" thơm lành của Mùa Vàng, để cùng nhau sống tử tế và hạnh phúc hơn.

Là người hoạt động trong lĩnh vực Đào tạo & Learning Design hơn một thập kỷ, Đỗ Thành Công (1991) luôn nỗ lực đóng vai trò cầu nối và đồng hành để giúp các chuyên gia đóng gói tri thức và phát triển năng lực giảng dạy & đào tạo. Anh tin rằng bước đầu tiên để giảng dạy và hướng dẫn người khác hiệu quả là bản thân mình phải học thật, làm thật, chuyển hóa thật và có kết quả thật. Niềm hạnh phúc lớn nhất của anh là nhìn thấy những tri thức quý báu đó được lan tỏa mạnh mẽ tới hàng ngàn người, trở thành những giá trị và di sản trường tồn.

Tư duy và phong cách sống của Công chịu ảnh hưởng sâu sắc từ Hệ sinh thái Cấy Nền – nơi anh gắn bó và tham gia từ năm 2019. Sự dẫn dắt và tâm huyết của Thầy Phan Văn Trường cùng năng lượng tích cực từ đại gia đình Cấy Nền là nguồn cảm hứng lớn lao, giúp anh không ngừng hoàn thiện bản thân để phụng sự xã hội tốt hơn mỗi ngày.

Anh chị có thể kết nối với anh Công tại đây: https://www.facebook.com/thanhcong.learningdesign/

Đỗ Thành Công