Sở hữu trí tuệ đang ngày càng hiện diện rõ hơn trong hoạt động sản xuất, kinh doanh tại Cao Bằng, đặc biệt đối với các sản phẩm đặc sản, sản phẩm OCOP và những tài sản trí tuệ gắn với vùng miền, cộng đồng sản xuất.

Thay vì chỉ được nhìn nhận như một thủ tục pháp lý, đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đang dần trở thành công cụ giúp các tổ chức, hợp tác xã và cơ sở sản xuất bảo vệ thành quả, xây dựng thương hiệu và nâng cao giá trị sản phẩm.

Từ bảo hộ thương hiệu đến nâng giá trị sản phẩm

Hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ là một trong những nội dung quan trọng của Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030. Đối với Cao Bằng, đây là yêu cầu có ý nghĩa thiết thực khi địa phương sở hữu nhiều sản phẩm đặc trưng gắn với điều kiện tự nhiên, văn hóa và cộng đồng sản xuất.

Theo số liệu được cung cấp, từ năm 2025 đến nay, toàn tỉnh có 32 đơn đăng ký bảo hộ nhãn hiệu và 43 văn bằng bảo hộ được cấp. Trong số 43 văn bằng này có 2 bằng độc quyền kiểu dáng công nghiệp và 41 giấy chứng nhận đăng ký nhãn hiệu.

Các con số cho thấy hoạt động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đang được quan tâm hơn, nhất là đối với nhãn hiệu, một trong những công cụ quan trọng để tạo dựng khả năng nhận diện và bảo vệ sản phẩm trên thị trường.

Trong lĩnh vực OCOP, Cao Bằng hiện có 174 sản phẩm, gồm 10 sản phẩm đạt 4 sao và 164 sản phẩm đạt 3 sao. Trong tổng số này, 28 sản phẩm đã được đăng ký nhãn hiệu.

Như vậy, số sản phẩm OCOP đã đăng ký nhãn hiệu hiện vẫn chiếm tỷ lệ chưa cao so với tổng số sản phẩm OCOP của tỉnh. Tuy nhiên, cùng với quá trình phát triển sản phẩm, tư duy của các chủ thể sản xuất cũng đang có sự thay đổi. Bao bì, nhãn mác, truy xuất nguồn gốc và bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ngày càng được chú trọng.

Giá trị của một sản phẩm vì thế không chỉ nằm ở chất lượng hàng hóa, mà còn được tạo dựng từ uy tín, nguồn gốc, khả năng nhận diện và mức độ tin cậy đối với người tiêu dùng.

Tăng cường thực thi quyền sở hữu trí tuệ

Cùng với việc xác lập quyền, công tác kiểm tra và xử lý hành vi vi phạm sở hữu trí tuệ cũng được tăng cường.

Từ năm 2025 đến nay, các lực lượng chức năng trên địa bàn tỉnh đã kiểm tra, xử lý 13 vụ việc vi phạm liên quan đến sở hữu trí tuệ, với tổng số tiền xử phạt hành chính 145 triệu đồng. Các lực lượng chức năng đồng thời buộc tiêu hủy hàng hóa vi phạm trị giá gần 82 triệu đồng.

Việc kiểm tra, xử lý hàng giả, hàng xâm phạm quyền góp phần bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của chủ thể quyền, đồng thời nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của các tổ chức, cá nhân hoạt động sản xuất, kinh doanh.

Trong bối cảnh nhiều sản phẩm địa phương đang được đưa vào các chương trình phát triển thương hiệu, OCOP và mở rộng thị trường, việc bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ có ý nghĩa không chỉ đối với từng doanh nghiệp, hợp tác xã hay hộ sản xuất, mà còn đối với uy tín chung của sản phẩm Cao Bằng.

Cần gắn bảo hộ với thị trường và chuyển đổi số

Dù nhận thức về sở hữu trí tuệ đã có chuyển biến, quá trình hình thành văn hóa sở hữu trí tuệ tại Cao Bằng vẫn còn những hạn chế.

Ở một số khu vực vùng sâu, vùng xa, hoạt động sản xuất còn nhỏ lẻ. Một bộ phận hộ gia đình, hợp tác xã quy mô nhỏ chưa nhận thức đầy đủ về vai trò của nhãn hiệu, kiểu dáng công nghiệp, chỉ dẫn địa lý trong bảo vệ và gia tăng giá trị sản phẩm.

Khả năng tiếp cận thông tin và dịch vụ tư vấn về sở hữu trí tuệ cũng còn hạn chế. Việc kết nối giữa bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ với phát triển sản phẩm OCOP, du lịch, chuyển đổi số và mở rộng thị trường chưa đồng đều.

Theo ông Nông Thành Thân, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng, để sở hữu trí tuệ thực sự trở thành nền tảng cho phát triển kinh tế tri thức, tỉnh cần triển khai đồng bộ, lâu dài các giải pháp từ tạo lập, quản lý đến phát triển và khai thác tài sản trí tuệ.

Trọng tâm là tiếp tục thực hiện Chiến lược sở hữu trí tuệ đến năm 2030, Đề án phát triển tài sản trí tuệ tỉnh Cao Bằng đến năm 2030 và Kế hoạch triển khai thi hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Sở hữu trí tuệ trên địa bàn tỉnh.

Cùng với đó, Cao Bằng sẽ tiếp tục đẩy mạnh tuyên truyền, nâng cao trách nhiệm của chính quyền xã, phường trong quản lý và phát triển tài sản trí tuệ; hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và vừa, hợp tác xã và các chủ thể sản xuất nâng cao năng lực bảo hộ.

Một hướng quan trọng khác là gắn việc đăng ký, bảo hộ quyền với truy xuất nguồn gốc, kết nối giao thương, mở rộng thị trường và ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất.

Khi quyền sở hữu trí tuệ được xác lập và quản lý hiệu quả, thương hiệu không chỉ dừng lại ở tên gọi hay dấu hiệu nhận diện trên bao bì, mà có thể trở thành một loại tài sản được đầu tư, bảo vệ và khai thác. Đây cũng là cơ sở để các sản phẩm mang đặc trưng Cao Bằng từng bước nâng cao giá trị và khả năng cạnh tranh trên thị trường.

Thái An