Hiện tại, ung thư đã đứng thứ hai trong số các nguyên nhân gây tử vong hàng đầu trên thế giới, chỉ sau bệnh tim mạch. Mỗi ngày, căn bệnh này cướp đi sinh mạng của hơn 26.000 người, tương đương với gần 10 triệu ca tử vong và 20,6 triệu ca mắc mới mỗi năm. Cơ quan y tế toàn cầu cảnh báo rằng nếu thế giới không lập tức triển khai các biện pháp ứng phó khẩn cấp, số ca mắc mới hằng năm sẽ bùng nổ lên con số 35 triệu vào năm 2050, tức là gần gấp đôi so với hiện tại.

Đáng chú ý, dự báo của WHO chỉ ra một thực tế đáng sợ: cứ 5 người thì có 1 người sẽ phải đối mặt với ung thư trong suốt cuộc đời của mình, trong đó ung thư phổi tiếp tục là nguyên nhân gây tử vong cao nhất. Nhìn rộng ra, nếu xu hướng hiện nay không được đảo ngược, đến năm 2050 sẽ có tới 92% dân số thế giới bị ảnh hưởng bởi ung thư, thông qua việc chính bản thân họ hoặc người thân trong gia đình mắc bệnh.

Dù nền y học thế giới đã đạt được nhiều bước tiến vượt bậc trong việc tìm kiếm các phác đồ điều trị mới, WHO thừa nhận rằng cơ hội sống sót của bệnh nhân đang bị chia rẽ sâu sắc bởi yếu tố địa lý và tiềm lực kinh tế. Minh chứng rõ nhất là tỷ lệ sống sót sau 5 năm đối với bệnh nhân ung thư vú và ung thư nhi tại các quốc gia thu nhập cao đạt tới hơn 85%, nhưng lại lao dốc xuống dưới 45% ở những quốc gia nghèo.

Sự bất bình đẳng trong tiếp cận y tế hiện rõ khi toàn cầu vẫn còn 23 quốc gia hoàn toàn trắng các cơ sở xạ trị. Bên cạnh đó, có tới khoảng hai phần ba số quốc gia chưa đưa chi phí điều trị ung thư vào danh mục bảo hiểm y tế toàn dân. Điều này đẩy ít nhất 45% người bệnh vào cảnh khánh kiệt về kinh tế, biến ung thư thành nguyên nhân hàng đầu dẫn đến phá sản vì chi phí y tế. Tại một số khu vực nghèo nàn, áp lực tiền bạc quá lớn thậm chí đã buộc 90% bệnh nhân phải buông xuôi, từ bỏ việc chữa trị.

Trước cuộc khủng hoảng y tế đang cận kề, WHO khẩn thiết kêu gọi các chính phủ, các tổ chức quốc tế và khu vực tư nhân phối hợp hành động theo chiến lược "lấy con người làm trung tâm". Các quốc gia cần nhanh chóng tích hợp toàn diện các dịch vụ từ phòng ngừa, chẩn đoán sớm đến điều trị ung thư vào hệ thống bảo hiểm y tế toàn dân. Đồng thời, việc đẩy mạnh nghiên cứu, đổi mới sáng tạo để hạ giá thành điều trị và tăng cường hỗ trợ cho cả người bệnh lẫn người chăm sóc là nhiệm vụ cấp bách lúc này.

Giữa bức tranh tối màu đó, cuộc đua phát triển vaccine ung thư đang mang lại những tia hy vọng mới khi hàng chục quốc gia đồng loạt nhập cuộc với nhiều hướng tiếp cận đột phá.

Nước Nga đang thu hút sự chú ý khi tích cực thử nghiệm vaccine ung thư sử dụng công nghệ mRNA cá thể hóa, loại thuốc được thiết kế riêng biệt để tương thích với khối u của từng bệnh nhân cụ thể. Hai liệu pháp thử nghiệm gồm Neooncovac (điều trị u hắc tố) và Oncopept (điều trị ung thư đại trực tràng) đã được cấp phép thử nghiệm lâm sàng từ tháng 3. Tính đến nay, chương trình đã ghi nhận hơn 40 bệnh nhân tham gia, và những người đầu tiên được tiêm thử nghiệm đều cho thấy phản ứng miễn dịch rất mạnh mẽ. Chính phủ Nga kỳ vọng sẽ cung cấp miễn phí các loại vaccine này qua hệ thống bảo hiểm y tế quốc gia ngay sau khi chứng minh được hiệu quả lâm sàng.

Không đứng ngoài cuộc đua sinh tử này, các cường quốc y tế khác như Mỹ, Anh, Trung Quốc và Cuba cũng đang tăng tốc phát triển các dòng vaccine ung thư của riêng mình thông qua các phương pháp điều trị đã được phê duyệt, các chương trình thử nghiệm lâm sàng quy mô lớn hoặc dựa trên các nền tảng công nghệ sinh học tiên tiến. Sự bùng nổ của làn sóng vaccine được kỳ vọng sẽ tạo ra bước ngoặt, giúp nhân loại có thêm vũ khí sắc bén để đối đầu với "cơn lốc" ung thư trong tương lai.