Cần Thơ tăng cường bảo hộ và thương mại hóa tài sản trí tuệ
Hội thảo tập trung trao đổi giải pháp bảo đảm tính liên tục trong quản lý tài sản trí tuệ sau sắp xếp đơn vị hành chính, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và nâng cao hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ, nhất là trên môi trường số.
Phó Giám đốc Sở KH&CN TP. Cần Thơ Phạm Trường Giang phát biểu - Ảnh: chinhphu.vn/Lê Sơn
Bảo đảm tính liên tục trong quản lý, bảo hộ tài sản trí tuệ
Phát biểu tại hội thảo, ông Phạm Trường Giang, Phó Giám đốc Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, nhấn mạnh tài sản trí tuệ ngày càng trở thành nguồn lực quan trọng đối với tăng trưởng kinh tế, năng lực cạnh tranh của địa phương và doanh nghiệp. Trong bối cảnh hội nhập quốc tế, kinh tế số phát triển mạnh và mô hình chính quyền địa phương hai cấp được vận hành, công tác quản lý, đăng ký, bảo hộ và phát triển tài sản trí tuệ cần được đổi mới để đáp ứng yêu cầu thực tiễn.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ, Cần Thơ sở hữu hệ thống tài sản trí tuệ gắn với địa danh và đặc trưng sản xuất địa phương, bao gồm nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và các chỉ dẫn địa lý liên vùng. Đây không chỉ là công cụ nhận diện sản phẩm mà còn góp phần bảo vệ danh tiếng, giá trị thương mại và lợi ích của cộng đồng sản xuất.
Thời gian qua, Sở đã rà soát các nhãn hiệu tập thể, nhãn hiệu chứng nhận và chỉ dẫn địa lý nhằm kiện toàn chủ thể sở hữu, quản lý theo quy định pháp luật. Việc điều chỉnh thông tin trên các văn bằng bảo hộ cũng được phối hợp thực hiện để bảo đảm tính liên tục về pháp lý, hạn chế ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể kinh doanh.
Một vấn đề được đặt ra là xác định phạm vi địa lý đối với chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận trong điều kiện địa giới hành chính thay đổi. Theo định hướng được nêu tại hội thảo, việc xác định phạm vi cần căn cứ vào đặc điểm tự nhiên, thổ nhưỡng, khí hậu và tập quán sản xuất lâu đời, không chỉ dựa trên ranh giới hành chính mới. Cách tiếp cận này góp phần duy trì giá trị đặc trưng của sản phẩm và bảo đảm cơ sở cho việc quản lý, khai thác quyền sở hữu trí tuệ.
Từ tháng 7/2025 đến nay, Cần Thơ ghi nhận 1.214 đơn đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ, gồm 53 đơn sáng chế, 4 đơn giải pháp hữu ích, 55 đơn kiểu dáng công nghiệp và 1.102 đơn nhãn hiệu. Trong cùng thời gian, thành phố có 1.234 văn bằng bảo hộ được cấp.
Cùng với hoạt động tiếp nhận và xử lý đơn, thành phố đã hỗ trợ đăng ký bảo hộ 36 nhãn hiệu, 24 sáng chế và 1 kiểu dáng công nghiệp, với tổng kinh phí khoảng 1,275 tỷ đồng, dành cho hơn 45 tổ chức, cá nhân.
Những kết quả này cho thấy hoạt động xác lập quyền sở hữu trí tuệ đang được quan tâm, từ nhãn hiệu phục vụ xây dựng thương hiệu đến sáng chế và kiểu dáng công nghiệp gắn với hoạt động nghiên cứu, sản xuất. Tuy nhiên, để các quyền sở hữu trí tuệ thực sự trở thành nguồn lực phát triển, việc xác lập quyền cần đi đôi với quản lý, khai thác và bảo vệ hiệu quả sau khi được cấp văn bằng.
Thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu
Bên cạnh công tác xác lập và quản lý quyền, thương mại hóa tài sản trí tuệ được xác định là một trong những hướng đi quan trọng nhằm chuyển hóa kết quả nghiên cứu khoa học thành giá trị kinh tế và lợi ích thực tiễn.
PGS.TS. Lê Nguyễn Đoan Khôi, Đại học Cần Thơ, cho rằng thương mại hóa tài sản trí tuệ là nội dung trọng tâm của hoạt động khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Đại học Cần Thơ đang tăng cường bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ đối với các kết quả nghiên cứu, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh và hướng tới phát triển bền vững.
Theo ông Khôi, để tài sản trí tuệ tạo ra giá trị thực tế, cần thúc đẩy kết nối cung, cầu công nghệ, gắn hoạt động nghiên cứu với nhu cầu của doanh nghiệp và thị trường. Đồng thời, cần hoàn thiện hạ tầng phục vụ thử nghiệm, hoàn thiện công nghệ và chuyển giao kết quả nghiên cứu.
Đại học Cần Thơ hiện có hệ sinh thái nghiên cứu và đổi mới sáng tạo gồm 7 trường chuyên ngành, 4 khoa, 2 viện chuyên môn và 74 phòng thí nghiệm thuộc Dự án JICA. Nhà trường cũng có mạng lưới hợp tác với hơn 300 viện, trường, cơ quan, doanh nghiệp và tổ chức trong nước, quốc tế.
Đây là nền tảng để tăng cường liên kết giữa nhà khoa học, cơ sở nghiên cứu, doanh nghiệp và địa phương trong quá trình xác lập quyền, hoàn thiện công nghệ và đưa kết quả nghiên cứu vào sản xuất, kinh doanh.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, Chương trình phát triển tài sản trí tuệ của thành phố đang triển khai 10 nhiệm vụ khoa học và công nghệ trong giai đoạn 2025, 2026, tập trung vào tạo lập, quản lý và phát triển tài sản trí tuệ. Chương trình đặt mục tiêu hỗ trợ tối thiểu 60% sản phẩm, dịch vụ chủ lực, đặc thù và sản phẩm OCOP của thành phố trong đăng ký, quản lý và phát triển thương hiệu.
Việc hỗ trợ các sản phẩm đặc trưng xây dựng và bảo hộ thương hiệu không chỉ góp phần nâng cao khả năng nhận diện trên thị trường mà còn tạo cơ sở để kiểm soát chất lượng, duy trì uy tín và mở rộng cơ hội tiêu thụ. Đối với các sản phẩm gắn với địa danh, hiệu quả khai thác còn phụ thuộc vào cơ chế quản lý tập thể, sự phối hợp của các chủ thể liên quan và việc duy trì những đặc tính làm nên danh tiếng sản phẩm.
Ứng dụng công nghệ số trong phát hiện, xử lý vi phạm
Cùng với phát triển và khai thác tài sản trí tuệ, bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ tiếp tục là yêu cầu cấp thiết, đặc biệt khi các hành vi xâm phạm ngày càng diễn ra trên nhiều nền tảng số.
Theo Sở Khoa học và Công nghệ TP. Cần Thơ, các lực lượng chức năng trên địa bàn đã kiểm tra, phát hiện hơn 210 vụ xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ, chủ yếu liên quan đến nhãn hiệu nổi tiếng. Trong số này, 199 vụ bị xử lý hành chính, với tổng số tiền phạt hơn 2,2 tỷ đồng.
Thực tế trên cho thấy vi phạm quyền sở hữu trí tuệ vẫn là thách thức đối với công tác quản lý thị trường và bảo vệ quyền lợi của chủ thể quyền, người tiêu dùng. Trên môi trường số, hàng hóa giả mạo nhãn hiệu có thể được quảng bá, chào bán qua sàn thương mại điện tử, livestream, mạng xã hội và ứng dụng di động. Người bán, kho hàng và người mua có thể ở những địa bàn khác nhau, khiến việc xác minh thông tin, thu thập chứng cứ và phối hợp xử lý trở nên phức tạp.
Ông Nguyễn Thanh Bình, Phó Chủ tịch Hội Sáng chế Việt Nam, cho rằng trong điều kiện đầu mối quản lý được tinh gọn nhưng phạm vi quản lý rộng hơn, việc thực thi quyền sở hữu trí tuệ cần tăng cường ứng dụng công nghệ số.
Theo ông Bình, công nghệ số có thể hỗ trợ bốn khâu gồm phát hiện vi phạm, thu thập chứng cứ, xử lý và phòng ngừa. Các hệ thống công nghệ có thể được sử dụng để rà quét nền tảng số, lưu giữ chứng cứ điện tử và chuẩn hóa hồ sơ, góp phần nâng cao hiệu quả phối hợp giữa các lực lượng chức năng.
Tuy nhiên, công nghệ chỉ đóng vai trò hỗ trợ. Việc xác định hành vi vi phạm và quyết định biện pháp xử lý vẫn thuộc thẩm quyền, trách nhiệm của cơ quan, người có thẩm quyền theo quy định pháp luật. Vì vậy, ứng dụng công nghệ cần đi cùng quy trình nghiệp vụ phù hợp, cơ chế phối hợp rõ ràng và năng lực xử lý chứng cứ điện tử.
Để nâng cao hiệu quả quản lý, Sở Khoa học và Công nghệ Cần Thơ đề xuất tích hợp dữ liệu về chỉ dẫn địa lý, nhãn hiệu tập thể và nhãn hiệu chứng nhận lên bản đồ số của thành phố, đồng thời kết nối mã QR phục vụ truy xuất nguồn gốc. Thành phố cũng hướng tới tăng cường phối hợp giữa ngành khoa học và công nghệ, lực lượng quản lý thị trường, công an và chính quyền xã, phường.
Việc kết nối dữ liệu được kỳ vọng hỗ trợ nhận diện sản phẩm được bảo hộ, nâng cao khả năng truy xuất thông tin và tạo thuận lợi cho công tác kiểm tra, giám sát. Dù vậy, hiệu quả triển khai sẽ phụ thuộc vào chất lượng dữ liệu, khả năng cập nhật và chia sẻ thông tin giữa các cơ quan, đơn vị có liên quan.
Các nội dung trao đổi tại hội thảo cho thấy phát triển tài sản trí tuệ trong mô hình chính quyền địa phương hai cấp không chỉ dừng ở việc đăng ký, cấp văn bằng bảo hộ. Yêu cầu đặt ra là phải bảo đảm tính liên tục trong quản lý quyền sau sắp xếp hành chính, thúc đẩy thương mại hóa kết quả nghiên cứu và tăng cường năng lực phát hiện, ngăn chặn, xử lý hành vi xâm phạm.
Kết hợp đồng bộ các nhiệm vụ này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả khai thác tài sản trí tuệ, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân, đồng thời tạo nền tảng để khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo đóng góp thiết thực hơn vào phát triển kinh tế, xã hội của TP. Cần Thơ.
Quỳnh Trang
TIN LIÊN QUAN
-
Đà Nẵng: Hợp tác “ba nhà” thúc đẩy làm chủ tài sản trí tuệ ngành bán dẫn
-
INNOVATION DAY 2026: Định giá Tài sản trí tuệ - Khơi thông 'nguồn vốn vô hình' cho doanh nghiệp trong kỷ nguyên mới
-
Sao chép thiết kế, sử dụng ảnh trái phép: Bài toán bảo vệ tài sản trí tuệ trên môi trường số
-
Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa đề xuất 5 nhóm nội dung giúp tài sản trí tuệ trở thành tài sản giao dịch