Cụ thể, trong phiên làm việc để thảo luận về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự thảo Luật Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi (TAND) tại Quốc hội vào sáng ngày 28/5, Chánh án TAND Tối cao Nguyễn Hòa Bình cho biết, hiện Việt Nam đang phải đối mặt với tình trạng các thương hiệu nổi tiếng như gạo ST25, Cà phê Trung Nguyên, bưởi Năm Roi, nước mắm Phú Quốc bị đăng ký sở hữu tại nước ngoài nhưng doanh nghiệp trong nước bất lực, việc thành lập một tòa án chuyên biệt như tòa sở hữu trí tuệ để bảo vệ doanh nghiệp và thương hiệu quốc gia là vô cùng cần thiết.

Ông Bình cho biết: "Nếu đối mặt với kiện tụng các thương hiệu này ở nước ngoài thì thường Việt Nam sẽ thua bởi yếu về tài chính và pháp luật quốc tế. Từ thực tế này, chúng ta càng thấy rất cần phải có tòa sở hữu trí tuệ".

Trong dự thảo luật, TAND Tối cao đề xuất thành lập ba tòa chuyên biệt là hành chính, sở hữu trí tuệ, phá sản trong cơ cấu tổ chức của TAND Cấp cao.

Tòa hành chính sẽ xử sơ thẩm các vụ án hành chính, tòa phá sản xử sơ thẩm các vụ việc phá sản, tòa sở hữu trí tuệ giải quyết các vụ án liên quan sở hữu trí tuệ.

Với những thực tiễn được phân tích, việc thành lập các tòa án chuyên biệt đã nhận được nhiều sự đồng tình, ủng hộ của đại biểu tham dự. 

Đại biểu Nguyễn Tạo, Phó đoàn chuyên trách tỉnh Lâm Đồng, cho rằng hiện nay việc giải quyết các vụ án hành chính, sở hữu trí tuệ đều do tòa án chuyên trách thuộc TAND cấp tỉnh thụ lý, giải quyết. Tuy nhiên còn nhiều vụ việc bị tồn đọng kéo dài, chủ yếu tập trung ở các thành phố lớn, do chính sách pháp luật qua nhiều thời kỳ khác nhau.

Do điều này còn mới, ông Tạo cũng đề nghị chỉ nên thí điểm toàn chuyên biệt ở Hà Nội, TP HCM và một số thành phố trực thuộc trung ương để thử nghiệm, đánh giá tác động cụ thể để nghiên cứu tổ chức sau 3 - 5 năm tới.

Đồng tình với ý kiến trên, đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga, Phó đoàn chuyên trách tỉnh Hải Dương, cho biết, thời gian qua tỷ lệ giải quyết các vụ án hành chính, phá sản, sở hữu trí tuệ không cao, thậm chí nhiều vụ bị hủy, sửa. Do đó, việc thành lập các toàn án chuyên sâu để giải quyết các loại án đặc thù là vô cùng cần thiết. Đồng thời, tòa chuyên biệt thành lập tách hẳn với đơn vị hành chính của địa phương sẽ khách quan hơn trong xét xử, hạn chế được tâm lý nể nang, e ngại của thẩm phán.

Dự án Tổ chức Tòa án nhân dân sửa đổi đã được Quốc hội thảo luận tại kỳ họp tháng 11/2023, dự kiến thông qua vào ngày 24/6.

Quỳnh Trang