Trong kỷ nguyên số, dữ liệu không còn chỉ là công cụ hỗ trợ kỹ thuật mà đã trở thành một nguồn lực sản xuất quan trọng, tương tự vốn, lao động hay tài nguyên thiên nhiên. Đối với doanh nghiệp Việt Nam, việc khai thác dữ liệu như một loại tài sản kinh tế chiến lược không chỉ giúp tối ưu hóa hoạt động nội bộ mà còn mở ra cơ hội đổi mới mô hình kinh doanh, nâng cao năng lực cạnh tranh và tham gia sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu.

Nhận thức này ngày càng được khẳng định rõ trong các chủ trương, định hướng lớn của Đảng và Nhà nước. Tại Diễn đàn quốc gia phát triển kinh tế số và xã hội số lần thứ III diễn ra sáng 20/12 tại Trụ sở Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính nhấn mạnh vai trò then chốt của kinh tế số và xã hội số trong giai đoạn phát triển tới, coi đây là động lực tăng trưởng chủ yếu cho giai đoạn 2026–2030, hướng tới mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số.

Phát biểu khai mạc diễn đàn, Thủ tướng Phạm Minh Chính khẳng định, “Kinh tế số là động lực, xã hội số là nền tảng, con người là trung tâm”, qua đó nhấn mạnh dữ liệu không chỉ là yếu tố kỹ thuật mà đã trở thành thành tố không thể tách rời trong chiến lược phát triển đất nước hiện nay.

Trong bối cảnh kinh tế toàn cầu dịch chuyển mạnh mẽ sang nền kinh tế số, dữ liệu ngày càng được coi là nguồn lực chiến lược cốt lõi. Các công nghệ như dữ liệu lớn, trí tuệ nhân tạo và phân tích dữ liệu đang tạo ra một lớp giá trị mới cho doanh nghiệp, từ tối ưu hóa sản xuất, nâng cao hiệu quả quản trị, phân tích hành vi khách hàng đến dự báo xu hướng thị trường và quản trị rủi ro.

Theo Thủ tướng, kinh tế số không chỉ là một xu hướng công nghệ mà là trụ cột để đổi mới mô hình tăng trưởng, tái cấu trúc nền kinh tế và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia. Cách tiếp cận này cho thấy dữ liệu đã vượt ra khỏi vai trò phụ trợ để trở thành tài sản chiến lược, có khả năng quyết định vị thế của doanh nghiệp cũng như của nền kinh tế trong kỷ nguyên mới.

Cùng quan điểm đó, Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định dữ liệu là “tài nguyên mới, tư liệu sản xuất mới của nền kinh tế số”, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu phải khai thác, chia sẻ và sử dụng dữ liệu hiệu quả để tạo ra giá trị gia tăng cho doanh nghiệp và xã hội.

Tuy nhiên, thực tế cho thấy nhiều doanh nghiệp Việt Nam vẫn chưa coi dữ liệu là một loại tài sản kinh tế đúng nghĩa. Dữ liệu trong nhiều trường hợp mới chỉ phục vụ báo cáo, thống kê hoặc số hóa quy trình hiện hữu, chưa trở thành nền tảng cho đổi mới mô hình kinh doanh. Nguyên nhân chủ yếu đến từ hạn chế về nhận thức chiến lược, thiếu hạ tầng dữ liệu đồng bộ, thiếu nhân lực chuyên sâu về phân tích và quản trị dữ liệu, cùng với khung khổ pháp lý về quản trị và chia sẻ dữ liệu đang trong quá trình hoàn thiện.

Dù vậy, những tín hiệu tích cực đang ngày càng rõ nét. Việc Chính phủ xác định dữ liệu, trí tuệ nhân tạo và các nền tảng số là năng lực sản xuất mới cho thấy dữ liệu đang được đặt vào vị trí trung tâm trong chiến lược phát triển quốc gia dài hạn.

Từ thực tiễn doanh nghiệp, đại diện Tập đoàn FPT cho rằng dữ liệu là nền tảng cốt lõi của kinh tế số và là “nhiên liệu” cho trí tuệ nhân tạo. Doanh nghiệp chỉ có thể làm chủ AI, điện toán đám mây và các dịch vụ số khi trước hết làm chủ được dữ liệu của chính mình. Việc xây dựng hệ thống dữ liệu tập trung, chuẩn hóa và khai thác theo thời gian thực không chỉ nâng cao hiệu quả vận hành mà còn tạo điều kiện hình thành các sản phẩm, dịch vụ số mới.

Ở góc độ quản trị, đại diện Base.vn nhấn mạnh dữ liệu là điểm khởi đầu của chuyển đổi số thực chất. Khi dữ liệu được chuẩn hóa, kết nối liên thông và cập nhật liên tục, doanh nghiệp có thể giảm độ trễ trong ra quyết định, tăng tính minh bạch và nâng cao kỷ luật vận hành, đặc biệt với doanh nghiệp vừa và nhỏ.

Trong khi đó, từ thực tiễn vận hành chuỗi giá trị, Masan cho thấy việc tích hợp dữ liệu vào toàn bộ hoạt động sản xuất, phân phối và tiêu dùng giúp doanh nghiệp dự báo nhu cầu chính xác hơn, tối ưu tồn kho, logistics và cá nhân hóa sản phẩm, dịch vụ, qua đó nâng cao năng lực cạnh tranh trong thị trường biến động nhanh.

Ở góc nhìn phát triển bền vững, Schneider Electric Việt Nam cho rằng dữ liệu là nền tảng để doanh nghiệp tối ưu sử dụng năng lượng, giảm phát thải và hướng tới tăng trưởng xanh, phù hợp với xu thế chung của kinh tế toàn cầu.

Trong bối cảnh kinh tế số đang trở thành trụ cột chiến lược của Việt Nam, dữ liệu không còn là yếu tố phái sinh mà đã trở thành tài sản kinh tế trọng yếu. Khai thác dữ liệu hiệu quả sẽ giúp doanh nghiệp Việt không chỉ đứng vững trên thị trường trong nước mà còn mở rộng cơ hội vươn ra quốc tế, đóng góp thiết thực vào mục tiêu phát triển kinh tế số quốc gia.

TH