Điều này đồng nghĩa với việc các nhà sáng tạo phải đưa ra sự đồng ý rõ ràng và được trả thù lao nếu tác phẩm của họ được dùng để huấn luyện các mô hình ngôn ngữ lớn.

Các phương án còn lại được Chính phủ Anh đưa ra trong cuộc tham vấn và công bố trong thông báo ngày hôm qua, 15/12, theo thứ tự mức độ ủng hộ gồm: không thay đổi luật bản quyền, được 7% người tham gia ủng hộ; đưa ra ngoại lệ bản quyền cho mọi mục đích khai thác dữ liệu và văn bản có kèm quyền bảo lưu, được 3% ủng hộ, đây cũng là phương án “cho phép từ chối” mà Chính phủ Anh ưu tiên; và đưa ra ngoại lệ bản quyền cho mọi mục đích khai thác dữ liệu và văn bản mà không có quyền bảo lưu, chỉ được 0,5% ủng hộ.

Khoảng 1,5% người tham gia không nêu lựa chọn ưu tiên.

Những người tham gia tham vấn bao gồm các nhà sáng tạo và chủ sở hữu quyền, các nhà phát triển mô hình và ứng dụng AI, giới học thuật, nhà nghiên cứu, các tổ chức bảo tồn di sản văn hóa và các chuyên gia pháp lý.

Cuộc tham vấn trực tuyến của Chính phủ Anh đã kết thúc vào tháng 2 năm nay.

Bên cạnh đó, các ngành công nghiệp sáng tạo cũng bày tỏ sự ủng hộ mạnh mẽ đối với việc ban hành các biện pháp minh bạch mang tính pháp lý liên quan đến quá trình huấn luyện AI, nhằm hỗ trợ việc cấp phép sử dụng các tác phẩm có bản quyền.

Các ý kiến đến từ lĩnh vực công nghệ thể hiện quan điểm trái chiều về vấn đề minh bạch, trong đó nhiều bên ủng hộ các giải pháp phi lập pháp hoặc điều tiết ở mức độ nhẹ. Dù lựa chọn phương án nào, nhìn chung người tham gia đều mong muốn những thay đổi trong tương lai sẽ hạn chế tối đa các gánh nặng hành chính hoặc tài chính phát sinh.

Các bước tiếp theo

Quá trình tham vấn của Chính phủ Anh về AI và bản quyền cũng bao gồm các cuộc tọa đàm với đại diện từ các ngành sáng tạo, truyền thông, lĩnh vực AI và giới học thuật. Các bên này sẽ tiếp tục phối hợp để hoàn thiện báo cáo đầy đủ và bản đánh giá tác động kinh tế. Những tài liệu này phải được trình lên Quốc hội trước ngày 18/3/2026.

Các ngành công nghiệp sáng tạo bày tỏ sự thất vọng trước cách tiếp cận của Chính phủ đối với vấn đề AI và bảo hộ bản quyền cho đến thời điểm hiện tại. Giới sáng tạo tại Anh lo ngại rằng Dự luật Dữ liệu, Sử dụng và Truy cập, đã được thông qua vào tháng 6, đang trao cho các công ty công nghệ quyền tự do gần như tuyệt đối để huấn luyện AI trên các tác phẩm có bản quyền mà không cần sự đồng ý của chủ sở hữu quyền. Bộ trưởng Văn hóa Lisa Nandy khi đó cho biết bà cam kết sẽ tiếp tục làm việc với các ngành công nghiệp sáng tạo để xây dựng thêm các quy định pháp luật liên quan đến AI.

“Hành vi đánh cắp ở quy mô công nghiệp”

Bà Ellie Peers, Tổng thư ký Hội Nhà văn Vương quốc Anh, nhận định về kết quả tham vấn: “Thông điệp rất rõ ràng, các ngành công nghiệp sáng tạo phản đối rộng rãi lựa chọn ưu tiên ban đầu của chính phủ là cơ chế ‘cho phép từ chối’ và ngoại lệ bản quyền cho khai thác dữ liệu và văn bản. Nếu chúng ta muốn chấm dứt tình trạng đánh cắp tác phẩm của các nhà văn và những người sáng tạo khác ở quy mô công nghiệp, đồng thời bảo vệ các nhà sáng tạo và ngành công nghiệp sáng tạo trong tương lai, thì luật bản quyền của Anh cần được thực thi chứ không phải bị làm suy yếu. Chúng ta sẽ chờ xem các bộ trưởng có thực sự lắng nghe hay không khi họ công bố báo cáo đầy đủ vào năm tới.”

Ông Paul W Fleming, Tổng thư ký công đoàn nghệ sĩ biểu diễn Equity của Anh, bổ sung: “Chính phủ phải lắng nghe sức nặng của quan điểm rõ ràng và không thể phủ nhận từ những người tham gia tham vấn.

“Kết quả này mang tính áp đảo và là sự khẳng định cho các ngành công nghiệp sáng tạo. Với 95% ý kiến ủng hộ việc tăng cường hoặc duy trì các biện pháp bảo vệ bản quyền, có thể thấy rõ sự đồng thuận về nhu cầu bảo hộ. Phương án ưu tiên của chính phủ về ngoại lệ khai thác dữ liệu chắc chắn không thể tiếp tục tồn tại, khi chỉ có 3% người tham gia tham vấn ủng hộ đề xuất không được lòng này.”

Hiện Equity đang tổ chức một cuộc bỏ phiếu nội bộ, kết thúc vào ngày 18/12, nhằm xác định liệu các thành viên của công đoàn đang làm việc trong lĩnh vực điện ảnh và truyền hình có sẵn sàng từ chối việc bị quét hình ảnh kỹ thuật số trên phim trường để đòi hỏi các biện pháp bảo vệ trước AI hay không. Đây là một hình thức hành động công nghiệp được gọi là “hành động không đình công”, với sự ủng hộ công khai từ các diễn viên Hugh Bonneville, Adrian Lester và Harriet Walter.

Khánh An