Tạp chí Sở hữu trí tuệ đã đăng tải bài viết: “Thấy gì về chợ STOs (tài sản số) Việt qua danh sách ngắn được chọn?" để tổng hợp về dự kiến cấp phép cho 5/7 đương đơn lập sàn giao dịch tài sản số (hiện đang xin ý kiến Bộ Công an và NHNN), đã nhận được nhiều quan tâm của độc giả. Bài kế tiếp này sẽ mô tả sơ bộ cách thức hoạt động của 5 "tay to" này trong bối cảnh các giao dịch tiền số ở Việt Nam hết sức sôi động và chưa được pháp luật công nhận.

Hai mặt đồng tiền số

Trong khi “thế giới ngầm” (Grey Market) của tài sản số vẫn đang thống trị tuyệt đối tại Việt Nam, với khối lượng giao dịch ước tính vượt 220 tỷ USD/năm theo Chainalysis 2025, thì một thực tế không thể phủ nhận là dòng vốn khổng lồ này vừa mang lại cơ hội vừa để lại hệ lụy nghiêm trọng.

Mặt được rõ ràng: người dân dễ dàng tiếp cận thanh toán xuyên biên giới qua stablecoin, kiếm lợi nhuận cao từ DeFi, staking hay airdrop, thậm chí dùng Pi Network hay NFT để trao đổi hàng hóa thực tế.

Nhưng hệ lụy cũng không kém phần nặng nề: rửa tiền qua bất động sản hạng sang và xe hơi đắt tiền bằng USDT OTC, áp lực lên tỷ giá USD/VND, tín dụng đen kỹ thuật số không được pháp luật bảo vệ, cùng “chảy máu” ngoại tệ hàng trăm tỷ USD mỗi năm ra khỏi nền kinh tế thực.

Đây chính là lý do Bộ Tài chính, theo Nghị quyết 05/2025/NQ-CP và Quyết định 96/QĐ-BTC từ đầu năm 2026, chính thức mở cửa thí điểm tối đa 5 sàn giao dịch tài sản mã hóa – nhằm “nắn dòng” dòng vốn ngầm này về kênh chính quy có kiểm soát.

Những “tay to” được Chính phủ ngắm nghía chính là năm ông lớn đã nộp hồ sơ hoặc chuẩn bị đầy đủ điều kiện vốn tối thiểu 10.000 tỷ đồng, công nghệ an toàn cấp độ 4 và mô hình tập trung RWA (tài sản thực thế giới).

Họ được kỳ vọng không chỉ thay thế chợ đen mà còn định hình lại toàn bộ “giang hồ” tài sản số trong giai đoạn thí điểm 5 năm (2026-2030).

1- VIXEX – “Ông trùm hạ tầng Make in Vietnam” từ liên minh FPT – Gelex – Chứng khoán VIX

VIXEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa VIX) thành lập tháng 8/2025 với vốn ban đầu 1.000 tỷ đồng, trụ sở Hà Nội, hiện đang đẩy mạnh tăng vốn và hợp tác chiến lược với FPT.

Cách thức hoạt động là sàn CEX kết hợp blockchain “Make in Vietnam” do FPT xây dựng, đảm bảo an toàn thông tin cấp độ 4. Gelex và Chứng khoán VIX mang vào nguồn vốn mạnh cùng kinh nghiệm quản trị chứng khoán truyền thống.

Địa bàn chính: tập trung mã hóa công cụ nợ và chứng khoán hóa tài sản tài chính, hướng tới nhà đầu tư tổ chức và doanh nghiệp.

Dự đoán khi đi vào hoạt động, VIXEX sẽ hút mạnh dòng vốn từ DeFi ngầm nhờ hạ tầng nội địa, giúp Nhà nước dễ dàng giám sát on-chain và thu thuế. Nhưng nếu công nghệ chưa đủ cạnh tranh với Binance về tốc độ, một bộ phận “cày” chuyên nghiệp có thể vẫn giữ chân ở sàn quốc tế, khiến VIXEX chỉ chiếm lĩnh phân khúc RWA thay vì toàn thị trường.

2- TCEX – “Wealthtech cho giới siêu giàu” từ hệ sinh thái Techcombank – TCBS

TCEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa Techcom) thuộc Techcombank – TCBS, nộp hồ sơ sớm nhất từ tháng 1/2026, vốn đã tăng lên hàng trăm tỷ và tiếp tục mở rộng.

Mô hình là Wealthtech tích hợp liền mạch vào nền tảng iConnect của TCBS, cho phép khách hàng chuyển đổi từ chứng khoán, vàng sang tài sản số chỉ trong một ứng dụng. Ông Nguyễn Xuân Minh (Chủ tịch TCBS) trực tiếp chèo lái.

Địa bàn hoạt động: nhắm đến khách hàng affluent và tổ chức, với sản phẩm chủ lực là vàng số (tokenized gold) và quỹ chỉ số tài sản mã hóa.

Dự đoán khi đi vào hoạt động TCEX sẽ nhanh chóng “hút” dòng tiền từ giới nhà giàu đang dùng OTC USDT để mua nhà đất, biến họ thành khách hàng chính quy với KYC và thuế rõ ràng. Tuy nhiên, nếu mức phí cao và quy trình rủi ro ngân hàng khắt khe, một bộ phận khách hàng trung lưu có thể chuyển sang các sàn ngầm rẻ hơn, khiến TCEX thống trị phân khúc cao cấp nhưng bỏ lỡ thị trường đại chúng.

3- CAEX – “Trung tâm thanh khoản quốc gia” từ hệ sinh thái VPBank – VPBankS – LynkiD

CAEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng) thuộc VPBank, đang tăng vốn điều lệ lên đúng mức yêu cầu 10.000 tỷ đồng và đã hoàn tất hạ tầng.

Mô hình multi-layer kết nối thanh khoản với đối tác quốc tế, kết hợp hệ thống chăm sóc khách hàng khổng lồ từ LynkiD và VPBankS.

Địa bàn: toàn thị trường thí điểm, hướng tới trở thành “trung tâm thanh khoản” với sản phẩm đa dạng STOs và tài sản mã hóa.

Dự đoán sắp tới, CAEX sẽ kéo thanh khoản từ chợ đen về một nơi, giảm đáng kể giao dịch OTC ẩn danh và giúp Ngân hàng Nhà nước dễ kiểm soát tỷ giá hơn. Ngược lại, nếu kết nối quốc tế quá mạnh, rủi ro dòng vốn vẫn “chảy máu” gián tiếp qua đối tác nước ngoài có thể xảy ra, buộc cơ quan quản lý phải siết chặt hơn trong năm thứ hai thí điểm.

4- LPEX – “Ông vua vi mô và thanh toán hàng ngày” từ LPBank

LPEX (CTCP Sàn giao dịch Tài sản Mã hóa Lộc Phát Việt Nam) liên kết chặt chẽ với LPBank (cựu Liên Việt PostBank), thành lập tháng 9/2025, trụ sở ngay tại tòa nhà LPB Hà Nội.

Mô hình tập trung giao dịch vi mô và tích hợp thanh toán tài sản số vào dịch vụ ngân hàng truyền thống. Thế mạnh lớn nhất là mạng lưới chi nhánh rộng khắp 63 tỉnh thành và hiểu rõ thị trường bán lẻ. Sản phẩm chính: mã hóa hàng hóa cơ bản (nông sản, vàng miếng nhỏ) để người dân dùng hàng ngày.

Dự đoán, LPEX sẽ “xâm nhập” sâu vào thế giới ngầm ở nông thôn và thành thị nhỏ, thay thế dần Pi Network hay giao dịch P2P bằng cách cho phép thanh toán tài sản số trực tiếp tại quầy. Tuy vậy nếu hệ thống chưa ổn định ở giai đoạn đầu, người dùng quen “thuận mua vừa bán” có thể quay lại chợ đen, khiến LPEX chỉ chiếm lĩnh phân khúc vi mô chứ chưa đủ sức thống lĩnh toàn giang hồ.

5- Viet Nam Digital Asset – “Chuyên gia token hóa bất động sản” từ Sun Group

Viet Nam Digital Asset (CTCP Tài sản số Việt Nam) do Sun Group thành lập đầu năm 2026 với vốn 1.000 tỷ đồng, là mô hình độc đáo nhất khi một tập đoàn bất động sản lớn lấn sân.

Cách thức hoạt động là chuyên biệt token hóa RWA bất động sản, dùng quỹ đất nghỉ dưỡng Sun World trị giá hàng tỷ USD làm tài sản bảo chứng. Nhà đầu tư chỉ cần vài triệu đồng là sở hữu “miếng” khách sạn hay căn hộ nghỉ dưỡng và nhận lợi tức từ vận hành thực tế.

Địa bàn: tập trung phân khúc bất động sản cao cấp và du lịch. Giới chuyên môn đánh giá đây sẽ là “quả bom” hút vốn ngầm từ giới đầu tư bất động sản đang dùng USDT OTC, biến dòng tiền chảy vào dự án thực thay vì máy chủ nước ngoài.

Nhưng nếu giá token biến động mạnh do thị trường bất động sản suy giảm, nhà đầu tư nhỏ lẻ có thể mất lòng tin, đẩy một phần vốn quay lại privacy coins hoặc sàn quốc tế ẩn danh.

Thống lĩnh giang hồ hay win-win?

Tóm lại, năm “tay to” này khi được tung vào thị trường sẽ không chỉ cạnh tranh với nhau mà còn cạnh tranh trực tiếp với thế giới ngầm.

Với lợi thế vốn ngân hàng, công nghệ Make in Vietnam và tài sản thực bảo chứng, họ được kỳ vọng sẽ kéo ít nhất 30-40% dòng vốn ngầm về chính quy trong 2-3 năm đầu.

Tuy nhiên vẫn cần phải nhắc lại, do "lần đầu làm chuyện ấy" thận trọng quá mà để “nội quy chợ” quá cứng nhắc hoặc phí dịch vụ cao, “giang hồ” tài sản số sẽ chỉ thay đổi địa bàn chứ không biến mất – và lúc đó, Nhà nước vẫn phải tiếp tục cuộc chiến dài hơi để thống lĩnh thực sự.

Phúc Huy