Tiếp tục theo đuổi các vụ kiện, đồng thời tìm kiếm các cơ hội đầu tư vào các công ty AI

Stability AI, công ty trí tuệ nhân tạo (AI) của Anh, ngày 25 theo giờ địa phương thông báo huy động được 76 triệu USD vốn đầu tư. Đáng chú ý, danh sách nhà đầu tư có cả ba hãng thu âm lớn nhất thế giới là Sony Music Group, Universal Music Group (UMG) và Warner Music Group.

Đây là lần đầu tiên ba hãng thu âm lớn cùng đầu tư vào một doanh nghiệp AI. Stability AI vốn được biết đến với mô hình tạo ảnh Stable Diffusion, nhưng gần đây đã mở rộng hoạt động sang lĩnh vực AI tạo nhạc và video.

Động thái này cho thấy các tập đoàn nội dung, vốn từng coi AI là mối đe dọa đối với thị trường của mình, đang ngày càng tìm cách hợp tác với các công ty AI.

Trong giai đoạn đầu của AI tạo sinh, nhiều doanh nghiệp trong lĩnh vực âm nhạc, điện ảnh, truyền thông, xuất bản và hình ảnh đã khởi kiện các công ty AI với cáo buộc sử dụng nội dung có bản quyền để huấn luyện mô hình mà không được phép.

Tuy nhiên, khi AI ngày càng trở thành công nghệ quan trọng trong sản xuất và phân phối nội dung, chiến lược của các doanh nghiệp này cũng thay đổi. Họ vẫn sử dụng biện pháp pháp lý để gây sức ép với những công ty AI sử dụng nội dung trái phép, đồng thời cung cấp nội dung cho những doanh nghiệp chấp nhận trả phí, cùng phát triển dịch vụ hoặc thậm chí trở thành cổ đông.

Đây có thể được xem là chiến lược “cùng tồn tại với đối thủ”.

Một ví dụ đáng chú ý là Disney. Tháng 6 năm ngoái, Disney cùng NBCUniversal khởi kiện Midjourney, công ty phát triển AI tạo ảnh, với cáo buộc sử dụng trái phép các nhân vật có bản quyền, trong đó có Mickey Mouse và Darth Vader.

Tuy nhiên, chỉ sáu tháng sau, Disney lại lựa chọn một hướng đi khác. Tập đoàn này đầu tư 1 tỷ USD vào OpenAI và ký thỏa thuận cho phép hơn 200 nhân vật thuộc Disney, Pixar, Marvel và Star Wars được sử dụng trong dịch vụ AI tạo video Sora của OpenAI.

Chiến lược ở đây là khởi kiện những công ty AI sử dụng nội dung miễn phí, đồng thời cung cấp nội dung và vốn cho những doanh nghiệp chấp nhận trả tiền. Tuy nhiên, kế hoạch đầu tư này sau đó không được triển khai khi OpenAI ngừng dịch vụ Sora.

Báo chí, xuất bản cũng tìm cách thương mại hóa kho nội dung

Ngành truyền thông cũng đang xuất hiện mô hình tương tự.

The New York Times đang kiện OpenAI và Microsoft, cáo buộc hai công ty sử dụng hàng triệu bài viết của mình để huấn luyện AI mà không được phép. Trong khi đó, tờ báo đã ký thỏa thuận với Amazon để cung cấp nội dung từ các bài viết của New York Times, chuyên mục NYT Cooking và mảng thể thao The Athletic phục vụ hoạt động huấn luyện AI.

News Corp, tập đoàn sở hữu The Wall Street Journal, cũng đang kiện Perplexity, công ty phát triển công cụ tìm kiếm AI, với cáo buộc vi phạm bản quyền. Đồng thời, News Corp cung cấp nội dung tin tức cho OpenAI.

Trong lĩnh vực xuất bản, một số doanh nghiệp bắt đầu đầu tư trực tiếp vào thị trường nội dung AI.

Pearson, tập đoàn giáo dục toàn cầu, cùng Ingram, nhà phân phối sách, đã tham gia vòng gọi vốn trị giá 5 triệu USD của Cashmere, một startup chuyên về cấp phép nội dung cho AI, trong năm nay.

Cashmere hoạt động như một “sàn giao dịch nội dung AI”, giúp cung cấp hợp pháp sách và tài liệu giáo dục của các nhà xuất bản cho các công ty AI, đồng thời theo dõi việc sử dụng nội dung và thực hiện phân bổ tiền bản quyền. Khách hàng của Cashmere hiện có Wiley và Harvard Business Publishing.

Getty Images, công ty cung cấp ảnh lưu trữ lớn nhất thế giới, cũng là một trường hợp điển hình cho xu hướng vừa tranh chấp pháp lý, vừa thương mại hóa AI.

Trong khi đang có tranh chấp pháp lý với Stability AI về việc sử dụng ảnh của mình mà không được phép, Getty Images đã hợp tác với NVIDIA phát triển một dịch vụ AI tạo sinh được huấn luyện trên các hình ảnh đã được xử lý quyền tác giả.

Gần đây, Getty Images tiếp tục hợp tác với OpenAI để cung cấp hình ảnh cho ChatGPT.

Thay vì chỉ tìm cách ngăn AI xâm lấn thị trường ảnh truyền thống, Getty Images đang chuyển đổi kho ảnh khổng lồ của mình thành một “tài sản dữ liệu” phục vụ kỷ nguyên AI.

“Nếu không thể ngăn chặn, hãy cùng khai thác”

Sự thay đổi trong cách tiếp cận của các doanh nghiệp nội dung xuất phát từ nhận thức rằng AI tạo sinh không thể bị ngăn chặn chỉ bằng các vụ kiện.

Trong bối cảnh AI nhanh chóng thâm nhập vào sản xuất nội dung, tìm kiếm và phân phối, việc chỉ tập trung ngăn chặn AI sử dụng nội dung có thể khiến các doanh nghiệp truyền thống bỏ lỡ nguồn doanh thu từ thị trường nội dung AI đang phát triển, trong khi phần lợi ích kinh tế lại rơi vào tay các công ty công nghệ.

Ngược lại, bằng cách cấp phép nội dung một cách chính thức và sở hữu cổ phần trong các công ty AI, các doanh nghiệp nội dung có thể thu được tiền bản quyền, đồng thời hưởng lợi từ giá trị đầu tư khi những công ty AI này phát triển. Cách tiếp cận này cũng giúp họ phân tán rủi ro khi AI ngày càng tác động đến hoạt động kinh doanh truyền thống.

Việc trở thành cổ đông hoặc đối tác kinh doanh của các công ty AI còn giúp các doanh nghiệp nội dung có tiếng nói trong việc hình thành những quy tắc của thị trường mới.

Các vấn đề then chốt bao gồm nội dung nào có thể được sử dụng để huấn luyện AI, AI có thể tạo ra giọng nói của ca sĩ hoặc hình ảnh nhân vật điện ảnh đến mức nào, cũng như doanh thu từ nội dung do AI tạo ra sẽ được phân chia ra sao với chủ thể quyền tác giả.

Một nguồn tin trong ngành công nghệ nhận định, trong giai đoạn đầu của AI tạo sinh, trọng tâm là liệu doanh nghiệp có thể ngăn AI sử dụng nội dung của mình hay không. Hiện nay, câu hỏi đã chuyển sang việc nếu AI sử dụng nội dung thì doanh nghiệp có thể tính phí bao nhiêu và làm thế nào để chia sẻ lợi ích từ sự tăng trưởng của AI.

Quỳnh Trang