Liên đoàn Nhạc công Hoa Kỳ và Canada (AFM), tổ chức đại diện cho hàng chục nghìn nhạc công chuyên nghiệp, vừa đệ đơn kiện hai tập đoàn âm nhạc lớn là Universal Music Group (UMG) và Warner Music Group (WMG) tại Tòa án Liên bang khu vực Manhattan, New York.

Vụ kiện xuất phát từ các thỏa thuận mà UMG và WMG đã ký kết với các công ty phát triển nhạc bằng trí tuệ nhân tạo Suno và Udio, những doanh nghiệp từng bị chính các hãng đĩa cáo buộc vi phạm bản quyền vì sử dụng trái phép các bản ghi âm để huấn luyện mô hình AI.

Theo AFM, các hãng đĩa đã đạt được các thỏa thuận dàn xếp và cấp phép mới cho phép Suno và Udio tiếp tục sử dụng kho nhạc được cấp phép để đào tạo các hệ thống AI tạo nhạc. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng những nhạc công tham gia biểu diễn trong các bản ghi âm đó lại không nhận được bất kỳ khoản bồi thường hay chia sẻ doanh thu nào.

Trong đơn kiện, AFM yêu cầu tòa án buộc UMG và WMG bồi thường thiệt hại với số tiền chưa được xác định, đồng thời cáo buộc hai công ty đã vi phạm các cam kết trong thỏa ước lao động tập thể với tổ chức công đoàn.

AFM lập luận rằng chính các hãng đĩa trước đây từng cảnh báo về nguy cơ AI sử dụng trái phép các bản ghi âm để tạo ra các sản phẩm âm nhạc mới cạnh tranh trực tiếp với nghệ sĩ. Tuy nhiên, sau khi đạt được các thỏa thuận với Suno và Udio, họ lại cho phép các công ty AI thực hiện chính hoạt động mà trước đó đã lên án.

Đơn kiện nêu rõ: Các hãng đĩa đã bảo vệ lợi ích của mình, tạo ra nguồn doanh thu mới đáng kể từ các khoản dàn xếp và hợp đồng cấp phép AI, nhưng từ chối bồi thường cho những nhạc công có phần trình diễn được đưa vào hệ thống AI nhằm mục đích thương mại.

AFM cũng cho rằng UMG và WMG đã nhận được các khoản bồi thường liên quan đến những hành vi vi phạm bản quyền trước đây của Suno và Udio, đồng thời cấp phép cho các công ty này sử dụng một phần đáng kể danh mục âm nhạc của mình để đào tạo mô hình AI trong cả quá khứ lẫn tương lai. Bên cạnh đó, các hãng đĩa còn có thể tiếp tục thu được nguồn doanh thu lâu dài từ các thỏa thuận này.

Phản hồi về các cáo buộc, đại diện Universal Music Group bác bỏ các cáo buộc và khẳng định công ty luôn đi đầu trong việc bảo vệ quyền lợi của nghệ sĩ và nhạc sĩ trong thời đại AI.

Theo UMG, công ty đã ký kết các thỏa thuận cấp phép AI có trách nhiệm nhằm bảo đảm nghệ sĩ được trả thù lao, đồng thời thúc đẩy các sáng kiến pháp lý để tăng cường bảo vệ quyền lợi của người sáng tạo. UMG cho rằng vụ kiện được khởi xướng trong bối cảnh các cuộc đàm phán lao động tập thể giữa hai bên vẫn đang diễn ra và bày tỏ mong muốn tiếp tục giải quyết bất đồng thông qua thương lượng.

Warner Music Group cũng cho biết họ thất vọng trước hành động pháp lý của AFM. Đại diện WMG khẳng định công ty đang nỗ lực xây dựng các nguyên tắc quản lý và một hệ sinh thái AI lành mạnh nhằm gia tăng giá trị của âm nhạc vì lợi ích của nghệ sĩ.

Nguồn gốc tranh chấp bắt đầu từ năm 2024 khi ba “ông lớn” của ngành công nghiệp ghi âm gồm Universal Music Group, Warner Music Group và Sony Music Entertainment đồng loạt khởi kiện Suno và Udio. Các hãng đĩa cáo buộc hai công ty AI đã sao chép trái phép hàng nghìn bản ghi âm nổi tiếng để huấn luyện mô hình tạo nhạc.

Các vụ kiện được xem là một phần trong làn sóng tranh chấp bản quyền đang gia tăng trên toàn cầu, khi nhiều chủ sở hữu quyền tác giả và quyền liên quan cho rằng các công ty công nghệ đã sử dụng tác phẩm được bảo hộ để đào tạo AI mà chưa được cho phép.

Đến cuối năm 2025, UMG và WMG lần lượt đạt được các thỏa thuận dàn xếp với Udio. Warner tiếp tục ký thỏa thuận với Suno, trong khi vụ kiện giữa Universal và Suno vẫn chưa khép lại. Sony Music hiện là hãng đĩa lớn duy nhất chưa đạt được thỏa thuận với bất kỳ công ty AI nào và cũng không bị nêu tên trong đơn kiện của AFM.

Vụ kiện mới của AFM đang làm nổi bật một câu hỏi ngày càng cấp thiết đối với ngành công nghiệp âm nhạc: khi các hệ thống AI được đào tạo từ những bản ghi âm có sự đóng góp của nghệ sĩ biểu diễn, ai sẽ là người được hưởng lợi từ nguồn doanh thu phát sinh?

Theo quan điểm của công đoàn nhạc công, cho đến nay những người trực tiếp tạo nên các phần trình diễn trong các bản ghi âm vẫn chưa nhận được phần lợi ích tương xứng từ làn sóng thương mại hóa AI âm nhạc đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn thế giới.

Quỳnh Trang