Thông tin ấn tượng này vừa được Thứ trưởng Bộ Giáo dục và Đào tạo Hoàng Minh Sơn báo cáo tại Hội nghị Chính phủ với các địa phương diễn ra vào sáng ngày 4/7. Đây được xem là tín hiệu tích cực, khẳng định nguồn nhân lực trẻ đang chủ động bắt nhịp với guồng quay của kỷ nguyên số và trí tuệ nhân tạo (AI).

Sự bứt phá của khối ngành công nghệ diễn ra trong bối cảnh toàn ngành giáo dục bước vào năm học bản lề 2026-2027 với nhiệm vụ trọng tâm là hiện đại hóa giáo dục đại học và nghề nghiệp. Hiện nay, hệ thống giáo dục quốc dân đang vận hành quy mô đào tạo khổng lồ với khoảng 2,8 triệu người học đại học và sau đại học, cùng với hàng triệu học viên giáo dục nghề nghiệp. Để đón đầu làn sóng dịch chuyển này, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã phê duyệt gần một trăm chương trình đào tạo tài năng và các chuyên ngành thời thượng như vi mạch bán dẫn. Đồng thời, cơ quan quản lý cũng thẳng tay chỉ đạo các trường rà soát, loại bỏ những ngành lỗi thời để nhường chỗ cho các chương trình đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số toàn diện.

Tuy nhiên, bức tranh giáo dục nước nhà không chỉ có gam màu sáng từ giảng đường đại học. Ở bậc phổ thông, ngành giáo dục vẫn đang gồng mình giải quyết bài toán thiếu hụt nguồn lực trầm trọng. Số liệu báo cáo cho thấy cả nước hiện vẫn còn trống khoảng 45.000 biên chế giáo viên, đi kèm với đó là tình trạng thiếu thốn hàng chục nghìn phòng học chức năng. Trang thiết bị dạy học hiện đại mới chỉ đáp ứng được một nửa nhu cầu thực tế. Tại các đô thị lớn, áp lực từ tình trạng quá tải trường lớp, câu chuyện dạy thêm học thêm và cuộc đua giành suất vào lớp 10 công lập vẫn là những nút thắt gây lo lắng cho xã hội, bất chấp chỉ tiêu tuyển sinh năm nay đã được nới rộng thêm khoảng 10%.

Để giải quyết căn cơ bài toán thừa thiếu cục bộ, Bộ Giáo dục và Đào tạo đang ráo riết triển khai mô hình thí điểm trường học quy mô lớn, liên cấp, liên xã tại 15 tỉnh, thành phố. Đề án này được kỳ vọng sẽ hoàn thành ngay trong tháng 8 tới nhằm tạo cơ sở pháp lý để nhân rộng toàn quốc vào đầu năm sau, từ đó tối ưu hóa biên chế và cơ sở vật chất dôi dư. Song song với việc sắp xếp lại mạng lưới, ngành giáo dục cũng đặt mục tiêu nâng cấp "mềm" năng lực cho cả thầy và trò thông qua việc ban hành khung năng lực số và hướng dẫn đưa AI vào giảng đường phổ thông. Đáng chú ý, một nền tảng giáo dục thông minh quốc gia ứng dụng công nghệ AI để cá thể hóa học tập cũng đang được định hình để đưa vào thử nghiệm.

Nhìn về dài hạn, chiến lược phát triển giáo dục đại học đang được trình Chính phủ xem xét sẽ định vị hệ thống này thành hạ tầng tri thức chiến lược của quốc gia. Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã hoàn thiện Chương trình mục tiêu quốc gia giai đoạn 2026-2030, tập trung nguồn lực đầu tư trọng điểm vào 30 trường đại học và 50 trường cao đẳng chất lượng cao. Bên cạnh đó, các chính sách học bổng, hỗ trợ tài chính cho những ngành khoa học cơ bản, nghệ thuật, thể thao và các ngành kinh tế mũi nhọn khó tuyển sinh cũng đang được xây dựng nhằm đảm bảo sự phát triển cân bằng.

Nhằm chuẩn bị tốt nhất cho ngày khai trường cận kề, lãnh đạo Bộ Giáo dục và Đào tạo đã kiến nghị Thủ tướng ban hành Chỉ thị tăng cường các điều kiện bảo đảm chất lượng cho năm học mới. Bộ cũng đề xuất các cơ chế đột phá như xây dựng Bộ chỉ số phát triển giáo dục làm công cụ quản trị cho địa phương, đồng thời ưu tiên bố trí vốn đầu tư công, cam kết bảo đảm chi ngân sách nhà nước cho giáo dục đại học đạt tối thiểu 3% tổng chi ngân sách theo đúng quy định pháp luật. Giáo dục đang đứng trước vận hội lớn để thay đổi thực chất, biến áp lực số lượng thành chất lượng, sẵn sàng cung ứng nguồn nhân lực chất lượng cao cho nền kinh tế tương lai.

Xuân Hùng