Trong khuôn khổ Triển lãm thành tựu đất nước “80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc”, chiều ngày 29/8, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã tổ chức Diễn đàn AI trong kỷ nguyên số với chủ đề “Động lực cho tăng trưởng đột phá, nhanh và bền vững”. 

Sự kiện có sự tham dự của các lãnh đạo, chuyên gia công nghệ, doanh nghiệp và cộng đồng nghiên cứu, trở thành nơi hội tụ trí tuệ để bàn thảo tầm nhìn, cơ hội và thách thức đặt ra cho Việt Nam trong kỷ nguyên AI. 

Phát biểu khai mạc, Bộ trưởng Bộ KH&CN Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định, hiện nay, AI không chỉ là một công nghệ ứng dụng mà đang trở thành một loại hạ tầng quốc gia, "giống như điện, viễn thông hay Internet trước đây". Quốc gia nào làm chủ được AI sẽ có lợi thế vượt trội trong sản xuất, kinh doanh, giáo dục, y tế, quản trị và cả quốc phòng, an ninh.

Với 100 triệu dân, dân số trẻ, am hiểu công nghệ và giàu tinh thần sáng tạo, Việt Nam có điều kiện để không chỉ là người dùng nhanh mà còn là quốc gia tạo ra các sản phẩm AI cho chính mình và thế giới. Tuy nhiên, đi cùng cơ hội, AI cũng đặt ra nhiều thách thức về đạo đức, việc làm và niềm tin xã hội. 

Đồng ý với nhận định của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, Thứ trưởng Bộ KH&CN Phạm Đức Long khẳng định AI đang đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế - xã hội.

Theo Thứ trưởng, AI đang là tâm điểm cạnh tranh toàn cầu và có thể làm thay đổi vị thế của một quốc gia nếu làm chủ và dẫn dắt công nghệ này. Chính vì vậy, AI đang tạo ra ba "cuộc đua" lớn về hạ tầng tính toán, thể chế và dữ liệu.

Hạ tầng tính toán là nền tảng cho mọi đổi mới sáng tạo và gắn chặt với chủ quyền số. Nếu phát triển AI dựa trên hạ tầng nước ngoài, quốc gia sẽ luôn bị động. Thể chế, nếu quá chặt chẽ sẽ bóp nghẹt đổi mới sáng tạo, còn thả lỏng hoàn toàn sẽ dẫn tới rủi ro xã hội. Dữ liệu, được ví là "nhiên liệu" của AI, gắn liền với chủ quyền quốc gia và nếu không làm chủ, một quốc gia có thể bị lệ thuộc vào bên ngoài.

"Nếu hạ tầng tính toán là cơ bắp, thể chế là luật chơi, dữ liệu là nhiên liệu thì nhân tài chính là bộ não của AI", Thứ trưởng nhấn mạnh, đồng thời cho rằng Việt Nam cần đồng thời phát triển cả bốn trụ cột này.

Thứ trưởng dẫn chứng: Internet từng mất bảy năm để đạt 100 triệu người dùng, trong khi ChatGPT chỉ cần hai tháng. Trong hai năm qua, chi phí sử dụng AI đã giảm tới 99%. Nhờ vậy, AI phổ cập nhanh chưa từng có: "Cứ bốn doanh nghiệp thì ba đã ứng dụng AI". Đây là tốc độ "nhanh hơn bất kỳ công nghệ nào trước đó". Tuy nhiên, nếu phát triển AI dựa trên hạ tầng nước ngoài, quốc gia sẽ luôn bị động. Nếu thể chế quá chặt, đổi mới sẽ bị bóp nghẹt; nếu buông lỏng, xã hội có thể rơi vào rủi ro, và nếu không làm chủ dữ liệu - vốn gắn liền với chủ quyền quốc gia thì sẽ dễ bị lệ thuộc.

Để cụ thể hóa tầm nhìn, Việt Nam đã xác định rõ mục tiêu đến năm 2030 thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI. Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, cùng với danh mục công nghệ chiến lược do Chính phủ ban hành, đã đặt AI vào nhóm 11 công nghệ trọng điểm, với bốn sản phẩm ưu tiên gồm mô hình ngôn ngữ lớn tiếng Việt, trợ lý ảo, AI chuyên ngành và AI phân tích.

Theo Thứ trưởng, chiến lược AI của Việt Nam xác định Nhà nước sẽ xây dựng hạ tầng tính toán hiệu năng cao và hạ tầng dữ liệu tập trung; phổ cập AI toàn dân và toàn diện; phát triển nguồn nhân lực AI; đồng thời thúc đẩy nghiên cứu và đổi mới sáng tạo.

 Thái An