Ngày 4/7, tại Phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 6/2026 và Hội nghị trực tuyến Chính phủ với các địa phương, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã báo cáo về kết quả triển khai chuyển đổi số, phát triển công nghệ chiến lược và đề xuất 5 nhóm giải pháp nhằm xây dựng hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật đồng bộ, thống nhất, đáp ứng yêu cầu phát triển khoa học, công nghệ và hội nhập quốc tế.

Bộ trưởng Bộ KH&CN Vũ Hải Quân cho biết sau hơn hai tháng triển khai, Bộ Khoa học và Công nghệ đã tiếp nhận 28 nhiệm vụ đề xuất về công nghệ chiến lược từ các bộ, ngành và đang khẩn trương tổ chức thẩm định, phê duyệt để sớm đưa vào triển khai. Song song với đó, Bộ cũng chủ động tuyển chọn 39 nhiệm vụ nghiên cứu công nghệ chiến lược trong khuôn khổ hợp tác song phương với Nga, Australia, Italy, Nhật Bản và một số đối tác quốc tế khác.

Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, việc triển khai các công nghệ chiến lược đang được các bộ, ngành thực hiện khá đồng bộ. Các nhiệm vụ nghiên cứu và phát triển đã được xác định tương đối rõ, sẽ được triển khai mạnh trong tháng 7 và tháng 8. Đây sẽ là nền tảng quan trọng để phát triển các sản phẩm công nghệ chiến lược của Việt Nam trong thời gian tới.

Việc sớm đưa các nhiệm vụ nghiên cứu vào triển khai được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa Danh mục công nghệ chiến lược vừa được Thủ tướng Chính phủ ban hành, đồng thời thúc đẩy hình thành năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ và phát triển các sản phẩm có giá trị gia tăng cao phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Tại hội nghị, một nội dung được Bộ trưởng Vũ Hải Quân nhấn mạnh là các giải pháp nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất trong hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật của Việt Nam.

Theo đó, Bộ KH&CN đề xuất 5 nhóm giải pháp trọng tâm. Giải pháp đầu tiên là thống nhất về chủ trương và định hướng. Bộ KH&CN xác định việc triển khai nghiêm túc Chỉ thị số 38-CT/TW ngày 30-7-2024 của Ban Bí thư về đẩy mạnh công tác tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng quốc gia đến năm 2030 và những năm tiếp theo là yêu cầu xuyên suốt. Chỉ thị xác định tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng là nền tảng quan trọng để nâng cao năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh quốc gia.

Trên cơ sở đó, Bộ đã tham mưu Chính phủ ban hành Quyết định số 1703/QĐ-TTg ngày 31-12-2024, giao Bộ KH&CN kiện toàn hệ thống quản lý theo hướng thống nhất đầu mối từ Trung ương đến địa phương, bảo đảm tính đồng bộ trong tổ chức và triển khai thực hiện.

Giải pháp thứ hai là về thể chế. Bộ KH&CN sẽ tập trung triển khai quyết liệt Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Tiêu chuẩn và Quy chuẩn kỹ thuật (Luật số 70/2025/QH15) được Quốc hội thông qua ngày 14-6-2025, qua đó hoàn thiện khuôn khổ pháp lý cho hoạt động xây dựng, ban hành và áp dụng tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật.

Giải pháp thứ ba là thống nhất về phương pháp kỹ thuật. Hiện nay, hệ thống tiêu chuẩn quốc gia của Việt Nam được xây dựng trên cơ sở tuân thủ các nguyên tắc của ISO, IEC, Codex và phù hợp với Hiệp định về hàng rào kỹ thuật trong thương mại (TBT) của WTO. Bộ KH&CN tiếp tục ưu tiên hài hòa với các tiêu chuẩn quốc tế nhằm nâng cao khả năng hội nhập và tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại.

Giải pháp thứ tư là thống nhất trong tổ chức thực hiện. Theo đó, mọi tiêu chuẩn quốc gia đều phải được xây dựng thông qua các ban kỹ thuật tiêu chuẩn quốc gia, lấy ý kiến rộng rãi của các bên liên quan và được thẩm định trước khi công bố. Tương tự, các quy chuẩn kỹ thuật đều phải tuân thủ quy trình thống nhất trước khi ban hành.

Bộ KH&CN cho biết đã rà soát được khoảng 3.000 tiêu chuẩn gồm các tiêu chuẩn quốc gia, tiêu chuẩn quốc tế, khu vực và nước ngoài, phục vụ 30 nhóm sản phẩm công nghệ chiến lược. Đây được xem là cơ sở dữ liệu quan trọng, phục vụ nghiên cứu, thiết kế, thử nghiệm, đánh giá sự phù hợp cũng như thương mại hóa các sản phẩm công nghệ chiến lược.

Giải pháp thứ năm là phù hợp với thông lệ quốc tế. Hiện nay, Việt Nam đang áp dụng mô hình tiêu chuẩn hóa phổ biến tại nhiều quốc gia phát triển và các nước ASEAN, gồm một cơ quan tiêu chuẩn hóa quốc gia, hệ thống phân loại theo ICS, ưu tiên hài hòa tiêu chuẩn quốc tế và giao các cơ quan quản lý chuyên ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật bắt buộc.

Bộ KH&CN khẳng định việc các bộ, ngành ban hành quy chuẩn kỹ thuật theo lĩnh vực chuyên môn không làm phân tán hệ thống quản lý, bởi tất cả đều được thực hiện trên cùng một khuôn khổ pháp lý, quy trình kỹ thuật và cơ chế quản lý thống nhất.

Theo Bộ KH&CN, trong thời gian tới, 5 nhóm giải pháp này sẽ được triển khai quyết liệt nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật Việt Nam, qua đó tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và nâng cao năng lực cạnh tranh của nền kinh tế trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng.

Phạm Tuấn