Quyết định này không chỉ nhằm siết chặt kỷ luật trong việc sử dụng ngân sách nhà nước cho nghiên cứu khoa học mà còn mở rộng phạm vi sát hạch đến hàng loạt "ông lớn" trong các ngành công nghiệp, điện lực và công nghệ.

 Tập trung sát hạch các nhiệm vụ khoa học trọng điểm

Đáng chú ý, quyết định của Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã ký bổ sung 9 cuộc kiểm tra chuyên sâu đối với việc chấp hành quy định pháp luật về KH&CN đối với các nhiệm vụ sử dụng ngân sách Nhà nước. Danh sách các đề tài bị kiểm tra cho thấy sự tập trung vào các lĩnh vực mũi nhọn, từ y dược, nông nghiệp công nghệ cao đến khởi nghiệp sáng tạo:

Y Dược và Sinh học: Kiểm tra các nghiên cứu quan trọng do Bệnh viện Trung ương Quân đội 108 và Viện Hóa học các hợp chất thiên nhiên chủ trì, bao gồm nghiên cứu về virus viêm gan E, D và phát triển chế phẩm mỹ phẩm/bảo vệ sức khỏe từ rong, cỏ biển Việt Nam - Cuba.

Nông nghiệp Bền vững: Thanh tra các dự án về công nghệ số tích hợp GIS để xác định vùng trồng cây tam thất bắc (Đại học Nông lâm, Đại học Thái Nguyên) và khai thác, phát triển nguồn gen bí nếp và bí thơm Sơn La (Viện Khoa học Nông nghiệp Việt Nam).

Công nghệ và Kinh tế: Các đơn vị như Đại học Kinh tế - Luật (ĐHQG TP.HCM) và Sở KH&CN Hải Phòng sẽ bị kiểm tra liên quan đến việc hoàn thiện cơ chế đặc thù hỗ trợ khởi nghiệp sáng tạo và phát triển thị trường cho doanh nghiệp khởi nghiệp đổi mới sáng tạo.

Việc kiểm tra này cho thấy quyết tâm của Bộ KH&CN trong việc nâng cao hiệu quả đầu tư công, đảm bảo các kết quả nghiên cứu khoa học phải đạt chất lượng và được ứng dụng thực tiễn.

 Siết chặt tiêu chuẩn chất lượng và an toàn bức xạ tại doanh nghiệp

Trong đợt điều chỉnh này, có 13 cuộc kiểm tra nhắm vào việc chấp hành các quy định pháp luật về sở hữu công nghiệp, tiêu chuẩn, đo lường, chất lượng sản phẩm, hàng hóa và an toàn bức xạ.

Phạm vi kiểm tra bao gồm hàng loạt doanh nghiệp lớn, nổi bật trong ngành sản xuất và năng lượng:

Sản xuất và Thương mại: Các đơn vị hàng đầu như Điện Lạnh Hòa Phát, Thời trang Nón Sơn, Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Dầu nhờn Idemitsu Việt Nam và các công ty thuộc hệ thống Xi măng Vicem sẽ bị kiểm tra gắt gao về chất lượng sản phẩm và nhãn hàng hóa.

An toàn Bức xạ: Toàn bộ hệ thống điện lực khu vực, bao gồm các Tổng Công ty Điện lực miền Trung, miền Nam, TP. Hà Nội và TP. Hồ Chí Minh, cùng các công ty thí nghiệm điện trực thuộc, sẽ phải đối mặt với kiểm tra về việc đảm bảo an toàn bức xạ và an ninh nguồn phóng xạ.

Bên cạnh đó, Bộ cũng bổ sung kiểm tra các hoạt động liên quan đến Chuyển giao công nghệ tại những tập đoàn đa quốc gia như Honda Việt Nam, Unilever Việt Nam và các hoạt động giám định máy móc, thiết bị tại 5 công ty dịch vụ giám định.

 Kiểm soát nhập khẩu công nghệ và tần số vô tuyến điện

Đợt kiểm tra mới còn tập trung vào hai điểm nóng về công nghệ và hạ tầng:

Nhập khẩu Thiết bị đã qua sử dụng (2 cuộc): Các đơn vị sản xuất lớn như Nestle Việt Nam và Samsung HCMC CE Complex sẽ bị kiểm tra việc chấp hành quy định pháp luật trong hoạt động nhập khẩu máy móc, thiết bị, dây chuyền công nghệ đã qua sử dụng, nhằm tránh rủi ro về công nghệ lạc hậu và ô nhiễm môi trường.

Tần số Vô tuyến điện (4 cuộc): Các đơn vị hạ tầng quốc gia như Tổng công ty Bảo đảm an toàn hàng hải Việt Nam, Công ty TNHH Kỹ thuật Quản lý bay, và Công ty CP BOT Bắc Giang - Lạng Sơn cũng nằm trong danh sách kiểm tra về việc chấp hành quy định pháp luật về tần số vô tuyến điện. 

Điều chỉnh linh hoạt kế hoạch đã công bố 

Để đảm bảo hiệu quả, Bộ KH&CN cũng tiến hành điều chỉnh và loại bỏ một số cuộc kiểm tra:

Thay đổi Đơn vị/Thời gian: Chuyển đơn vị chủ trì kiểm tra Ủy ban Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng quốc gia từ Thanh tra Bộ sang Văn phòng Bộ. Đồng thời, lùi thời gian kiểm tra đối với Công ty CP Hợp nhất quốc tế, Giao hàng nhanh và Công ty Cổ phần Bkav (BKAVCA) sang các quý III và IV/2025.

Dừng kiểm tra: Loại bỏ 4 cuộc kiểm tra tại các Trung tâm Kỹ thuật Tiêu chuẩn Đo lường Chất lượng thuộc các tỉnh Quảng Ninh, Hải Phòng, Bình Dương và Lâm Đồng do sáp nhập và thay đổi mô hình tổ chức.

Quyết định bổ sung 38 cuộc kiểm tra cho thấy một năm 2025 đầy thách thức đối với các đơn vị, tổ chức hoạt động trong lĩnh vực KH&CN, đồng thời khẳng định quyết tâm của Bộ KH&CN trong việc nâng cao tính minh bạch, hiệu quả và tuân thủ pháp luật trong mọi hoạt động liên quan đến khoa học và công nghệ.

Hương Mi