Tuy nhiên, khi công nghệ này dần trưởng thành, nhiều doanh nghiệp và tổ chức bắt đầu nhìn blockchain dưới một góc độ khác: một hạ tầng dữ liệu có thể giúp nhiều bên chia sẻ thông tin đáng tin cậy mà không cần phụ thuộc hoàn toàn vào một hệ thống tập trung.

Tại Việt Nam, cùng với sự phát triển của thị trường tài sản số, mức độ quan tâm đến ứng dụng của công nghệ blockchain trong các lĩnh vực ngoài crypto cũng đang tăng lên rõ rệt. Không chỉ các startup công nghệ mà cả doanh nghiệp truyền thống cũng bắt đầu tìm hiểu cách công nghệ này có thể cải thiện hiệu quả vận hành, từ chuỗi cung ứng, y tế cho đến quản lý dữ liệu hành chính.

Để hiểu rõ hơn về tiềm năng này, nhiều người dùng thường tìm đọc các tài liệu tổng quan được hệ thống hóa trên những nền tảng như NIHONCASI, nơi cung cấp góc nhìn tổng thể giúp hình dung cách blockchain vận hành và được ứng dụng trong các hệ thống dữ liệu hiện đại.

Vì sao blockchain được quan tâm ngoài lĩnh vực tài chính?

Điểm khác biệt cốt lõi của blockchain nằm ở cách dữ liệu được lưu trữ và xác nhận. Thay vì được kiểm soát bởi một cơ sở dữ liệu duy nhất, thông tin trên blockchain được ghi lại trên nhiều node trong mạng lưới và được xác nhận thông qua cơ chế đồng thuận.

Cách tiếp cận này mang lại một số lợi ích quan trọng trong môi trường có nhiều bên tham gia:

●       Minh bạch dữ liệu: mọi thay đổi đều được ghi lại và có thể kiểm tra lịch sử.

●       Khó chỉnh sửa thông tin sau khi ghi nhận: giúp giảm rủi ro gian lận dữ liệu.

●       Giảm phụ thuộc vào bên trung gian: các bên có thể chia sẻ cùng một nguồn dữ liệu đáng tin cậy.

●       Tăng khả năng truy xuất nguồn gốc: đặc biệt hữu ích trong chuỗi cung ứng.

Vì những đặc điểm này, blockchain thường được thử nghiệm trong các hệ thống mà nhiều tổ chức cần chia sẻ dữ liệu với nhau nhưng lại không có một bên duy nhất đóng vai trò kiểm soát hoàn toàn.

Một trong những lĩnh vực được thử nghiệm nhiều nhất là truy xuất nguồn gốc trong chuỗi cung ứng.

Ứng dụng blockchain trong chuỗi cung ứng: Bài học từ Walmart

Một ví dụ nổi bật thường được nhắc đến khi nói về blockchain trong chuỗi cung ứng là dự án truy xuất nguồn gốc thực phẩm của Walmart.

Trước khi triển khai blockchain, khi xảy ra sự cố liên quan đến an toàn thực phẩm, đội ngũ của Walmart phải mất nhiều ngày để truy vết nguồn gốc của một sản phẩm. Quy trình này thường bao gồm việc liên hệ với từng nhà cung cấp và kiểm tra lại nhiều lớp hồ sơ trong chuỗi cung ứng.

Sau khi hợp tác với IBM triển khai nền tảng IBM Food Trust dựa trên blockchain, thời gian truy xuất nguồn gốc của một số sản phẩm thử nghiệm đã giảm từ khoảng 7 ngày xuống còn 2,2 giây, cho thấy sự cải thiện đáng kể về tốc độ truy xuất và khả năng kiểm toán dữ liệu (nguồn: Walmart & IBM Food Trust pilot report, 2018).

Thành công của thử nghiệm này khiến Walmart sau đó yêu cầu nhiều nhà cung cấp thực phẩm - đặc biệt là nhóm rau xanh lá - phải đưa dữ liệu sản phẩm lên hệ thống blockchain để tăng khả năng truy xuất nguồn gốc khi cần thiết (nguồn: Walmart corporate announcement, 2018).

Những kết quả ban đầu từ các dự án như vậy đã khiến nhiều doanh nghiệp bắt đầu quan tâm đến blockchain như một giải pháp cho bài toán minh bạch dữ liệu trong chuỗi cung ứng.

Bên cạnh các dự án thí điểm, báo cáo thị trường cũng cho thấy quy mô của lĩnh vực này đang tăng trưởng nhanh. Thị trường blockchain trong chuỗi cung ứng toàn cầu được ước tính đạt khoảng 1,17 tỷ USD vào năm 2024 và được dự báo sẽ tiếp tục mở rộng trong thập kỷ tới khi nhiều doanh nghiệp thử nghiệm các giải pháp truy xuất nguồn gốc và chia sẻ dữ liệu minh bạch hơn (nguồn: ResearchAndMarkets, 2024).

Thực tế ứng dụng tại Việt Nam

Tại Việt Nam, blockchain cũng bắt đầu xuất hiện trong một số dự án liên quan đến truy xuất nguồn gốc sản phẩm và quản lý dữ liệu chuỗi cung ứng. Trong ngành nông nghiệp và thực phẩm, một số doanh nghiệp và tổ chức đã thử nghiệm hệ thống truy xuất nguồn gốc cho phép người tiêu dùng kiểm tra thông tin sản phẩm thông qua mã QR.

Các hệ thống này thường ghi lại dữ liệu về quá trình sản xuất, vận chuyển và phân phối sản phẩm, giúp tăng độ minh bạch khi hàng hóa đến tay người tiêu dùng. Trong một số mô hình, blockchain được sử dụng để đảm bảo rằng dữ liệu sau khi được ghi nhận sẽ không bị chỉnh sửa hoặc thay đổi.

Ngoài lĩnh vực nông nghiệp, blockchain cũng được thảo luận trong bối cảnh chuyển đổi số của nhiều ngành khác, bao gồm logistics và thương mại điện tử. Khi chuỗi cung ứng ngày càng phức tạp và có sự tham gia của nhiều đối tác, việc chia sẻ dữ liệu đáng tin cậy giữa các bên trở thành một vấn đề quan trọng.

Tuy vậy, nhiều chuyên gia cũng nhấn mạnh rằng blockchain không phải là giải pháp phù hợp cho mọi hệ thống. Trong nhiều trường hợp, cơ sở dữ liệu truyền thống vẫn có thể đáp ứng nhu cầu vận hành với chi phí thấp hơn và dễ triển khai hơn.

Việc ứng dụng blockchain thành công thường phụ thuộc vào một số yếu tố như mức độ hợp tác giữa các bên trong chuỗi giá trị, khả năng tích hợp với hệ thống hiện có và chi phí triển khai ban đầu. Vì vậy, trước khi áp dụng, doanh nghiệp thường cần hiểu rõ cách công nghệ blockchain hoạt động cũng như đánh giá liệu công nghệ này có thực sự phù hợp với bài toán của mình hay không.

Khi nào blockchain thực sự phù hợp?

Mặc dù blockchain được nhắc đến nhiều trong các cuộc thảo luận về công nghệ, không phải mọi hệ thống đều cần đến blockchain.

Công nghệ này thường phù hợp nhất trong các trường hợp:

●       Có nhiều tổ chức cùng tham gia quản lý dữ liệu

●       Các bên không hoàn toàn tin tưởng lẫn nhau

●       Cần lưu trữ lịch sử dữ liệu không thể chỉnh sửa

●       Hệ thống cần truy xuất nguồn gốc rõ ràng

Trong những bối cảnh như vậy, blockchain có thể đóng vai trò như một lớp hạ tầng giúp các bên chia sẻ dữ liệu một cách minh bạch hơn.

Trong tương lai, khi hạ tầng công nghệ và khung pháp lý tiếp tục phát triển, blockchain nhiều khả năng sẽ trở thành một phần của hệ sinh thái chuyển đổi số trong nhiều ngành. Không phải vì đây là một xu hướng công nghệ mới, mà vì trong một số trường hợp cụ thể, blockchain có thể giúp các tổ chức phối hợp và quản lý dữ liệu hiệu quả hơn.

Duy Lương