Khắp các nền tảng từ Instagram, TikTok đến LinkedIn, không khó để bắt gặp những bức ảnh chân dung AI phác họa người dùng trong những bối cảnh đời thường nhưng đầy tính nghệ thuật. Với câu lệnh phổ biến: "Hãy tạo tranh biếm họa về tôi dựa trên tất cả những gì bạn biết", AI sẽ tổng hợp dữ liệu để xuất bản những hình ảnh người dùng đang làm việc tại văn phòng, quây quần bên gia đình hay theo đuổi các sở thích cá nhân. Sự chính xác đến kinh ngạc của các công cụ này chính là "thỏi nam châm" thu hút hàng triệu lượt tham gia, nhưng đồng thời cũng là lời cảnh báo về mức độ xâm nhập dữ liệu của trí tuệ nhân tạo.

Các chuyên gia an ninh mạng từ Kaspersky nhận định rằng, trào lưu này không đơn thuần là một trò giải trí vô hại. Để tạo ra thành phẩm sát thực tế nhất, AI buộc phải khai thác triệt để hồ sơ cá nhân của người dùng. Khi một cá nhân cung cấp bức ảnh mẫu kèm câu lệnh yêu cầu AI "thấu hiểu" mình, họ đã vô tình cho phép công cụ này quét qua tên công ty, logo doanh nghiệp, chức danh, nơi ở và cả thói quen sinh hoạt.

Việc liên kết các dữ liệu rời rạc này tạo nên một hồ sơ số chi tiết đến mức đáng sợ. Đối với tội phạm mạng, đây chính là "kho báu" để dàn dựng các kịch bản lừa đảo thao túng tâm lý (social engineering). Khi kẻ xấu nắm rõ nơi bạn làm việc, mối quan hệ gia đình hay lịch trình di chuyển, những cú lừa qua điện thoại hoặc tin nhắn sẽ trở nên thuyết phục hơn bao giờ hết, khiến nạn nhân dễ dàng sập bẫy và giao nộp tài sản hoặc thông tin nhạy cảm.

Mối nguy đặc biệt tại khu vực APAC Tại khu vực Châu Á - Thái Bình Dương, mức độ rủi ro còn ở mức báo động hơn khi tỷ lệ ứng dụng AI dẫn đầu thế giới (78% nhân sự sử dụng hàng tuần). Tuy nhiên, sự phát triển nóng về công nghệ lại không đi đôi với kiến thức nền tảng về bảo mật, khiến người dùng tại đây trở thành "mục tiêu mềm" cho các đòn tấn công phishing (lừa đảo trực tuyến).

Đáng quan ngại hơn, quá trình tương tác với các nền tảng AI này thường đi kèm với việc lưu trữ dữ liệu lâu dài. Tùy thuộc vào chính sách của nhà cung cấp, không chỉ bức ảnh cuối cùng mà cả ảnh gốc, nội dung câu lệnh, địa chỉ IP và lịch sử thiết bị cũng có thể bị giữ lại để huấn luyện mô hình hoặc cải thiện dịch vụ. Điều này đồng nghĩa với việc dữ liệu cá nhân của người dùng sẽ tồn tại vĩnh viễn trong kho lưu trữ của bên thứ ba mà họ khó lòng kiểm soát.

Trước làn sóng công nghệ đầy rẫy rủi ro, các chuyên gia khuyến cáo người dùng cần thiết lập một "màng lọc" an toàn khi tham gia vào các trào lưu trực tuyến. Việc đầu tiên và quan trọng nhất là tiết chế các thông tin định danh cá nhân trong câu lệnh, tuyệt đối không cung cấp họ tên, chức danh cụ thể hay địa chỉ nhà riêng để tránh việc cá nhân hóa quá mức.

Bên cạnh đó, việc lựa chọn hình ảnh tải lên cũng cần sự cẩn trọng tuyệt đối. Những bức ảnh chứa logo công ty, thẻ nhân viên, biển số xe hay thậm chí là mặt tiền tòa nhà làm việc cần phải được loại bỏ, bởi chúng là những chỉ dấu trực tiếp giúp kẻ xấu xác định vị trí và tổ chức của bạn. Đặc biệt, sự an toàn của trẻ vị thành niên và chi tiết riêng tư của người thân không nên trở thành tư liệu cho AI, nhằm ngăn chặn các chiêu trò lừa đảo đánh vào yếu tố cảm xúc.

Cuối cùng, thay vì vội vàng nhấn "Đồng ý", người dùng nên dành thời gian đọc kỹ chính sách quyền riêng tư để hiểu rõ dữ liệu của mình sẽ đi đâu và về đâu. Trong kỷ nguyên AI, sự tỉnh táo chính là lá chắn vững chắc nhất để bảo vệ bản thân trước những cạm bẫy tinh vi của tội phạm kỹ thuật số.

Hương Mi