Ngày 5/2, Cục Sở hữu trí tuệ đã tổ chức buổi Tọa đàm “Công tác thông tin, truyền thông về hoạt động sở hữu trí tuệ”. Tham dự buổi tọa đàm có các đồng chí: Lưu Hoàng Long, Cục trưởng Cục sở hữu trí tuệ (SHTT); Nguyễn Hoàng Giang, Phó cục trưởng Cục Sở hữu trí tuệ; lãnh đạo các đơn vị, chức năng thuộc Cục.  

Thông tin về hoạt động của Cục Sở hữu trí tuệ tại buổi Tọa đàm, Phó cục trưởng Nguyễn Hoàng Giang cho biết, năm 2025 ghi nhận khối lượng công việc lớn khi quá trình kiện toàn mô hình tổ chức chính quyền địa phương và phân cấp giải quyết thủ tục hành chính được triển khai.

Tuy vậy, công tác xử lý đơn và xác lập quyền sở hữu công nghiệp vẫn đạt nhiều sự bứt phá. Theo đó, khối lượng đơn được xử lý tăng 76% so với năm trước. Số văn bằng bảo hộ được cấp tăng hơn 55%. Các lĩnh vực sáng chế, kiểu dáng công nghiệp và nhãn hiệu đều ghi nhận mức tăng, cho thấy nhu cầu bảo hộ tài sản trí tuệ gia tăng cùng với hoạt động đổi mới sáng tạo.

Trong cải cách thủ tục hành chính, toàn bộ thủ tục đã được cung cấp trực tuyến. Tỉ lệ hồ sơ nộp trực tuyến đạt khoảng 80%. Kết quả giải quyết thủ tục được ký số và phát hành điện tử. Cục Sở hữu trí tuệ cũng thực hiện nghiên cứu tài liệu hướng dẫn định giá tài sản trí tuệ, đồng thời rà soát các chính sách hỗ trợ hiện hành và tham khảo kinh nghiệm quốc tế liên quan đến hỗ trợ đăng ký bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ ở nước ngoài.

Một số hoạt động khác như hợp tác quốc tế, đào tạo, phổ biến kiến thức, thanh tra, giải quyết khiếu nại và cung cấp thông tin sở hữu công nghiệp vẫn được duy trì. Những hoạt động này góp phần đáp ứng yêu cầu quản lý nhà nước trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ khi số lượng hồ sơ và nhu cầu bảo hộ tiếp tục tăng.

Cùng với đó, trong năm vừa qua, Cục đã chủ trì tham mưu xây dựng Luật SHTT, bổ sung được Quốc hội thông qua và chỉ thị của Thủ tướng về tăng cường thực thi quyền SHTT; hoàn thành các nhiệm vụ quan trọng về định giá tài sản trí tuệ, đề xuất cơ chế hỗ trợ bảo hộ SHTT ở nước ngoài và duy trì hiệu quả các hoạt động hợp tác quốc tế, đào tạo, thanh tra và cung cấp thông tin.

Mặc dù, đạt được nhiều thành tựu, lãnh đạo Cục SHTT cũng thẳng thắn chỉ ra những khó khăn nội tại đang cản trở sự phát triển của ngành. trong đó, điểm nghẽn lớn nhất hiện nay chính là sự thiếu hụt về nhân sự và cơ chế tài chính.

Theo Cục  SHTT, số lượng đơn đăng ký hàng năm tăng trưởng rất lớn, nhưng biên chế tại Cục lại giảm đi do chưa được giao thêm định mức. Bên cạnh đó, Cục đang gặp khó khăn cực độ về tài chính khi cơ chế đặc thù cũ đã dừng nhưng cơ chế mới chưa được ban hành. Bên cạnh khó khăn về nguồn lực, sự bùng nổ của trí tuệ nhân tạo (AI) và các hành vi xâm phạm quyền SHTT trên không gian mạng đang đặt ra những thách thức mới.

Cùng với đó, việc mạo danh các đặc sản địa phương, chỉ dẫn địa lý trong các dịp lễ Tết vẫn còn nhức nhối. Các website phim lậu, vi phạm bản quyền truyền hình xuyên biên giới cũng là vấn đề đau đầu đối với các cơ quan quản lý.

Để nâng cao hơn nữa hiệu quả thực thi quyền sở hữu trí tuệ trong năm 2026, Cục SHTT sẽ chú trọng vào các phương hướng như: tập trung ban hành các Nghị định, Thông tư hướng dẫn Luật SHTT sửa đổi để đảm bảo luật đi vào cuộc sống từ ngày 1/4/2026. Đồng thời, xây dựng đề án về công tác SHTT trình Bộ Chính trị xem xét. Cùng đó, mở rộng "không gian mới", chuyển dịch mạnh mẽ từ việc chỉ xác lập quyền sang đẩy mạnh thương mại hóa tài sản trí tuệ và bảo vệ quyền trên môi trường số.

Cục sẽ đưa các đối tượng mới như kiểu dáng phần mềm, giao diện máy tính vào bảo hộ để phục vụ kinh tế số. Một trong những giải pháp đột phá là xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung về thực thi quyền giữa các bộ, ngành, dự kiến vận hành ổn định từ năm 2026. Hệ thống này sẽ cho phép người dân nộp đơn yêu cầu xử lý xâm phạm trực tuyến và giúp các cơ quan chức năng tra cứu, phối hợp xử lý nhanh chóng. Nghiên cứu áp dụng AI và Blockchain trong việc phát hiện, truy xuất nguồn gốc và bảo vệ tài sản trí tuệ.

Tại tọa đàm, Cục SHTT nhấn mạnh rằng, báo chí, truyền thông giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ khi góp phần lan tỏa kiến thức, nâng cao nhận thức xã hội về nhãn hiệu, sáng chế, chỉ dẫn địa lý và các vấn đề xâm phạm quyền SHTT. Qua đó đưa một lĩnh vực chuyên môn sâu, kỹ thuật cao trở nên gần gũi hơn với hoạt động sản xuất, kinh doanh và đời sống.

Đồng thời, báo chí còn là kênh giám sát xã hội và phản ánh thực tiễn, giúp cơ quan quản lý kịp thời nhận diện vướng mắc, hoàn thiện chính sách, tăng cường hiệu quả thực thi và bảo vệ quyền sở hữu trí tuệ trong toàn xã hội.   

Quỳnh Trang