Trong kho tàng ẩm thực đa dạng và phong phú của Việt Nam, mỗi vùng miền đều có những món ăn đặc trưng mang đậm bản sắc văn hóa của địa phương. Một trong những món ăn nổi bật của thủ đô Hà Nội chính là bánh xu xê, hay còn gọi là bánh phu thê một loại bánh ngọt cổ truyền hương vị thơm ngon có xuất xứ từ làng Đình Bảng, thuộc huyện Tiên Sơn, tỉnh Bắc Ninh ngày nay.

Người làng Đình Bảng ngày xưa làm bánh từ nếp cái hoa vàng. Ngày nay, bánh xu xê Hà Nội được làm từ những nguyên liệu chính bao gồm bột năng, đậu xanh, dừa, đường… Chiếc bánh được gói đơn giản trong lớp màng bọc mỏng trong suốt. Vào dịp đặc biệt như cưới hỏi, bánh còn được thêm chữ "song hỷ" lên trên. Bánh thường được dùng vào những dịp quan trọng như lễ cưới, lễ hỏi, hội làng truyền thống,.... Cùng với bánh cốm Hà Nội, bánh xu xê trở thành món đặc sản thơm thảo, được nhiều du khách chọn mua làm quà khi du lịch Hà Nội.

Loại bánh này thường xuất hiện trong các nghi lễ cưới hỏi của người Hà Nội, được coi là món quà không thể thiếu trong mâm quả cưới. Đặc biệt, trong tục lễ “thông gia”, bánh xu xê được trao cho gia đình nhà gái, như một lời chúc phúc cho đôi tân lang, tân nương.

Ý nghĩa của chiếc bánh xu xê

Đây là loại bánh được chính vua Lý Anh Tông đặt mang ý nghĩa tình cảm vợ chồng sắt son, bền chặt. Bánh có nhiều màu sắc như màu vàng của đậu xanh, màu trắng của dừa và bột lọc, màu vàng trên vỏ bánh đại diện cho triết lý âm dương ngũ hành của người phương Đông. Điều này tượng trưng cho sự hợp giữa thiên nhiên và con người cũng như giữa con người và con người với nhau.

Bên cạnh đó, món quà Hà Nội bánh xu xê thường được dùng trong ngày cưới mang ý nghĩa về sự đồng thuận, đồng lòng, cùng chung chí hướng của hai vợ chồng. Đó là chất dính kết hai người trọn đời, trọn kiếp mãi không rời. Phần hộp bánh xu xê Hà Nội có hình vuông gợi đến sự đầy đặn, viên mãn, hạnh phúc trọn vẹn của vợ chồng.

Chính vì vậy, bánh xu xê không chỉ là món ăn ngon mà còn là một phần không thể thiếu trong đời sống tinh thần của người Việt. Bánh mang đến sự hòa quyện giữa hương vị, hình dáng và ý nghĩa sâu sắc, giúp giữ gìn và phát huy giá trị văn hóa truyền thống. Mỗi chiếc bánh xu xê không chỉ đơn thuần là món ăn mà còn là sợi dây nối kết những tình cảm, những truyền thống quý báu qua các thế hệ.

Trong bối cảnh xã hội hiện đại, khi những giá trị truyền thống có thể bị phai nhạt, bánh xu xê vẫn giữ được vị trí quan trọng trong những dịp trọng đại của người Việt, từ lễ cưới đến lễ Tết. Bánh xu xê cũng là một minh chứng sống động cho sự phát triển bền vững của nền ẩm thực truyền thống Việt Nam và là một thức quà không thể thiếu của người Hà Nội ngày nay.

Vân Anh