Tinh hoa chắt lọc qua nghìn năm văn hiến

Bánh cuốn Thanh Trì từ lâu đã trở thành biểu tượng cho nét ăn chơi thanh lịch của người Tràng An. Nhắc đến thức quà này, người ta nhớ ngay đến hình ảnh những người phụ nữ tần tảo với chiếc thúng đội đầu, len lỏi khắp các ngõ nhỏ Hà Nội xưa cùng tiếng rao trầm bổng. Khác với nhiều loại bánh cuốn thịt phổ biến hiện nay, bánh cuốn Thanh Trì mê hoặc thực khách bằng sự nguyên bản: những lá bánh mỏng tang như tờ giấy bản, trắng trong, mịn mướt, chỉ cần điểm xuyết chút mỡ hành thơm nức là đủ đánh thức mọi giác quan.

Giá trị của di sản này nằm ở sự kỳ công trong từng công đoạn thủ công, từ khâu chọn gạo tẻ ngon, xay bột, lọc nước cho đến kỹ thuật tráng bánh điêu luyện trên hơi nước. Để có được lá bánh "mỏng như cánh gián" mà vẫn dai, mềm, người thợ phải gửi gắm vào đó cả sự khéo léo và tri thức dân gian được trao truyền bền bỉ qua nhiều thế hệ tại vùng đất Thanh Trì. Đặc biệt, "linh hồn" của món ăn nằm ở bát nước chấm được pha chế tinh tế, tạo nên một hương vị tổng hòa khó quên – một món quà lành, mát và đầy nhã nhặn.

"Sức mạnh mềm" từ giá trị ẩm thực truyền thống

Phát biểu tại buổi lễ công bố quyết định ghi danh nghề làm bánh cuốn Thanh Trì vào Danh mục Quốc gia về di sản văn hoá phi vật thể, Thứ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hồ An Phong nhấn mạnh, việc ghi danh nghề làm bánh cuốn Thanh Trì theo Quyết định số 2228/QĐ-BVHTTDL là một dấu mốc quan trọng. Trong bối cảnh Bộ Chính trị vừa ban hành Nghị quyết số 80 về phát triển văn hóa, ẩm thực không chỉ đơn thuần là phục vụ đời sống dân sinh mà đã trở thành một loại "sức mạnh mềm". Đây chính là công cụ hữu hiệu để quảng bá và "xuất khẩu" những giá trị tinh túy nhất của hồn cốt Việt Nam ra thế giới.

Theo Thứ trưởng, dù nhiều địa phương trong cả nước có nghề làm bánh cuốn, nhưng việc làng nghề được ghi danh là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia là một vinh dự lớn. Quy trình làm bánh tại đây, từ chọn gạo, xay bột, lọc nước, tráng bánh, đến pha chế nước chấm và thưởng thức… đều thể hiện sự tinh tế, khéo léo và là kết tinh của tri thức dân gian được lưu truyền qua nhiều thế hệ. Đặc biệt, trong bối cảnh công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc vẫn giữ được phương thức sản xuất thủ công hoàn toàn càng làm nổi bật giá trị độc đáo của di sản.

Thứ trưởng Hồ An Phong đánh giá cao vai trò của Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội, Cục Di sản văn hóa, Sở Văn hóa và Thể thao Hà Nội, Sở Du lịch Hà Nội, cùng Đảng ủy, chính quyền và nhân dân phường Vĩnh Hưng trong việc nhận diện giá trị, bảo tồn và phát huy di sản. Ông trân trọng những nỗ lực của các nghệ nhân không chỉ trong việc duy trì nghề mà còn tích cực truyền dạy, trao truyền kỹ năng, kinh nghiệm cho thế hệ sau.

Để bánh cuốn Thanh Trì không chỉ dừng lại ở danh hiệu, Thứ trưởng đề nghị các cấp chính quyền và cộng đồng cần có những hành động thiết thực hơn nữa. Công tác bảo tồn phải đi đôi với phát huy giá trị, đưa món ăn này trở thành một phần không thể thiếu trong không gian văn hóa ẩm thực của Thủ đô nghìn năm văn hiến. Mục tiêu hướng tới là đưa bánh cuốn Thanh Trì hiện diện đậm nét hơn trong thực đơn của du khách quốc tế và trở thành niềm tự hào trong đời sống hằng ngày của người Việt.

Hương Mi