Giai đoạn 2024–2026 chứng kiến nhà mốt nước Ý Gucci (thuộc tập đoàn Kering) vận hành tối đa bộ máy pháp lý để bảo vệ bản quyền từ dải sọc màu ba vạch kinh điển, các vụ kiện "ma trận trực tuyến" tại Mỹ, cho đến việc định hình ranh giới sở hữu trí tuệ trong kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI).

Trận chiến dải sọc ba màu: Khi "màu sắc" trở thành di sản độc quyền

Nếu như Coach phải bảo vệ chữ "C", thì Gucci lại sở hữu một trong những tài sản nhãn hiệu đặc biệt và khó bảo hộ nhất thế giới: Dải sọc ba màu Xanh lá – Đỏ – Xanh lá (Green-Red-Green Webbing) và Xanh dương – Đỏ – Xanh dương.

Suốt nhiều năm qua và đỉnh điểm là giai đoạn 2024–2025, Gucci đã liên tục nộp đơn phản đối lên Hội đồng Khiếu nại và Xét xử Nhãn hiệu Mỹ (TTAB) cũng như các cơ quan sở hữu trí tuệ tại châu Âu đối với bất kỳ thương hiệu thời trang hay phụ kiện nào cố tình sử dụng họa tiết sọc ba vạch có hệ màu tương tự trên sản phẩm.

Các đối thủ cạnh tranh thường lập luận rằng việc kết hợp các màu sắc cơ bản là quyền tự do sáng tạo trong thiết kế và không thể bị độc chiếm bởi một thương hiệu. Tuy nhiên, bằng các hồ sơ chứng cứ chứng minh lịch sử sử dụng từ những năm 1950, Gucci đã bảo vệ thành công luận điểm: Dải sọc ba màu này đã đạt đến "Tính phân biệt tối cao" (Secondary meaning). Người tiêu dùng chỉ cần nhìn thấy dải sọc này trên quai túi xách, cổ áo hay giày lười là lập tức nhận diện đó là sản phẩm của Gucci. Thắng lợi này giúp hãng ngăn chặn hàng loạt nhãn hàng bình dân cố tình "ăn theo" thị giác để trục lợi.

"Tổng tấn công" ma trận hàng giả trực tuyến tại các tòa án liên bang Mỹ

Tương tự như chiến thuật "Schedule A" của Coach, Gucci cùng tập đoàn mẹ Kering là những cái tên đi đầu trong việc quét sạch các gian hàng ảo ẩn danh trên các sàn thương mại điện tử lớn bằng biện pháp tư pháp mạnh tay.

Tại Tòa án Liên bang New York và Illinois, các luật sư của Gucci đã nộp hàng loạt đơn kiện tập thể chống lại mạng lưới hàng trăm tài khoản bán hàng có nguồn gốc từ nước ngoài. Các bị đơn này bị cáo buộc sử dụng trái phép họa tiết chữ lồng GG Monogram, khóa chữ G đôi, và họa tiết sọc màu để bán hàng giả mạo tinh vi.

Trong các hồ sơ gửi tòa án, Gucci luôn yêu cầu mức bồi thường định mức tối đa 2 triệu USD cho mỗi hành vi vi phạm cố ý theo Đạo luật Nhãn hiệu Mỹ (Lanham Act). Chiến thuật này không nhằm mục đích đòi tiền từ các chủ shop luôn trốn hầu tòa, mà là công cụ pháp lý để tòa án ra lệnh cho các định chế tài chính (như PayPal, các ngân hàng trung gian) lập tức phong tỏa và tịch thu toàn bộ dòng tiền trong các ví điện tử của các đối tượng này để chuyển về cho Gucci.

Mặt trận công nghệ: Bản quyền số và ranh giới với AI tạo hình

Một điểm nóng pháp lý hoàn toàn mới của Gucci trong giai đoạn 2025–2026 chính là việc bảo vệ bản quyền hình ảnh trên không gian số và các công cụ trí tuệ nhân tạo (AI).

Với sự bùng nổ của các mô hình AI tạo ảnh (như Midjourney, Stable Diffusion), nhiều cá nhân và thương hiệu ảo đã sử dụng các câu lệnh (prompt) chứa từ khóa "Gucci style", "Gucci monogram pattern" để tạo ra các thiết kế trang phục kỹ thuật số hoàn chỉnh rồi rao bán dưới dạng NFT hoặc trang phục cho nhân vật trong các trò chơi ảo (Metaverse) mà không hề xin phép.

Gucci đã nhanh chóng thành lập đội ngũ pháp lý chuyên trách về công nghệ số để gửi các yêu cầu gỡ bỏ (DMCA takedown) và chuẩn bị các hồ sơ khởi kiện vi phạm bản quyền tác giả (Copyright infringement). Lập luận của hãng rất rõ ràng: Việc các mô hình AI tự ý "học" (data scraping) từ các bộ sưu tập có bản quyền của Gucci để tạo ra sản phẩm thương mại cho bên thứ ba là hành vi xâm phạm quyền sở hữu trí tuệ nghiêm trọng, trực tiếp làm loãng giá trị độc bản của nhà mốt.

Chuỗi vụ kiện dồn dập của Gucci phác họa một tư duy quản trị thương hiệu cực kỳ nhạy bén: Bảo hộ sở hữu trí tuệ không bao giờ là một hệ thống đứng yên. Từ việc đấu tranh để giữ quyền độc quyền cho các dải màu truyền thống trên sàn catwalk đời thực, cho đến việc thiết lập ranh giới pháp lý trước các thuật toán AI trên không gian số, Gucci đang chứng minh rằng bản quyền chính là thứ vũ khí tối thượng giúp một thương hiệu xa xỉ giữ vững được vị thế độc tôn và không bị "hòa tan" trong kỷ nguyên số hóa đại chúng.

Hương Mi