Vẹn nguyên sắc màu giữa đại ngàn

Ẩn mình giữa vùng núi cao phía thượng nguồn sông Mã, bản Bút thuộc xã Nam Xuân đang dần được biết đến như một điểm đến hấp dẫn đối với những du khách yêu thích thiên nhiên và trải nghiệm văn hóa bản địa. Nằm trong thung lũng rộng lớn được bao bọc bởi hơn 1.000 ha rừng nguyên sinh, bản làng Bản Bút mang vẻ đẹp yên bình hiếm có với khí hậu trong lành, mát mẻ quanh năm.

Bản Bút hiện có hơn 100 hộ dân, toàn bộ là đồng bào dân tộc Thái. Trải qua nhiều thế hệ sinh sống và gắn bó với núi rừng, người dân nơi đây vẫn lưu giữ được nhiều nét văn hóa truyền thống đặc sắc. Những nếp nhà sàn gỗ nằm nép mình bên triền núi, tiếng khung cửi dệt thổ cẩm vang lên mỗi ngày hay những điệu múa xòe, khua luống trong các dịp lễ hội đã tạo nên bản sắc riêng biệt cho vùng đất này.

Không chỉ là nơi cư trú, những ngôi nhà sàn còn là không gian lưu giữ ký ức văn hóa của cộng đồng người Thái. Trong nhịp sống hiện đại, việc gìn giữ kiến trúc truyền thống, nghề dệt thổ cẩm và các phong tục tập quán lâu đời đã trở thành nền tảng quan trọng để bản Bút phát triển du lịch cộng đồng.

Chính sự nguyên bản ấy đang tạo nên sức hút đặc biệt đối với du khách trong và ngoài nước, những người mong muốn tìm về những giá trị chân thực giữa cuộc sống hiện đại nhiều biến động.

Hồ Pha Đay – Điểm nhấn của du lịch sinh thái

Nếu văn hóa là linh hồn của bản Bút thì hồ Pha Đay được ví như "trái tim xanh" của vùng đất này.

Nằm ở độ cao khoảng 1.200m so với mực nước biển, hồ Pha Đay rộng hơn 2,2 ha, được bao quanh bởi những cánh rừng nguyên sinh và núi đá vôi hàng nghìn năm tuổi. Mặt hồ trong xanh quanh năm phản chiếu mây trời, tạo nên khung cảnh vừa hùng vĩ vừa thơ mộng.

Trong tiếng Thái, "Pha" có nghĩa là núi, òn "Đay" là bậc thang. Tên gọi ấy phần nào phản ánh địa hình đặc trưng của khu vực với những dãy núi nối tiếp nhau như những bậc thang khổng lồ vươn lên giữa đại ngàn.

Hành trình đến hồ Pha Đay mang đến cho du khách nhiều trải nghiệm thú vị. Trên những cung đường men theo sườn núi, du khách có thể cảm nhận sự thay đổi của cảnh quan, lắng nghe tiếng chim rừng, tiếng suối chảy và hít căng lồng ngực bầu không khí trong lành của vùng cao.

Khi đặt chân tới hồ, du khách được hòa mình vào không gian tĩnh lặng của thiên nhiên, chèo thuyền trên mặt nước phẳng lặng, ngắm những tầng mây lững lờ trôi qua các đỉnh núi và tận hưởng cảm giác thư thái hiếm có.

Nhờ những lợi thế tự nhiên đặc biệt, hồ Pha Đay đang trở thành một trong những điểm nhấn quan trọng trong chiến lược phát triển du lịch sinh thái của địa phương.

Khai thác văn hóa bản địa để tạo sinh kế bền vững

Không chạy theo những mô hình du lịch đại trà, bản Bút lựa chọn hướng đi dựa trên chính những giá trị vốn có của mình.

Đến đây, du khách không chỉ tham quan cảnh đẹp mà còn được trực tiếp trải nghiệm đời sống của người dân địa phương. Những bữa cơm đậm hương vị núi rừng với xôi ngũ sắc, cơm lam, cá suối nướng, thịt lợn cỏ, gỏi cá dốc hay các loại bánh truyền thống giúp du khách cảm nhận rõ nét văn hóa ẩm thực của đồng bào Thái.

Bên cạnh đó, các hoạt động văn hóa dân gian như ném còn, tó lẹ, kéo co, bắn nỏ, đi cà kheo hay những đêm giao lưu văn nghệ với điệu múa xòe, khua luống đã trở thành sản phẩm du lịch hấp dẫn, góp phần quảng bá bản sắc địa phương.

Mỗi trải nghiệm đều được xây dựng trên cơ sở tôn trọng và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống. Điều đó không chỉ giúp du khách có những cảm nhận chân thực mà còn góp phần nâng cao ý thức gìn giữ di sản trong cộng đồng.

Từ một bản làng vùng cao còn nhiều khó khăn, người dân bản Bút đang từng bước biến những giá trị văn hóa lâu đời thành nguồn lực phát triển kinh tế, tạo việc làm và nâng cao thu nhập cho các hộ gia đình.

Chung sức xây dựng hệ sinh thái du lịch cộng đồng

Nhận thấy tiềm năng lớn từ du lịch cộng đồng, những năm qua chính quyền địa phương đã chủ động triển khai nhiều giải pháp nhằm hỗ trợ người dân phát triển ngành kinh tế mới này.

Năm 2020, xã Nam Xuân lựa chọn 5 hộ dân người Thái để thí điểm xây dựng mô hình homestay. Các hộ tham gia được vận động cải tạo nhà sàn truyền thống, sưu tầm hiện vật văn hóa, xây dựng đội văn nghệ và chuẩn bị các sản phẩm trải nghiệm phục vụ khách du lịch.

Đây được xem là bước đi quan trọng nhằm tạo nền tảng cho việc hình thành các sản phẩm du lịch đặc trưng của bản Bút trong tương lai.

Trước đó, năm 2019, UBND tỉnh Thanh Hóa đã phê duyệt Đề án phát triển du lịch cộng đồng tại huyện Quan Hóa đến năm 2025, tầm nhìn đến năm 2030. Trong định hướng này, bản Bút được xác định là một trong những điểm ưu tiên đầu tư nhằm đa dạng hóa các sản phẩm du lịch cộng đồng trên địa bàn.

Nhờ sự quan tâm của các cấp chính quyền cùng tinh thần chủ động của người dân, nhiều điều kiện cần thiết cho phát triển du lịch đang từng bước được hoàn thiện. Người dân tích cực học hỏi kỹ năng làm du lịch, nâng cao chất lượng dịch vụ lưu trú, ẩm thực và các hoạt động trải nghiệm nhằm đáp ứng nhu cầu ngày càng cao của du khách.

Sự đồng hành giữa chính quyền và cộng đồng dân cư đã tạo nên nền tảng quan trọng để xây dựng hệ sinh thái du lịch cộng đồng bền vững, trong đó người dân vừa là chủ thể bảo tồn văn hóa, vừa là người trực tiếp hưởng lợi từ sự phát triển.

Hướng tới điểm đến tiêu biểu của du lịch cộng đồng xứ Thanh

Trong bối cảnh xu hướng du lịch trải nghiệm, du lịch xanh và du lịch văn hóa ngày càng được du khách quan tâm, bản Bút đang sở hữu nhiều lợi thế để bứt phá.

Thiên nhiên nguyên sơ, bản sắc văn hóa đặc sắc, con người thân thiện cùng định hướng phát triển đúng đắn đang tạo nên sức hấp dẫn riêng cho vùng đất này. Quan trọng hơn, quá trình phát triển du lịch tại bản Bút không đánh đổi môi trường hay các giá trị truyền thống, mà lấy chính những yếu tố đó làm nền tảng cho tăng trưởng.

Từ những mái nhà sàn thấp thoáng bên sườn núi, những điệu múa xòe rộn ràng bên bếp lửa đến mặt hồ Pha Đay xanh biếc giữa đại ngàn, tất cả đang góp phần tạo nên một hình ảnh bản Bút vừa mộc mạc vừa cuốn hút.

Với quyết tâm của chính quyền địa phương và sự chung sức của người dân, bản Bút đang từng bước khẳng định vị thế là điểm đến du lịch cộng đồng giàu bản sắc của Thanh Hóa, nơi thiên nhiên và văn hóa cùng trở thành động lực cho phát triển kinh tế bền vững ở vùng cao.

Đinh Điệp