Bên cạnh đó, quá trình tiêu hóa của bò cũng thải ra khí methane – loại khí nhà kính mạnh gấp hàng chục lần CO₂. Các nghiên cứu quốc tế chỉ ra rằng ngành sữa, nếu không kiểm soát, có thể trở thành một trong những nguồn phát thải đáng kể, góp phần vào biến đổi khí hậu. Đặt trong bối cảnh Việt Nam đã cam kết mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050, chăn nuôi bò sữa không thể đứng ngoài áp lực phải “xanh hóa”.

Một thách thức lớn là xử lý chất thải rắn và nước thải từ các trang trại. Nhiều hộ nuôi nhỏ lẻ vẫn chưa có điều kiện đầu tư hệ thống xử lý bài bản, dẫn đến tình trạng ô nhiễm mùi, ô nhiễm nguồn nước tại địa phương. Trong khi đó, các trang trại quy mô lớn đã bước đầu áp dụng công nghệ biogas, tái sử dụng nước và biến chất thải thành phân bón. Song, chi phí đầu tư cho các giải pháp này không hề nhỏ, và nếu không có chính sách hỗ trợ hoặc cơ chế tín chỉ carbon rõ ràng, nông dân và doanh nghiệp khó có thể tự mình gánh vác.

Ngoài phát thải, ngành sữa còn đối mặt với vấn đề sử dụng nước và đất đai. Nuôi một đàn bò lớn cần diện tích đồng cỏ, nguồn nước dồi dào, trong khi Việt Nam lại đang chịu sức ép về tài nguyên. Xu hướng nhập khẩu thức ăn chăn nuôi khiến ngành sữa càng phụ thuộc vào bên ngoài và gia tăng “dấu chân carbon” trong chuỗi giá trị. Nếu không thay đổi, ngành sữa có nguy cơ bị các rào cản xanh của thị trường quốc tế, nơi ngày càng khắt khe với các sản phẩm không đáp ứng tiêu chuẩn bền vững.

Để vượt qua thách thức, ngành sữa Việt Nam cần đặt bền vững làm trụ cột phát triển. Công nghệ thức ăn giảm phát thải methane, mô hình kinh tế tuần hoàn trong chăn nuôi, và hệ thống giám sát khí nhà kính là những hướng đi tất yếu. Cùng với đó, cần sự phối hợp giữa doanh nghiệp, nông dân và Nhà nước: doanh nghiệp đầu tư công nghệ, nông dân thay đổi thói quen sản xuất, và Nhà nước xây dựng cơ chế khuyến khích thông qua tín chỉ carbon hoặc hỗ trợ tín dụng xanh. Khi “ly sữa” Việt Nam không chỉ ngon, bổ, rẻ mà còn “xanh”, đó sẽ là bước tiến bền vững để ngành sữa hội nhập quốc tế.

Đức Tài