Na Chi Lăng lâu nay được biết đến với giá trị quả tươi. Nhưng trên thực tế, chỉ một phần sản lượng đạt chuẩn để đưa ra thị trường cao cấp, còn lại dễ rơi vào tình trạng dư thừa hoặc bị bỏ phí. Điều này không chỉ làm giảm thu nhập của người trồng mà còn tạo ra áp lực môi trường. Kinh tế tuần hoàn chính là lời giải để khai thác trọn vẹn tiềm năng của đặc sản này.

Trong mô hình tuần hoàn, mỗi bộ phận của cây na đều có thể trở thành một sản phẩm. Vỏ na chứa hợp chất sinh học có khả năng ứng dụng trong ngành mỹ phẩm tự nhiên. Hạt na, nếu xử lý đúng cách, có thể chiết xuất tinh dầu chống côn trùng. Lá na lại giàu hoạt chất alkaloid, được nghiên cứu trong y học cổ truyền. Ngay cả quả na không đạt chuẩn bán tươi cũng có thể chế biến thành nước ép, sấy dẻo, mứt hoặc lên men thành rượu trái cây. Tất cả mở ra một “chuỗi giá trị ẩn” mà lâu nay bị bỏ quên.

Để hiện thực hóa, cần hình thành các doanh nghiệp chế biến phụ phẩm ngay tại vùng trồng. Đây vừa là cách tận dụng tối đa nguyên liệu, vừa tạo thêm việc làm và giá trị kinh tế cho người dân địa phương. Bên cạnh đó, mô hình tuần hoàn còn đòi hỏi sự kết nối với ngành năng lượng tái tạo: bã na sau chế biến có thể dùng làm phân hữu cơ, thay thế dần phân hóa học; phụ phẩm hữu cơ khác có thể đưa vào sản xuất khí sinh học phục vụ sinh hoạt. Như vậy, Na Chi Lăng không chỉ mang lại thu nhập, mà còn đóng góp cho môi trường xanh – sạch – bền vững.

Kinh tế tuần hoàn còn mang ý nghĩa chiến lược: đưa Na Chi Lăng vượt khỏi hình ảnh “đặc sản vùng cao” để trở thành nguồn nguyên liệu của nhiều ngành công nghiệp. Khi đó, giá trị quả na không còn giới hạn ở thị trường nông sản, mà mở rộng sang dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng. Đây chính là con đường để thương hiệu Na Chi Lăng hội nhập sâu hơn vào chuỗi giá trị toàn cầu, không chỉ dựa vào quả tươi mà trên nền tảng đổi mới sáng tạo.

Na Chi Lăng đã đi qua hành trình khẳng định thương hiệu bằng chất lượng tự nhiên. Bước tiếp theo phải là tận dụng khoa học công nghệ để kiến tạo mô hình kinh tế tuần hoàn. Đây không chỉ là giải pháp giảm lãng phí, tăng giá trị, mà còn là tầm nhìn: xây dựng Na Chi Lăng thành biểu tượng của nông sản xanh, gắn liền với phát triển bền vững.

PV