LTS: Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng đã khép lại với những quyết sách mang tính lịch sử, chính thức đưa đất nước bước vào “Kỷ nguyên vươn mình”. Trong bối cảnh dàn nhân sự mới đầy năng lực cùng hệ thống 51 luật mới bắt đầu đi vào cuộc sống, tài sản trí tuệ và đổi mới sáng tạo không còn là khái niệm trừu tượng mà đã trở thành “vũ khí” chiến lược để định vị vị thế quốc gia. Tạp chí Sở hữu trí tuệ & Sáng tạo trân trọng giới thiệu loạt bài chuyên sâu “Kỷ nguyên vươn mình: Định vị giá trị trí tuệ Việt”, nhằm bóc tách những chuyển dịch ngoạn mục từ sàn tài sản số, kinh tế tầm thấp đến công nghiệp bán dẫn, qua đó khẳng định: Trí tuệ Việt chính là trung tâm của mọi sự phát triển.

Các bài đã được đăng tải: 

Kỷ nguyên vươn mình: Định vị giá trị trí tuệ Việt – Bài 1: Thí điểm sàn giao dịch TSS: Pháp lý “mở đường” cho dòng vốn tỷ đô

Kỷ nguyên vươn mình: Định vị giá trị trí tuệ Việt - Bài 2: Kinh tế tầm thấp: Khi trí tuệ Việt 'chiếm lĩnh' bầu trời

Tại Bài 3 trong tuyến bài này, chúng ta tiếp tục nói về dấu mốc khởi công xây dựng nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên tại Việt Nam do Viettel triển khai theo nhiệm vụ được Bộ Quốc phòng giao, trên cơ sở Nghị quyết của Chính phủ để nêu lên những lợi thế của Việt Nam trong cú chuyển dịch ngoạn mục từ sàn tài sản số, kinh tế tầm thấp đến công nghiệp bán dẫn.

Sự kiện ngày 16/01/2026, khi Tổng Bí thư Tô Lâm và Thủ tướng Chính phủ Phạm Minh Chính cùng nhấn nút khởi công nhà máy chế tạo chip bán dẫn đầu tiên của Viettel tại Hòa Lạc, đã chính thức phát đi thông điệp về một Việt Nam không còn bằng lòng với vị thế "gia công thuê". Đây là cột mốc then chốt để khép kín hệ sinh thái bán dẫn nội địa, từ khâu thiết kế, chế tạo cho đến kiểm thử, nhằm đảm bảo rằng mỗi "con mắt" AI hay "bộ não" của các thiết bị quốc phòng đều mang đậm dấu ấn trí tuệ Việt.

Nhìn sang mô hình thành công của TSMC tại Đài Loan, chúng ta thấy một bài học kinh điển về sự kiên định của chính phủ trong việc nuôi dưỡng tài sản trí tuệ (IP). TSMC không khởi đầu từ hư vô; họ vươn lên nhờ sự bảo trợ mạnh mẽ của nhà nước trong giai đoạn sơ khởi và một chiến lược IP bền bỉ, biến niềm tự hào dân tộc thành năng lực cạnh tranh toàn cầu.

Tương tự, Đạo luật Chip và Khoa học (CHIPS Act) của Mỹ với quy mô 280 tỷ USD cũng là một lời khẳng định đanh thép: bán dẫn không chỉ là kinh tế, mà là chủ quyền quốc gia và an ninh chuỗi cung ứng.

Việc Việt Nam dồn lực cho nhà máy của Viettel chính là bước đi hiện thực hóa tinh thần "Tự chủ chiến lược, tự cường, tự tin" được nhấn mạnh tại Đại hội 14, nhằm thoát khỏi sự lệ thuộc vào các nguồn cung ngoại khối trong những kịch bản địa chính trị phức tạp. Trong lộ trình đầy tham vọng này, Thủ tướng Chính phủ đã đặt ra "tối hậu thư" rằng chậm nhất đến năm 2027, Việt Nam phải tự chủ được việc thiết kế và chế tạo một số loại chip thiết yếu phục vụ nhu cầu trong nước. Đại tướng Phan Văn Giang, Bộ trưởng Bộ Quốc phòng, cũng khẳng định sự chuyển dịch từ mua sắm sang tự sản xuất là yếu tố sống còn để hiện đại hóa quân đội và đóng góp cho công nghiệp hóa đất nước. Với hơn 60 kỹ sư hàng đầu và kinh nghiệm làm chủ 122 công nghệ lõi, Viettel đang nỗ lực chứng minh rằng chi phí R&D tại Việt Nam dù thấp hơn nhiều lần so với các cường quốc, nhưng giá trị chất xám mang lại có thể tiệm cận đẳng cấp thế giới.

Tuy nhiên, để một nhà máy chip vận hành hiệu quả, nó cần một hệ sinh thái bổ trợ từ chính sách thuế đến hạ tầng năng lượng đặc thù. Tại buổi lễ khởi công, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch Tập đoàn Viettel, đã nhấn mạnh tầm quan trọng của việc nhận chuyển giao công nghệ và đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao. Sự cộng hưởng giữa quyết tâm chính trị và năng lực thực thi của doanh nghiệp đầu tàu sẽ là chìa khóa để Việt Nam không chỉ "đứng tên" trên bản đồ bán dẫn mà còn thực sự làm chủ vận mệnh công nghệ của mình.

Khi những dòng điện đầu tiên chạy qua các tấm chip "Made in Vietnam", đó cũng là lúc hành lang pháp lý cần sẵn sàng để bảo vệ và thương mại hóa những sáng tạo này.

Đón xem Bài 4: HiHUB Hà Nội – Thiết chế dẫn đường và mô hình "Nhà nước là khách hàng đầu tiên".

Phạm Tài