Tại Việt Nam, trong hai thập kỷ qua, nhiều nhà máy chế biến sữa đã được đầu tư dây chuyền hiện đại, song phần lớn vẫn tập trung vào sản phẩm phổ thông như sữa tươi tiệt trùng và sữa bột trẻ em. Khi so sánh với các quốc gia đi trước, sự khác biệt lớn nằm ở danh mục sản phẩm cao cấp – từ sữa hữu cơ, sữa A2, sữa giàu vi chất đến các dòng sữa dinh dưỡng y học.

Các quốc gia như New Zealand và Thụy Sĩ đã thành công trong việc biến sữa thành sản phẩm gắn liền với chất lượng sống. Họ không cạnh tranh bằng giá rẻ, mà bằng sự khác biệt về công nghệ và chuẩn mực dinh dưỡng. Sữa hữu cơ, chẳng hạn, không chỉ là xu hướng tiêu dùng mà còn là biểu tượng về sự bền vững, đáp ứng nhu cầu của tầng lớp trung lưu và thượng lưu toàn cầu. Trong khi đó, Việt Nam mới chỉ bước đầu tiếp cận phân khúc này, chủ yếu qua một số sản phẩm hữu cơ hoặc cao cấp nhập khẩu, còn năng lực tự chủ vẫn hạn chế.

Để nắm bắt xu thế, ngành sữa Việt Nam cần chiến lược chuyển dịch từ “sản lượng” sang “chất lượng”. Điều đó có nghĩa là không chỉ tập trung mở rộng thị phần đại trà, mà còn đầu tư mạnh mẽ cho nghiên cứu và phát triển sản phẩm chuyên biệt. Các nhóm sản phẩm giàu canxi cho người già, sữa ít đường cho người tiểu đường, hay dòng sản phẩm dinh dưỡng thể thao đều là những hướng đi giàu tiềm năng. Đây là cách để sữa Việt không chỉ đáp ứng nhu cầu cơ bản mà còn tạo dấu ấn trên bản đồ sản phẩm cao cấp toàn cầu.

Điểm mấu chốt là sự đầu tư bài bản vào khoa học công nghệ, từ quy trình chế biến, quản trị chất lượng, đến xây dựng hệ thống truy xuất nguồn gốc bằng công nghệ số. Chỉ khi nào công nghệ trở thành lợi thế cạnh tranh cốt lõi, Việt Nam mới có thể thoát khỏi “vòng luẩn quẩn” của giá thành và thay vào đó là chiến lược định vị ở phân khúc giá trị cao. Bài học từ các quốc gia đi trước cho thấy: con đường để sữa trở thành thương hiệu quốc gia không nằm ở việc chạy theo số lượng, mà ở việc khẳng định sự khác biệt công nghệ và chất lượng sống mà sản phẩm mang lại.

Đức Tài