Sự kiện do Trung tâm Lưu trữ quốc gia III thuộc Cục Văn thư và Lưu trữ nhà nước chủ trì, phối hợp cùng Hội Việt – Mỹ, Tổ chức “Trái tim Người lính”, Câu lạc bộ “Mãi mãi tuổi 20” và Trung tâm Việt Nam – Đại học Công nghệ Texas (Hoa Kỳ) tổ chức. Đây là hoạt động mang ý nghĩa lịch sử, nhân văn sâu sắc, góp phần thể hiện thiện chí, tinh thần trách nhiệm và nỗ lực hàn gắn hậu quả chiến tranh giữa hai quốc gia.

Trưng bày tài liệu với chủ đề “30 năm quan hệ ngoại giao Việt Nam - Hoa Kỳ” khai thác nhiều nguồn tư liệu quý từ Trung tâm Lưu trữ quốc gia III, Bộ Ngoại giao Việt Nam, Thông tấn xã Việt Nam, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam, Trung tâm Việt Nam và Đại học Công nghệ Texas. Những tư liệu này phản ánh chân thực tiến trình thiết lập và phát triển mối quan hệ Việt - Mỹ trên nhiều lĩnh vực: chính trị, kinh tế, quốc phòng, văn hóa, giáo dục, y tế, khoa học, công nghệ…

Đặc biệt, nhiều tài liệu quý lần đầu tiên được công bố, trong đó có văn bản Tuyên bố của Tổng thống Hoa Kỳ William Jefferson Clinton ngày 11/7/1995 về việc thiết lập quan hệ bình thường với Việt Nam, hiện lưu tại Lưu trữ Quốc gia Hoa Kỳ; và Tuyên bố của Thủ tướng Chính phủ Võ Văn Kiệt ngày 12/7/1995, hiện được bảo quản tại Trung tâm Lưu trữ quốc gia III. Ngoài ra, sự kiện còn trưng bày và trao trả một số hồ sơ, chứng tích chiến tranh lần đầu tiên được tìm thấy và gửi lại cho các gia đình liệt sĩ, các cựu chiến binh Việt Nam.

Để ghi dấu mốc quan trọng này, Đại sứ quán Hoa Kỳ tại Việt Nam cũng sẽ gửi tặng 30 bức ảnh – tượng trưng cho 30 năm quan hệ ngoại giao – như một món quà giao lưu văn hóa mang tính biểu tượng. Không gian trưng bày được thiết kế gồm ba phần: “Tiến tới thiết lập quan hệ ngoại giao”, “Hợp tác và phát triển”, và “Vững bước vào kỷ nguyên mới”, phản ánh đầy đủ hành trình dài từ đối đầu đến đối thoại, từ hàn gắn đến hợp tác toàn diện giữa hai quốc gia từng là cựu thù.

Kể từ thời điểm bình thường hóa quan hệ vào năm 1995, Việt Nam và Hoa Kỳ đã liên tục mở rộng hợp tác trên nhiều phương diện. Các cột mốc đáng chú ý bao gồm: ký kết Hiệp định Thương mại song phương năm 2000, thiết lập quan hệ Đối tác toàn diện năm 2013 và đặc biệt là việc nâng cấp quan hệ lên Đối tác chiến lược toàn diện vì hòa bình, hợp tác và phát triển bền vững vào tháng 9 năm 2023. Đây là kết quả của lòng tin, sự hiểu biết và nỗ lực bền bỉ từ cả hai phía vì lợi ích lâu dài và nguyện vọng của nhân dân hai nước.

Bên cạnh các trụ cột hợp tác truyền thống, hoạt động khắc phục hậu quả chiến tranh vẫn luôn là một ưu tiên cao trong quan hệ song phương. Nhiều chương trình đã được triển khai thành công như: rà phá bom mìn, xử lý ô nhiễm dioxin, tìm kiếm quân nhân mất tích… Trong đó, việc trao trả hồ sơ chứng tích chiến tranh cho gia đình liệt sĩ Việt Nam là hoạt động có ý nghĩa đặc biệt, thể hiện sự đồng hành nhân đạo và thiện chí lịch sử của hai bên.

Các tài liệu, hiện vật, thư từ, hình ảnh, kỷ vật… được lưu trữ trong kho tư liệu khổng lồ tại Trung tâm Việt Nam – Đại học Công nghệ Texas với hơn 3 triệu trang microfilm đã trở thành nguồn dữ liệu quý, giúp xác minh danh tính hàng ngàn liệt sĩ Việt Nam đã hy sinh hoặc mất tích trong chiến tranh. Trong năm 2025, tổ chức “Trái tim người lính” đã phối hợp với các nhóm tình nguyện viên từ Câu lạc bộ “Mãi mãi tuổi 20” và mạng lưới “Kỷ vật kháng chiến” tiến hành biên soạn và giới thiệu gần 50 hồ sơ lên mạng xã hội. Từ các manh mối ít ỏi, họ đã về tận làng quê, khu phố để xác minh và kết nối. Chỉ trong gần hai tháng, thông tin về 22 liệt sĩ và một số cựu chiến binh còn sống đã được xác định.

Nhân dịp này, Trung tâm Việt Nam - Đại học Công nghệ Texas cũng sẽ trao tặng cho Trung tâm Lưu trữ quốc gia III hơn 200 bộ hồ sơ, tài liệu chứng tích chiến tranh để tiếp tục lưu trữ, khai thác và trao trả cho thân nhân. Những hoạt động này không chỉ thể hiện giá trị nhân đạo sâu sắc mà còn góp phần làm phong phú thêm quan hệ văn hóa, giáo dục và ngoại giao nhân dân giữa hai nước.

Trong hành trình 30 năm qua, công tác lưu trữ tài liệu, hợp tác giữa các cơ quan lưu trữ hai nước đã giữ vai trò không thể thiếu. Việc gìn giữ, chia sẻ và công bố các tư liệu quan trọng đã giúp thế hệ trẻ hiểu rõ lịch sử, tôn trọng quá khứ và cùng nhau hành động có trách nhiệm cho tương lai.

Trưng bày tài liệu và hoạt động trao trả hồ sơ chiến tranh lần này không chỉ là dịp nhìn lại một chặng đường dài đã đi qua, mà còn là bước tiến mới hướng tới tương lai ổn định, hòa bình và phát triển. Với ký ức được gìn giữ, với thiện chí được vun đắp, quan hệ Việt Nam - Hoa Kỳ đang bước vào một chương mới – sâu sắc hơn, bền vững hơn và nhiều triển vọng hơn bao giờ hết.