"Nhà táo" cáo buộc OpenAI thực hiện một chiến dịch "có hệ thống và rộng khắp" nhằm đánh cắp các bí mật thương mại cốt lõi về phần cứng, lợi dụng chất xám của hàng trăm cựu nhân sự Apple để đẩy nhanh tham vọng sản xuất thiết bị tiêu dùng thông minh.

Động thái cứng rắn này đánh dấu sự đổ vỡ hoàn toàn của mối quan hệ hợp tác từng được kỳ vọng rất lớn khi Apple tích hợp ChatGPT vào hệ sinh thái của mình vào năm 2024. Giờ đây, hai gã khổng lồ công nghệ chính thức đứng ở hai đầu chiến tuyến, biến từ đối tác chiến lược thành đối thủ trực diện trong cuộc đua giành quyền kiểm soát thị trường thiết bị phần cứng tích hợp AI hậu smartphone.

Đơn kiện dài 41 trang của Apple không chỉ hướng vào OpenAI, OpenAI Foundation, OpenAI Group PBC mà còn nêu đích danh công ty phần cứng io Products (vừa được OpenAI mua lại vào năm 2025 với giá 6,5 tỷ USD) cùng hai cựu nhân sự cấp cao là Tang Yew Tan và Chang Liu.

Theo hồ sơ từ tòa án, ông Tang Yew Tan – người đã cống hiến 24 năm tại Apple và từng giữ chức Phó Chủ tịch thiết kế sản phẩm phụ trách iPhone lẫn Apple Watch – đang đảm nhiệm vị trí Giám đốc Phần cứng của OpenAI. Apple cáo buộc ông Tan đã "phương pháp hóa" việc chuyển giao dữ liệu bảo mật bằng cách tự gửi email cho chính mình về danh sách nhà cung ứng, dữ liệu tổng hợp ngành và các quy trình bảo mật nội bộ trước khi từ chức.

Nghiêm trọng hơn, Apple đưa ra bằng chứng từ các thiết bị công việc cho thấy ông Tan đã chỉ đạo các nhân viên dưới quyền đang trong quy trình phỏng vấn tại OpenAI mang theo linh kiện thật đến các buổi họp "show and tell" (trình bày trực quan). Các linh kiện bao gồm pin, hệ thống đóng gói vi mạch (SiP), bo mạch logic cùng nhiều bộ phận phần cứng chưa công bố. Đơn kiện trích dẫn tin nhắn của một ứng viên bày tỏ sự ngỡ ngàng: "Tôi còn không biết là chúng ta được phép mang những thứ đó ra khỏi văn phòng".

Trong khi đó, cựu kỹ sư điện hệ thống cấp cao Chang Liu bị cáo buộc giữ lại laptop công ty sau khi rời đi vào tháng 1/2026. Thay vì hoàn trả, Liu đã khai thác một lỗi xác thực hệ thống để truy cập trái phép vào mạng lưới nội bộ của Apple, tải xuống hàng chục tài liệu kỹ thuật tối mật về các sản phẩm tương lai. Hồ sơ cho thấy Liu thậm chí còn nhắn tin cho đồng nghiệp với nội dung "LOL" (thật buồn cười) khi phát hiện lỗ hổng này vẫn giúp mình ra vào tài nguyên của công ty cũ một cách trơn tru.

Bên cạnh các hành vi sai phạm cá nhân, Apple nhấn mạnh OpenAI đang sở hữu hơn 400 cựu nhân viên của họ. Dù luật pháp bang California bảo hộ quyền tự do chuyển đổi việc làm của người lao động, Apple khẳng định OpenAI không thể dùng lý do này để hợp thức hóa việc chiếm dụng tài sản trí tuệ. "Việc OpenAI tuyển dụng những người từng được giao phó bí mật của Apple không đồng nghĩa với việc họ có quyền dùng thông tin đó để kích hoạt dự án phần cứng của riêng mình", đại diện Apple nhấn mạnh.

Phía OpenAI lập tức đưa ra tuyên bố phủ nhận toàn bộ cáo buộc: "Chúng tôi không hứng thú với bí mật kinh doanh của bất kỳ công ty nào khác. OpenAI tiếp tục tập trung vào việc phát triển công nghệ đổi mới mang lại lợi ích cho cộng đồng".

Tuy nhiên, giới phân tích nhận định mục tiêu của OpenAI vượt xa ngoài phần mềm. Việc thâu tóm io Products (công ty do cựu Giám đốc Thiết kế Apple Jony Ive đồng sáng lập, dù ông Ive không bị nêu tên là bị đơn) cho thấy OpenAI quyết tâm tự sản xuất phần cứng để tiếp cận trực tiếp người dùng, giảm sự phụ thuộc vào các kho ứng dụng truyền thống như App Store.

Vụ kiện phản ánh nỗi sợ hãi của Apple khi OpenAI dịch chuyển từ thế cộng sinh sang cạnh tranh trực tiếp. Ngay cả khi các cáo buộc chưa được chứng minh tại tòa, vụ việc này cũng đủ sức làm chậm tiến độ ra mắt phần cứng của OpenAI, đồng thời giáng đòn mạnh vào kế hoạch IPO trị giá 852 tỷ USD đang được mong chờ của công ty AI này. Cuộc đối đầu pháp lý đỉnh điểm này báo hiệu một giai đoạn căng thẳng mới tại Thung lũng Silicon, khi ranh giới giữa việc học hỏi công nghệ và đánh cắp bí mật thương mại trong kỷ nguyên AI đang trở nên mong manh hơn bao giờ hết.

Hương Mi