Ngày 1/10, tại TP.HCM, CIO Vietnam tổ chức CIO Summit 2026 với chủ đề “Human-Led, AI-First: From Pilots to P&L” (Con người dẫn dắt, AI làm trọng tâm: Từ thử nghiệm tới giá trị kinh doanh).

Tại sự kiện, ông Nguyễn Tuấn Khang, Lãnh đạo khu vực, Khối Nền tảng dữ liệu và AI, IBM khu vực Đông Nam Á, cho rằng AI đang bước sang một giai đoạn mới: từ những thử nghiệm riêng lẻ sang triển khai ở quy mô toàn doanh nghiệp. Nếu trước đây câu hỏi phổ biến là “AI có thể làm được gì?”, thì khi bước vào giai đoạn triển khai thực tế, doanh nghiệp phải đối mặt với câu hỏi khó hơn: “Làm thế nào để AI có thể làm việc thật mà doanh nghiệp vẫn kiểm soát được chất lượng, bảo mật, tuân thủ và trách nhiệm?”.

AI đã đủ tốt, nhưng chưa đủ để doanh nghiệp “giao việc”

AI hiện có thể tạo code, email, báo cáo, phân tích dữ liệu và thực hiện nhiều tác vụ vốn trước đây cần con người đảm nhiệm.

Tuy nhiên, theo ông Khang, vấn đề nằm ở khoảng cách giữa một sản phẩm “có thể sử dụng” và một sản phẩm “đủ tốt để đưa vào vận hành”.

Ông lấy ví dụ, một tài liệu do AI tạo ra có thể đạt khoảng 7/10, 8/10 điểm nếu đánh giá ở mức có thể sử dụng nhanh. Nhưng để phát hành một sản phẩm, một báo cáo hoặc sử dụng kết quả đó cho những quyết định quan trọng, chất lượng cần cao hơn và vẫn phải có con người kiểm tra, thẩm định. Khoảng cách này đặc biệt đáng chú ý trong những lĩnh vực có mức độ rủi ro cao như tài chính - ngân hàng.

Theo ông Khang, AI có thể tạo một báo cáo tín dụng trong thời gian rất ngắn. Nhưng liệu doanh nghiệp có sẵn sàng để người phê duyệt tín dụng dựa vào báo cáo do một AI Agent tạo ra để quyết định một khoản tín dụng trị giá hàng trăm tỷ đồng? Nếu mỗi ngày chỉ có một vài báo cáo, con người vẫn có thể kiểm tra. Nhưng khi số lượng lên tới hàng nghìn, không thể tiếp tục dựa vào việc con người đọc và thẩm định thủ công toàn bộ.

Khi đó, câu hỏi không còn là AI có làm được hay không, mà là ai kiểm soát AI và kiểm soát bằng cách nào.

Càng nhiều AI Agent, càng cần một “hệ thống giao thông”

Ông Khang nói, một AI Agent có thể viết email. Một Agent khác phân tích dữ liệu. Một Agent khác tạo báo cáo. Nhưng khi doanh nghiệp bắt đầu sử dụng hàng chục hoặc hàng trăm Agent, việc triển khai từng công cụ riêng lẻ không còn đủ. Do đó, các Agent phải được kết nối vào một quy trình chung: biết khi nào cần gọi một Agent khác, được phép sử dụng dữ liệu nào, có thể thực hiện hành động gì và kết quả cuối cùng được kiểm tra ra sao. Đây là bài toán Orchestration - điều phối AI.

Theo ông Khang, doanh nghiệp có thể tương đối dễ dàng xây dựng một use case riêng lẻ. Thách thức lớn hơn xuất hiện khi nhiều Agent cùng hoạt động trong một quy trình tự động hóa.

Nói cách khác, doanh nghiệp không chỉ cần những AI đủ thông minh, mà còn cần một “hệ thống giao thông” để các AI vận hành đúng đường.

Mức độ tiếp cận AI trong doanh nghiệp đã tăng nhanh

Kết quả mới nhất từ Khảo sát Thực trạng Ứng dụng AI trong Doanh nghiệp Việt Nam, thuộc dự án nghiên cứu do 3HORIZONS và CIO Vietnam phối hợp thực hiện, cho thấy mức độ tiếp cận AI trong doanh nghiệp đã tăng nhanh.

Khoảng 95% người trả lời theo bộ câu hỏi hiện tại ghi nhận GenAI được sử dụng ở cấp độ cá nhân/người dùng; 59% đã đưa AI vào các quy trình công việc có hỗ trợ AI; và 36% đã nhúng AI vào ứng dụng hoặc quy trình doanh nghiệp.

Ở mức độ chủ động hơn, 33% cho biết doanh nghiệp đang tự phát triển hoặc tùy biến các giải pháp AI và 20% đã triển khai AI chuyên biệt theo lĩnh vực hoặc nghiệp vụ. Tuy nhiên, chỉ khoảng 7% ghi nhận các hình thức AI có khả năng vận hành với mức độ tự chủ cao.

Điểm đáng chú ý không nằm ở từng tỷ lệ riêng lẻ mà ở khoảng cách giữa mức độ ứng dụng và khả năng mở rộng. Việc nhân viên sử dụng AI ngày càng phổ biến chưa đồng nghĩa với việc AI đã được tích hợp vào các quy trình cốt lõi, có thể mở rộng trên nhiều hoạt động và tạo ra kết quả kinh doanh có thể đo lường.

"AI đã được sử dụng rất rộng, nhưng ứng dụng rộng không đồng nghĩa với triển khai ở quy mô doanh nghiệp, và quy mô cũng chưa đồng nghĩa với giá trị kinh doanh. Câu hỏi quan trọng bây giờ là làm thế nào biến AI từ những công cụ và thử nghiệm riêng lẻ thành một năng lực có thể mở rộng, đo lường và chịu trách nhiệm được”, TS. Trần Việt Huân, Chủ tịch CIO Vietnam, nói.

Đỗ Lan