Sự kiện thu hút sự quan tâm đặc biệt của các chuyên gia, nhà quản lý hàng đầu khi mang đến cái nhìn toàn cảnh về một kỷ nguyên bảo mật mới, nơi ranh giới giữa phòng thủ và tấn công mạng đã hoàn toàn bị xóa nhòa bởi sức mạnh của AI.

Báo cáo tại chuyên đề mở màn, Thiếu tá Trần Trung Hiếu, Phó Giám đốc Trung tâm An ninh mạng quốc gia kiêm Giám đốc Trung tâm VNCERT (Cục A05), đã công bố thông tin đáng chú ý. Lần đầu tiên trên thế giới, cơ quan chức năng ghi nhận trí tuệ nhân tạo trực tiếp chỉ huy một chiến dịch tấn công mạng diện rộng. Cụ thể, tin tặc đã sử dụng công cụ Claude Code để tự động hóa tới 90% chuỗi tấn công, vô hiệu hóa thành công hệ thống của khoảng 30 tổ chức lớn trên toàn cầu.

Thực tế này cho thấy AI không còn là công cụ hỗ trợ thông thường mà đã trở thành "bộ não" của tội phạm mạng. Chúng được tối ưu hóa để thực hiện đồng loạt các hành vi nguy hiểm từ thăm dò hệ thống, viết mã độc, tạo dựng Deepfake lừa đảo, cho đến việc săn tìm các lỗ hổng chưa được công bố (Zero-day) và leo thang đặc quyền chiếm quyền kiểm soát.

Sự trỗi dậy của điện toán đám mây, xu hướng làm việc từ xa cùng làn sóng bùng nổ của thiết bị IoT và ứng dụng API đã vô tình phá vỡ hoàn toàn ranh giới mạng truyền thống. Đáng ngại hơn, thay vì đối đầu trực diện với các hệ thống phòng thủ kiên cố, tội phạm mạng đang chuyển dịch dòng chảy tấn công sang các mắt xích yếu hơn trong chuỗi cung ứng như nhà cung cấp phần mềm bên thứ ba hay các thư viện mã nguồn mở. Khi dữ liệu bị rò rỉ hoặc bị thao túng, hậu quả không chỉ dừng lại ở tổn thất kinh tế cho một doanh nghiệp, mà còn đe dọa trực tiếp đến năng lực cạnh tranh và an ninh chiến lược của toàn quốc gia. Trước cục diện này, đại diện Cục A05 nhấn mạnh mô hình "Zero Trust" – không tin tưởng mặc định, xác thực liên tục và giám sát theo thời gian thực – chính là chiếc phao cứu sinh bắt buộc cho mọi người dùng và tổ chức.

Bên cạnh làn sóng AI, bóng ma từ cuộc cách mạng công nghệ lượng tử cũng đang cận kề, đặt ra bài toán hóc búa cho các phương thức mã hóa truyền thống. Đại tá Nguyễn Hồng Quân, Phó Cục trưởng Cục An ninh mạng và phòng, chống tội phạm sử dụng công nghệ cao (A05, Bộ Công an), nhận định các cuộc tấn công xuyên biên giới đang gia tăng mạnh mẽ cả về quy mô lẫn độ tinh vi. Năng lực xử lý siêu việt của điện toán lượng tử trong tương lai gần có thể bẻ gãy các rào chắn bảo mật kiên cố nhất hiện nay. Do đó, việc xây dựng năng lực bảo vệ không gian mạng cần được nhìn nhận như một nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền quốc gia, an ninh kinh tế và quyền lợi hợp pháp của người dân.

Đồng tình với quan điểm trên, Thiếu tướng Nguyễn Tùng Hưng, Phó Tư lệnh Bộ Tư lệnh tác chiến không gian mạng (Bộ Quốc phòng), khẳng định dữ liệu và hạ tầng số đã trở thành mạch máu của nền kinh tế hiện đại. Trách nhiệm bảo mật giờ đây không còn bó hẹp trong vai trò của các cơ quan chuyên trách mà thuộc về toàn xã hội, đặc biệt là cộng đồng doanh nghiệp – những thực thể đang trực tiếp vận hành các mạch máu số này.

Bước chuyển dịch quan trọng nhất lúc này là thay đổi hoàn toàn tư duy từ "ứng phó khi sự cố xảy ra" sang "phòng ngừa chủ động". Các chuyên gia tại hội nghị đều thống nhất rằng Việt Nam cần thiết lập ngay một hệ sinh thái an ninh mạng quốc gia đồng bộ và bền vững. Ở đó, các cơ quan nhà nước, doanh nghiệp công nghệ và cộng đồng học thuật phải tạo thành một khối liên minh chặt chẽ, cùng chia sẻ cảnh báo sớm về các nguy cơ, phối hợp ứng cứu và tổ chức diễn tập thực chiến thường xuyên.

Bên cạnh phiên toàn thể, Vietnam Security Summit 2026 tiếp tục đào sâu các nút thắt bảo mật thông qua các hội thảo chuyên đề về an ninh dữ liệu, định danh số và bảo vệ hạ tầng trọng yếu. Điểm nhấn song song của sự kiện là không gian triển lãm công nghệ bảo mật, nơi 40 nhà cung cấp giải pháp hàng đầu trong nước và quốc tế trình diễn những tấm khiên công nghệ mới nhất, sẵn sàng bảo vệ tương lai số trước những cơn bão công nghệ đang ập đến.

Phạm Tuấn