Trong nhiều thập kỷ, AI được xem như “cánh tay phải” của tiến bộ công nghệ, đóng vai trò hỗ trợ con người tối ưu hóa mọi quy trình – từ phân tích dữ liệu đến ra quyết định. Nhưng hiện tại, AI đã bước qua lằn ranh của tính trung lập. Một nghiên cứu mới đây từ Fortinet cho thấy: AI chính là động lực thúc đẩy đợt bùng nổ mới của các cuộc tấn công mạng toàn cầu, với mức tăng 16,7% số lượt quét lỗ hổng mỗi giây và 1,7 tỷ thông tin đăng nhập bị rao bán trên web đen.

Sự nguy hiểm không nằm ở số lượng, mà ở chất lượng. Tội phạm mạng hiện không chỉ quét dữ liệu bằng mã độc truyền thống mà còn sử dụng AI để mô phỏng hành vi người dùng, vượt qua xác thực, và chọn đúng thời điểm hệ thống dễ tổn thương nhất để ra tay. Đây không còn là tấn công kỹ thuật, mà là "diễn kịch" kỹ thuật số tinh vi.

Vấn đề đáng nói là: phần lớn các nền tảng AI đang hoạt động như “hộp đen” – nghĩa là không có cơ chế giám sát rõ ràng, không truy được nguồn gốc đầu vào, và không giới hạn đầu ra. Điều này tạo điều kiện lý tưởng để AI bị chiếm dụng mà không để lại dấu vết. Khi một hệ thống học máy có thể tái huấn luyện chính nó từ dữ liệu rò rỉ, không ai biết lúc nào nó biến thành công cụ phản chủ.

Các doanh nghiệp, tổ chức và cả cơ quan nhà nước cần nhìn nhận AI không còn là một công cụ "vô tính". Nó đang được tội phạm “dạy” để đánh cắp, phá hoại và gây rối. Nếu không thiết lập hành lang pháp lý đủ chặt cho AI – gồm kiểm toán thuật toán, giám sát dữ liệu huấn luyện và cơ chế can thiệp bắt buộc – thì hệ sinh thái số sẽ luôn ở thế bị động.

Không thể đổ lỗi cho công nghệ. Vấn đề là con người đã để mặc nó phát triển như một “hệ sinh thái tự do không có nhà nước”. Đã đến lúc cần một Công ước toàn cầu về đạo đức và an ninh AI – nơi các quốc gia, doanh nghiệp và tổ chức xã hội dân sự cùng xác lập ranh giới đỏ cho trí tuệ nhân tạo. Nếu không, chúng ta sẽ thua ngay trên chính trận địa mà mình từng tin là tiến bộ.

TH