Trong khuôn khổ Triển lãm thành tựu đất nước "80 năm hành trình Độc lập - Tự do - Hạnh phúc", các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia và cộng đồng doanh nghiệp đã cùng nhau thảo luận về tương lai của Việt Nam trong kỷ nguyên số, với AI là trọng tâm.

Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng khẳng định rằng cuộc cách mạng công nghiệp lần thứ tư đang tạo ra một sự cân bằng quyền lực mới. Nếu trước đây, công nghệ lõi nằm trong tay các tập đoàn công nghệ lớn, thì giờ đây, một lợi thế mới đã xuất hiện: đó là quyền lực của các quốc gia, doanh nghiệp am hiểu ngôn ngữ, văn hóa địa phương và sở hữu dữ liệu chuyên ngành. Điều này là một "may mắn" lớn đối với những quốc gia đang phát triển như Việt Nam. "Thời chuyển đổi số là thời của công nghệ toàn cầu nhưng dữ liệu địa phương", Bộ trưởng nhấn mạnh. Các ứng dụng chuyên ngành, được phát triển dựa trên dữ liệu bản địa, sẽ giải quyết các bài toán quốc gia và hoàn thiện công nghệ lõi.

Theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, AI giống như điện, viễn thông hay internet trước đây, là hạ tầng trí tuệ. "Ai làm chủ được AI, người đó có lợi thế vượt trội trong mọi lĩnh vực," ông khẳng định, từ sản xuất, kinh doanh, y tế, giáo dục đến quốc phòng, an ninh.

Việt Nam với lợi thế từ con người và dữ liệu

Với hơn 100 triệu dân số trẻ, năng động và am hiểu công nghệ, Việt Nam không chỉ là một thị trường tiêu dùng AI tiềm năng mà còn có khả năng tự tạo ra sản phẩm. Lợi thế của các doanh nghiệp Việt Nam nằm ở chính "nhiên liệu" quý giá nhất: dữ liệu và các bài toán Việt Nam. Cùng với đó là sự hỗ trợ từ cộng đồng mã nguồn mở và đặc biệt là trí tuệ, sự linh hoạt, khả năng thích ứng của người Việt Nam. Bộ trưởng tin rằng Việt Nam có thể đi nhanh hơn nhờ vào hạ tầng viễn thông AI quốc gia, mạng 5G phủ sóng toàn quốc, hệ sinh thái dữ liệu và một cộng đồng nghiên cứu, startup trẻ, đầy nhiệt huyết.

Tuy nhiên, AI cũng mang đến những thách thức về đạo đức, việc làm và niềm tin xã hội. Do đó, con đường phát triển AI của Việt Nam phải là sự kết hợp hài hòa, vừa nhanh vừa an toàn và nhân văn. Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng đã đúc kết con đường này bằng một từ duy nhất: "Và". Đó là sự kết hợp giữa toàn cầu và địa phương, hợp tác và tự chủ, giữa các tập đoàn lớn và các startup, công nghệ và ứng dụng, giữa việc sử dụng và làm chủ, giữa kích thích sáng tạo và có kiểm soát. Chính sự kết hợp này sẽ là chìa khóa để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn tạo ra dấu ấn riêng trên bản đồ công nghệ thế giới.

Ba cuộc đua và tầm nhìn chiến lược của Việt Nam

Tại diễn đàn, Thứ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Phạm Đức Long cũng sử dụng một từ duy nhất: "nhanh" để mô tả sự phát triển của AI. Internet mất 7 năm để đạt 100 triệu người dùng, trong khi ChatGPT chỉ cần hai tháng. AI đang tạo ra ba cuộc đua lớn giữa các quốc gia: cuộc đua về hạ tầng tính toán (nền tảng gắn liền với chủ quyền số), cuộc đua về thể chế (tạo khung pháp lý phù hợp để không bóp nghẹt sáng tạo) và cuộc đua về dữ liệu (nguồn nhiên liệu của AI, gắn liền với chủ quyền quốc gia). "Nếu như hạ tầng tính toán là cơ bắp, thể chế là luật chơi, dữ liệu là nguyên liệu thì nhân tài là bộ não của AI", Thứ trưởng Long nhấn mạnh, chỉ ra một cuộc cạnh tranh khác không kém phần gay gắt.

Nhận thức rõ những thách thức này, Việt Nam đã đặt ra mục tiêu chiến lược trong Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị: đến năm 2030, Việt Nam sẽ thuộc nhóm ba quốc gia dẫn đầu Đông Nam Á về nghiên cứu và phát triển AI. Để hiện thực hóa mục tiêu này, Việt Nam sẽ tập trung vào việc xây dựng hạ tầng tính toán hiệu năng cao, phổ cập AI, phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

"Phát triển AI là sứ mệnh quốc gia của nhà nước, doanh nghiệp và mọi người dân," Thứ trưởng Long khẳng định. "Chúng ta có tầm nhìn tốt, chiến lược tự chủ, giờ là lúc hành động để biến tầm nhìn thành hiện thực".

Hương Mi