Tuyên bố Hà Nội là sự tiếp nối tinh thần Tuyên bố của Lãnh đạo ASEAN về Thúc đẩy Chuyển đổi số được thông qua tại Hội nghị Cấp cao ASEAN lần thứ 38 năm 2021.

Theo đó, nội dung Tuyên bố Hà Nội nhấn mạnh yêu cầu đẩy nhanh chuyển đổi số một cách có phối hợp, bao trùm và an toàn trên tất cả các trụ cột hợp tác của ASEAN. Mục tiêu là thu hẹp khoảng cách số, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng cường khả năng chống chịu và xây dựng một cộng đồng ASEAN tích hợp số, trong đó người dân và doanh nghiệp được đặt ở vị trí trung tâm.

Bên cạnh đó, Tuyên bố Hà Nội cũng bao gồm một nội dung có ý nghĩa chiến lược là việc ASEAN nhận thức trí tuệ nhân tạo (AI) đang nổi lên không chỉ như một công nghệ, mà còn như một dạng hạ tầng thiết yếu mới - một hạ tầng thông minh sẽ làm nền tảng cho giai đoạn tiếp theo của chuyển đổi số ASEAN, định hình cách thức xã hội vận hành, kinh tế phát triển và chính phủ cung cấp dịch vụ. 

Cũng như kết nối vật lý và kết nối số từ lâu đã đóng vai trò là xương sống của hội nhập khu vực, AI hiện nay có tiềm năng trở thành lớp nhận thức cho phép cung cấp dịch vụ công thông minh hơn, nâng cao năng suất công nghiệp, tăng cường an ninh mạng, hỗ trợ hành động vì khí hậu và môi trường, mở ra các hình thức hoạt động kinh tế mới dựa trên công nghệ số, đồng thời thúc đẩy sự chuyển đổi của công dân từ vai trò người tiêu dùng thụ động sang người sáng tạo chủ động

ASEAN đón nhận AI như một yếu tố then chốt thúc đẩy tương lai số, giúp ASEAN chủ động thích ứng với sự chuyển dịch từ kết nối hạ tầng sang kết nối trí tuệ, qua đó tạo điều kiện để khu vực khai thác đầy đủ lợi ích của chuyển đổi do AI dẫn dắt, thúc đẩy hội nhập khu vực sâu rộng hơn, và xây dựng một cộng đồng số đáng tin cậy, sáng tạo và bao trùm, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp tiếp cận cơ hội, phát triển năng lực đổi mới và phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu.

Trên cơ sở đó, các Bộ trưởng Số ASEAN đã nhất trí thông qua 10 định hướng và cam kết lớn. Trước hết, ASEAN thống nhất định hình tương lai số của ASEAN bằng việc thông qua Kế hoạch tổng thể Số ASEAN giai đoạn 2026-2030 (ADM 2030) như trụ cột của hội nhập số khu vực, với tầm nhìn xây dựng ASEAN trở thành một cộng đồng số bao trùm, đáng tin cậy và sáng tạo, trao quyền cho mọi công dân và doanh nghiệp phát triển trong nền kinh tế số toàn cầu. Với tầm nhìn này, ADM 2030 sẽ định hướng cả hợp tác khu vực và việc cập nhật các chiến lược số quốc gia, nhằm bảo đảm triển khai thống nhất trên toàn ASEAN.

ASEAN cũng ủng hộ thúc đẩy đàm phán Hiệp định Khung Kinh tế Số ASEAN (DEFA) nhằm thiết lập các quy tắc thuận lợi cho thương mại và kinh tế số, bảo đảm khả năng tương tác, tính bao trùm và lợi ích thiết thực cho doanh nghiệp, người tiêu dùng và công dân.

Trong phát triển hạ tầng, Tuyên bố nhấn mạnh xây dựng hạ tầng số thông minh, liền mạch và có khả năng chống chịu, thông qua tích hợp AI và Internet vạn vật (IoT), mở rộng mạng băng rộng, 5G/6G, điện toán đám mây, trung tâm dữ liệu, vệ tinh quỹ đạo thấp (LEO) và cáp ngầm biển. ASEAN ủng hộ vai trò của Nhóm công tác về Cáp ngầm biển trong việc tăng cường hợp tác sửa chữa, bảo trì và bảo vệ cáp biển theo các hướng dẫn khu vực.

Tuyên bố Hà Nội dành sự quan tâm đặc biệt tới việc xây dựng hệ sinh thái số an toàn và đáng tin cậy, thông qua tăng cường khả năng chống chịu an ninh mạng, đẩy mạnh hợp tác phòng, chống lừa đảo trực tuyến, thúc đẩy luồng dữ liệu xuyên biên giới đáng tin cậy và tôn trọng khuôn khổ pháp lý quốc gia về bảo vệ dữ liệu, quyền riêng tư. Vai trò của Đội ứng cứu Sự cố Máy tính Khu vực ASEAN (ASEAN Regional CERT) tiếp tục được khẳng định trong chia sẻ thông tin, ứng phó sự cố và nâng cao năng lực chung.

Cùng với đó, ASEAN cam kết thúc đẩy sự tham gia số bao trùm, bảo đảm kết nối phổ cập với chi phí hợp lý, công nghệ dễ tiếp cận cho mọi nhóm xã hội, đặc biệt là phụ nữ, thanh niên, người dân nông thôn, người khuyết tật và các nhóm dễ bị tổn thương. Nâng cao năng lực số, thúc đẩy học tập suốt đời và xây dựng môi trường số an toàn được xem là điều kiện then chốt để không ai bị bỏ lại phía sau.

Tuyên bố cũng nhấn mạnh việc xây dựng lực lượng lao động số và nhân tài số sẵn sàng cho tương lai, thông qua hợp tác R&D, đối tác học thuật – doanh nghiệp, chia sẻ kỹ năng ICT và hỗ trợ dịch chuyển lao động chuyên môn trong khu vực dựa trên dự báo nhu cầu kỹ năng bằng AI và phân tích số.

Đáng chú ý, ASEAN đặt mục tiêu đẩy nhanh chuyển đổi số xanh, thúc đẩy hạ tầng số tiết kiệm năng lượng, ứng dụng AI tối ưu hóa mạng viễn thông, gia tăng sử dụng năng lượng tái tạo cho trung tâm dữ liệu và lồng ghép các nguyên tắc ESG vào chiến lược chuyển đổi số...

Khánh An