Ngày 4/1/2026, Cục Quản lý Sở hữu trí tuệ Quốc gia Trung Quốc, CNIPA, chính thức công bố quyết định thu hồi giấy phép hành nghề của 4 công ty đại diện sáng chế trong nước do liên quan đến việc nộp các đơn sáng chế “bất thường”, sử dụng danh tính người nộp đơn được ngụy tạo từ dữ liệu cá nhân bị đánh cắp.

Theo thông báo của CNIPA, các công ty này đã mua trái phép thông tin cá nhân của doanh nghiệp và công dân từ một đối tượng tên Xu XX. Trước đó, vào tháng 5/2025, Tòa án Nhân dân huyện Kỳ Lan, tỉnh Sơn Tây đã tuyên phạt Xu XX mức án 3 năm 6 tháng tù giam về tội xâm phạm thông tin cá nhân công dân. Xu XX đã thu thập trái phép dữ liệu cá nhân, sau đó sử dụng để đăng ký tài khoản trong hệ thống xử lý nghiệp vụ sáng chế của CNIPA nhằm bán lại kiếm lời.

Từ manh mối này, CNIPA tiến hành xác minh sâu các đơn sáng chế liên quan và phát hiện rằng, thay mặt cho các tổ chức trung gian đã mua dữ liệu bất hợp pháp từ Xu XX, các công ty đại diện sáng chế nói trên đã nộp tổng cộng 107 đơn sáng chế với người nộp đơn hoàn toàn bị bịa đặt dựa trên thông tin cá nhân bị đánh cắp. Nhiều khả năng, mục đích của hành vi này là nhằm trục lợi từ các chính sách trợ cấp của Nhà nước dành cho hoạt động nộp đơn sáng chế.

Theo thống kê của CNIPA, khoảng 10% số đơn sáng chế nộp tại Trung Quốc trong năm 2024 được xác định là “đơn bất thường”, phản ánh mức độ nghiêm trọng của tình trạng gian lận trong lĩnh vực sở hữu trí tuệ.

Một quyết định xử phạt điển hình

CNIPA đã công bố bản dịch một trong bốn quyết định xử phạt hành chính, các quyết định còn lại có nội dung tương tự. Quyết định này liên quan đến Công ty đại diện sáng chế Anhui XX, loại hình hợp danh.

Kết quả điều tra cho thấy, các cá nhân giữ vai trò đối tác và luật sư sáng chế tại công ty này, bao gồm người xin cấp phép hành nghề và đối tác điều hành hiện tại, không làm việc toàn thời gian cho công ty mà chỉ “treo chứng chỉ” để hợp thức hóa điều kiện hành nghề. Một luật sư sáng chế khác dù đứng tên trong hồ sơ nhưng không trực tiếp soạn thảo hay thẩm định bất kỳ đơn sáng chế nào, gây tổn hại nghiêm trọng đến quyền lợi của khách hàng.

Trong giai đoạn từ tháng 7/2022 đến tháng 6/2025, 53 đơn sáng chế do các cá nhân này đứng tên đã bị xác định sơ bộ là đơn bất thường và bị rút lại.

CNIPA kết luận rằng, công ty Anhui XX đã cho thuê giấy phép hành nghề, nộp đơn sáng chế thay cho người khác bằng dữ liệu cá nhân do tội phạm cung cấp, gian lận trong việc xin cấp phép đại diện sáng chế, vi phạm nghiêm trọng quy định về đăng ký và hành nghề luật sư sáng chế. Các hành vi này cấu thành nhiều tình tiết vi phạm nghiêm trọng theo Luật và các quy định quản lý đại diện sáng chế của Trung Quốc.

Thu hồi giấy phép và đưa vào “danh sách đen”

Căn cứ vào tính chất, mức độ và hậu quả của hành vi vi phạm, CNIPA quyết định thu hồi giấy phép hành nghề đại diện sáng chế của Công ty Anhui XX. Đồng thời, doanh nghiệp này bị đưa vào danh sách các tổ chức “vi phạm nghiêm trọng và thiếu trung thực” trong quản lý thị trường, thông tin được công khai trên Hệ thống công bố thông tin tín nhiệm doanh nghiệp quốc gia Trung Quốc.

Thời hạn bị đưa vào danh sách này kéo dài từ ngày 26/12/2025 đến 25/12/2028. Sau một năm, doanh nghiệp có thể nộp đơn xin xem xét gỡ bỏ sớm nếu đáp ứng đủ điều kiện theo quy định pháp luật.

CNIPA cũng yêu cầu công ty trong vòng 30 ngày kể từ khi nhận quyết định xử phạt phải thông báo chấm dứt hợp đồng với khách hàng, xử lý dứt điểm các hồ sơ tồn đọng và hoàn tất thủ tục hủy giấy phép hành nghề. Doanh nghiệp vẫn có quyền khiếu nại hành chính hoặc khởi kiện ra tòa án nhân dân có thẩm quyền, tuy nhiên quyết định xử phạt vẫn có hiệu lực trong thời gian xem xét khiếu nại, khởi kiện.

Vụ việc được đánh giá là một trong những động thái mạnh tay nhất của CNIPA trong thời gian gần đây, cho thấy quyết tâm của Trung Quốc trong việc siết chặt kỷ cương hoạt động đại diện sở hữu trí tuệ, đặc biệt trong bối cảnh tình trạng nộp đơn sáng chế gian lận và trục lợi chính sách đang ngày càng gia tăng.

 Quỳnh Trang